Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 39

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 39
SCHIZOPROCTUS INFLATUS (1. mynd). Ættbálkur: Cyclopoida; Ætt: Schizoproctidae. Fundarstaður: Glettinganesgrunn (65° 28'N, 12° 36'V), 137-144 m, 3. desem- ber 1979, 3 eintök og 15. júlí 1980, 3 eintök. Safnað af Jóni Bogasyni. S. inflatus er sérkennileg í útliti, vindillaga en með frambol breiðari en afturbol. Frambolur er nokkuð vel að- greindur frá afturbol, sem hefur fimm liði. Fyrstu fjögur fótapör frambols eru stutt og sver, en fimmta fótaparið er baklægt og fæturnir þunnir og blað- laga. Eggjasekkir eru festir við fimmta fótapar. Aðeins fundust kvendýr, en karl- dýrin eru mjög smá (1,3 mm) og tap- ast gjarnan við söfnun. S. inflatus lifir í sambýli við möttul- dýr og hefur fundist innan í Ascidia mentula Miiller, A. obliqua Alder, Ascidia sp., Molgula retortiformis Verrill og Boltenia ovifera (Linné). Hérlendis fannst hún utan hýsils, en af áðurnefndum hýslum finnast A. obliqua og M. retortiformis hérlendis (Millar 1966). Ef lifnaðarhættir S. in- flatus eru líkir lifnaðarháttum Asci- dicola rosea Thorell, sem er svipuð í útliti og lifir einnig innan í möttuldýr- um (Gotto 1957), má gera ráð fyrir að S. inflatus sitji á slímstreng möttul- dýrsins og éti af honum. Slímþráður- inn myndast þegar möttuldýrið safnar saman slími (mucus) af tálknakörfu sinni, en tálknakarfan er jafnframt fæðuöflunarlíffæri, sem síar smásæjar agnir úr sjónum. Sambýlið er möttul- dýrinu líklega að skaðlausu. 5. inflatus er ekki getið áður við ís- land. Hún hefur norðlæga útbreiðslu og hefur fundist við Svalbarða, Finn- mörku og við austur- og vesturströnd Grænlands (Sars 1921, Hansen 1923). ASTEROCHERES LILLIEBORGI (2. mynd). Ættbálkur: Siphonostomatoida; Ætt: Asterocheridae. Fundarstaður: Þistilfjarðardjúp (67° 01'N, 16° 32'V), 326-345 m, 30. nóv- ember 1979, 2 eintök. Safnað af Jóni Bogasyni. A. lilljeborgi hefur breiðan og flat- an frambol. Höfuðliður er mjög stór og töluvert breiðari en næstu tveir frambolsliðir. Fjórði liður frambols er aftur á móti mjög lítill og nær hulinn af þriðja lið. Sterklegir neðrikjálkar (maxilliped) eru nokkuð einkennandi fyrir tegundina. Tegund af ættkvísl- inni Asterocheres hefur áður fundist hér við land, þ.e. Asterocheres boecki (Sars) (= Ascomyzon boecki; Hansen 1923, Stephensen 1940). A. boecki er auðþekkt frá A. lilljeborgi á miklu lengri munnrana. A. lilljeborgi hefur fundist utan á krossfiskunum Henricia sanguinolenta (Miiller) og Asterias rubens (Linne), á slöngustjörnunni Luidia sarsi Dúben & Koren og innan í svampi. Hinn eiginlegi hýsill er þó líklega H. sangu- inolenta (Bresciani & Liitzen 1962). A. lilljeborgi lifir sníkjulífi utan á H. sanguinolenta (Röttger o.fl. 1972). Krabbaflærnar leysa upp skinn kross- fisksins og sjúga næringu úr honum með rörlaga munni. Öll vaxtarstig krabbaflónna, nema fyrstu lirfustigin, sníkja á H. sanguinolenta. A. lilljeborgi hefur ekki áður fund- ist hér við land. Hún hefur suðlæga útbreiðslu og hefur fundist við Bret- landseyjar, suður- og vesturströnd Noregs og við vesturströnd Svíþjóðar (Bresciani & Liitzen 1962). Það er lík- legt að A. lilljeborgi eigi eftir að finn- ast umhverfis allt landið, því að hýsill- inn, H. sanguinolenta, er algengur hérlendis (Hermann Einarsson 1948). 39
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.