Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1938, Blaðsíða 45

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1938, Blaðsíða 45
NATTURUFRÆÐINGURINN 45 ttlltlfflllflllttltllllftitflllltllMlltlllllllfllllllMlllllfllfllflUllllfllllllllllftllllllllllllltfflllllllllltllllllllltllllllllirillllllfllMMItílMHItU einstöku menn, eins og til dæmis Frakkinn Agassiz, að skipta heiminum niður í dýraríki, eins og hann kallaði það, eftir því hvaða dýrategundir voru yfirgnæfandi eða sérkennilegar á þess- um og þessum stað. Mið-Ameríku og Vesturindíur nefndi hann til dæmis landkrabbaríkið, eyjarnar í Kyrrahafinu kóralríkið, og þannig fram eftir götunum. Annar fræðimaður, Schmarda að nafni, taldi þó víst, að hv.ert dýraríki hefði átt sjálfstætt sköpunarhverfi, en þaðan hefðu svo tegundirnar dreifzt um allt ríkið, enda var það almenn skoðun, þegar Schmarda skrifaði bók sína um þetta efni, um miðbik síðustu aldar. Áður en þessir menn komu til sögunnar, höfðu þó ýmsir fengizt við að skýra sambandið á milli útlits og gerðar dýranna annarsvegar, og um- hverfisins, eða kjaranna, sem dýrið átti við að búa, hinsvegar. Þetta gat nú tæplega kallazt útbreiðslufræði, heldur undirstöðu- atriði undir þá fræðigrein. Og svo komu þróunarkenningarnar til sögunnar. Þá hættu menn að trúa því, að hver tegund væri sköpuð fyrir sig, og á þeim stað, þar sem hún lifir nú, heldur varð sú skoðun efst á baugi, að hver sú tegund, sem nú er til, hefði smáþroskazt út frá öðrum, vanalega ófullkomnari tegund- um, en þá lá sú spurning beint fyrir, hversvegna sama tegundin lifði stundum á tveimur fjarlægum stöðum, aðskildum af tor- færum, sem voru henni ófærar. Smátt og smátt bættist ráðgáta á ráðgátu ofan, og brátt var farið að rannsaka útbreiðslu rlýra- tegundanna betur en áður hafði verið gert; útbreiðslufræðin varð að vísindagrein. Faðir útbreiðslufræði dýranna er Englend- ingurinn Alfred Russell Wallace. Hann skrifaði bók um út- breiðslu og heimkynni dýranna árið 1876, og aðra nokkuð seinna um sama efni. Hann safnaði saman allri þeirri þekkingu, sem menn höfðu þá á þessu sviði og í síðari bókinni lagði hann sér- staklega fyrir sig dýralífið á ýmsum eyjum. Hann entist einnig til þess að fást við eitthvert hið þýðingarmesta efni dýra-landa- fræðinnar eða útbreiðslufræðinnar, nefnilega það, hvernig af- staða láðs og lagar hefði verið á umliðnum öldum, því einmitt á því hvílir það, hvernig útbreiðsla dýrategundanna er nú. Eins og nú standa sakir, eru fræðin um útbreiðslu dýranna, landafræði dýranna, eða útbreiðslufræðin, eins og við getum kallað það, orðin að sérstakri vísindagrein. Lítið mun hafa ver- ið ritað eða rætt um hana á íslenzku, og stöndum við þar að baki nágrannaþjóðum vorum, eins og í svo mörgu öðru, sem snertir náttúruvísindin. Hér mun ég gera tilraun til að skýra frá helztu

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.