Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 6

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 6
2. mynd. Búði í Þjórsá fellur fram af jaðri Þjórsárhraunsins. Á þessum stað hefur hraunið streymt í þungum streng gegnum Búðaröðina, en það er jökulgarðaröð sem kennd er við fossinn. - Búði waterfall in the Þjórsá river at the margin ofthe Þjórsá lava. At this site the lava has flowed in rapids through a narrow pass in the Búði end moraines. (Mynd/photo Árni Hjartarson). milli Búrfells og Sauðafells en þegar nið- ur fyrir Búrfell kemur fer það að breiða vel úr sér. Það rennur fyrir mynni Þjórsárdals og virðist hafa stíflað þar upp vatn, því að í jarðvegssniðum þar við hraunjaðarinn er þykkt lag af vatnaseti. í Landssveit umlykur það Skarðsfjall og Eskiholtsbjalla. Tunga úr því flæðir nið- ur Landssveitina en stöðvast á jökul- görðum Búðaraðarinnar við Bjalla og Hrólfsstaðahelli. Aðalflaumurinn hefur fylgt farvegi Þjórsár, flætt umhverfis Þjórsárholtsholt og Skaftholtsfjall og að Búðaröðinni hjá Stórahofi (1. mynd). í hana eru tvö tiltölulega mjó skörð; við Búða og Kálfá. Um þau hefur hraunið flætt í stríðum strengjum (2. mynd) og síðan breitt sig út yfir Skeið og Flóa. Við ströndina hefur það mætt fyrirstöðu sjáv- arins sem með kælingu sinni hefur sveigt meginstraum þess til austuráttar allt að núverandi ósum Þjórsár og e.t.v. austur fyrir hann. Til vesturs teygist hraunið yfir um Ölfusárós og kemur fram í bor- holum í Óseyrartanga 1500 m vestan ár. Rennslisleið hraunsins frá Heljargjá að Þjórsárósum er um 140 km löng. All miklar landslagsbreytingar hafa orðið samfara gosinu. Þjórsá og Tungná hafa skilið að skiptum um nokkurn tíma. Tungná hefur fylgt austurjaðri hraunsins og fallið niður með Valafelli um Rangár- botna og eftir núverandi farvegi Ytri- Rangár allt til sjávar. Áður en hraunið rann er líklegt að Hvítá og Þjórsá hafi leikið á aurum meira eða minna sam-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.