Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 34

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 34
(1) Kúlur sem eru myndaðar úr lifandi þörungum (true lake balls eða aega- gropiloids, echte Seeballe, Seeknödel eða Aegagropilen). Hér á landi þekkj- ast þær úr Mývatni og kallast kúluskít- ur (Árni Einarsson 1985). (2) Vatnamýs (false lake balls, un- echte Seeballe) eru úr dauðum Iífræn- um efnum, svo sem rotnandi vatna- plöntum, dauðum plöntum af vatns- bökkum, barrnálum, jarðvegsflyksum og dýraleifum. Vatnamýsnar, sem hér eru til umfjöllunar, eru af þessum flokki. (3) Vatnamýs úr mosa eða þörungum, sem eru að því leyti líkar þörungakúl- unum, að þær eru úr lifandi plöntum en myndast á sama hátt og vatnamýs, þ.e. vefjast upp fyrir atbeina strauma og öldugangs. Af þessum þremur hópum eru þessar myndanir langsjaldgæfastar og virðast ekki hafa fundist hérlendis. Áður en þetta greinarkorn var ritað, spurði ég nokkra valinkunna menn að því, hvort þeir könnuðust við vatnamýs héðan frá Islandi. Svör voru í flestum tilfellum neikvæð, en Helgi Hallgríms- son hafði þó fundið vatnamýs á einum stað í Eyjafirði, eins og hér er greint frá: Bakkatjörn, neðan við Syðri-Bakka, Arnarneshreppi, Eyf. Júlí 1982. Þarna voru nokkrar vatnamýs, flestar á stærð við hrossaskít, allar svipaðar að lögun (sjá 3. mynd). Ég hafði tækifæri til þess að mæla eina þeirra og var hún 47 x 35 x 23 mm. asta mosategund í lækjum hér á landi (B.J., munnl. uppl.). Enginn lækur rennur í Bakkatjörn, svo mestar líkur eru á, að mosinn hafi borist um sjó úr ám í grenndinni. Vatnamýsnar úr Bakkatjörn voru allar 5-7 cm að lengd, að sögn Helga, eða ívið stærri en þær sem ég fann í fersku vatni. Fróðlegt væri að heyra frá lesendum, hvort þeir kannist við þessi fyrirbæri. ÞAKKIR Helgi Hallgrímsson veitti mér góð- fúslega upplýsingar um vatnamýs frá Eyjafirði. Bergþór Jóhannsson greindi og veitti upplýsingar um mosategund- irnar, en Erling Ólafsson las yfir hand- ritið og færði ýmislegt til betri vegar. Þakka ég þeim öllum. HEIMILDIR Árni Einarsson. 1985. Botn Mývatns. For- tíð, nútíð, framtíð. - Náttúrufr. 55:153- 173. Jón Eyþórsson. 1950. Jöklamýs. - Náttúru- fr. 20:182-184. Jón Eyþórsson. 1951. Jökla-mýs. - J. Glaciol. 1: 502-503. Luther, H. 1979. Aquatic moss balls in southern Finland. - Ann. Bot. Fennici 16: 163-172 Schloesser, D.W., J.K. Hittunen & R.W. Owens. 1983. Rediscovery of lake balls in Lake Michigan. - J. Freshw. Ecol. 2: 159-163. Tirén, T. 1983. Om sjöbollar. - Fauna och flora, Upps. 78: 73-74. Bakkatjörn er lítið sjávarlón sem alla jafna er með hreinum sjó. Eru þetta einu íslensku vatnamýsnar sem ég veit um úr söltu vatni. Sú sem ég hafði til at- hugunar reyndist samansett úr mosa- tegundinni Hygrohypnum ochraceum (Wils.) Loeske, sem mun vera algeng- 34
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.