Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 43

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1988, Blaðsíða 43
Páll Imsland: íslandseldar, 61 ári eftir eldfjallasögu Thoroddsens, ritdómur og bókargreining Þegar þetta er ritað, er liðið rúmlega 61 ár síðan Vísindafélagið danska gaf út eld- fjallasögu Þorvaldar Thoroddsens (Die Geschichte der islándischen Vulkane) að honum látnum. Eldfjallasagan, eins og hún er oftast kölluð á íslensku, geymir rjómann af þeirri þekkingu, sem þessi heimsfrægi eldfjallafræðingur hafði aflað sér um íslenskar eldstöðvar og eldvirkni á starfsferli sínum, meðal annars með ferða- lögum um öll héruð landsins, bæði eldvirk og kulnuð. Þetta stórverk hefur eitt verið tiltækt sem heildaryfirlit yfir sögu og virkni íslenskra eldstöðva, þangað til fyrir næstsíðustu jól, að út kom bókin íslands- eldar: eldvirkni á íslandi í 10.000 ár, eftir Ara TraustaGuðmundsson. Útkoma íslandselda hlýtur því að teljast til meiri háttar menningarviðburða. En það er ekki rétt, sem stendur þar á hlífðar- kápu: „Hér er í fyrsta sinn í einni bók fjallað um allar virkar eldstöðvar á land- inu með úrvali mynda, skýringarmynda og korta." Þó að Eldfjallasaga Þorvaldar sé orðin vel sextug og að sjálfsögðu barn síns tíma og þar af leiðandi tiltölulega lítið myndskreytt miðað við nútímabækur, þá er engan veginn sæmandi að gera svo lítið úr henni. Hún er þrefalt stærri bók en ís- landseldar að blaðsíðutali og inniheldur næstum alla þá þekkingu, sem lá fyrir um íslensk eldfjöll á þessum tíma. Hún hefur tryggilega þjónað áhugamönnum og sér- fræðingum sem uppspretta gagna og hug- mynda. Það þarf miklu meira en svona hlífðarkápustaðhæfingu til þess að skáka slíku riti. En eftir 61 árs hlé kemur loks nýtt heildaryfirlit yfir eldvirknina á ís- landi, landi þar sem nær þriðjungur flatar- málsins telst vera innan eldvirkra svæða, landi þar sem gosið hefur að meðaltali á tveggja og hálfs árs fresti síðustu eitt hundrað árin. íslandseldar er 168 blaðsíður að lengd í frekar stóru broti. Höfundur textans er Ari Trausti Guðmundsson. Kort eru unn- in af Gunnari Hauki Ingimundarsyni og teikning skýringarmynda af Eggert Péturs- syni. Umsjón og útlit annaðist Jónas Ragnarsson, ritstjóri. Ljósmyndir í bók- inni eru eftir a.m.k. 23 ljósmyndara. En hvernig hefur þá tekist til við gerð þessarar bókar? Hér er rýnt í þessa bók með það fyrir augum að svara spurning- unni að einhverju leyti. Það verður aldrei gefið fullkomið svar við þessari spurningu, því að bók er margslungið verk og grein- ing á gerð hennar og gæðum er margþætt. Ég mun halda umfjöllunarþáttunum nokkuð aðskildum og jafnframt reyna að leggja meiri áherslu á þá þætti, sem lúta að fræðilegu hliðinni, því hvað smekks- atriði varðar hefi ég ekki við annað að styðjast en minn eiginn. Ég veit ekki til þess að hann sé betri en annarra, svo ég sé ekki neina sérstaka ástæðu til þess að hon- um sé hampað mikið í þessu sambandi eða hann gerður að úrslitadómara, en ég dreg heldur ekki dul á hann. Að sjálfsögðu kemur hann því fram aftur og aftur í þess- ari umfjöllun og fer þá best á því að taka hann sem slíkan, eins manns smekk. Náttúrufræðingurinn 58 (1), bls. 43-56,1988 43
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.