Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1938, Blaðsíða 2

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1938, Blaðsíða 2
2 NATTURUFRÆÐINGURINN llllllllllillllllllllllllllllllllllllllllillllllllllllllllllllllll........Illlllllllllllllllllllllllllllllllltlllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll finnast blöð og aðrar leiiai' þess gróðurs, sem einkennt hefir landið á jökultíma, þegar ísland var svo gjörólíkt nútímans íslandi, að vér undrumst stórum muninn. Og þó eru tæpast liðin milljón ár síðan þetta var, eitt augnablik úr aldri jarðar. 1. Búlandshöfði. Langmerkastar íslenzkra sjávarmyndana frá jökultima eru hin svonefndu Búlandshöfðalög. Eru þau kennd við Búlandshöfða á norðanverðu Snæfellsnesi, þar sem dr. Helgi Péturss rakti þau. (1). 1 molabergi inniklemmdu milli jökulrispaðra basaltlaga fann hann hér leifar tvennskonar dýrafélaga, sem ekki hafa getað lifað samtímis á staðnum, enda fundin í misgömlum lögum molabergsins. í fyrsta lagi er hér um að ræða jökultodduna (Portlandia arctica, Gray) og hennar fylginauta, sem eingöngu lifa í svellköldum sjó, miklu kaldari en nú er við strendur Islands. í öðru lagi ræðir um nákuðunginn (Purpura lapillus, Linné) og félaga hans, sem nú lifa ekki í kaldara sjó en er hér við land. Þessi mismunandi dýrafélög bera glöggan vott allmikillar veðurfars- breytingar, meðan stóð á myndun moiabergsins, en jarðlagaskip- un höfðans í heild sýnir, að það hefir myndazt á jökultíma. Auk dr. Helga Péturss rannsakaði Guðmundur G. Bárðarson Búlandshöfða og fleiri fjöll norðan á Snæfellsnesi. Fann hann sjávarmyndanir á allmörgum stöðum öðrum, t. d. í „Stöðinni", Skerðingsstaðaf jalli, við Höfðakotsgil og víðar (2). Á öllum þessum stöðum virðist jarðlagaskipunin vera svipuð, og skal hún því rak- in frá Búlandshöfða, og það aðeins í aðalatriðum. Talið er neðan- frá og uppeftir: A. 0—135 m. Basalt, beltaberg, með ísnúnu yfirborði, bæði hér í Höfðanum og eins sést til ísrákanna í f jall- inu fyrir ofan Máfahlíð nokkru vestar. Guð- mundur Bárðarson telur einnig greinilegar ís- rákir í yfirborði þessa basalts í Skerðingsstaða- f jalli. I þessu basalti eru velþroskaðar holufyll- ingar og sumstaðar finnast í því surtarbrands- flísar, t. d. í f jallinu Grundarmön, austanvert við Grundarfjörðinn. í 70—80 m hæð hefir síðast á jökultímanum sorfizt brimþrep inn í bergið og liggur nú vegurinn eftir þrepinu. Basalt þetta, sem myndar elzta kafla höfðans, er tertiært að aldri.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.