Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 1976, Blaðsíða 32

Náttúrufræðingurinn - 1976, Blaðsíða 32
134 NÁTTÚRUFRÆÐIN GURINN Ingólfur Davíðsson: Lokasjóður, brúðberg og baldursbrá I. Lokasjóður (peningagras) „Þú ert löngum mér í minni, mikið gull í pyngju þinni, gæða- blóm með gular brár, gxær á bökkum Reistaiár.“ Mörg börn hafa leikið sér að „peningum“ lokasjóðsins, enda eru aldin hans kringl- ótt og flöt, eins og peningar og fræin innan í aldininu einnig kringl- ótt og llöt (sbr. krónur og tíeyringa). Þegar aldinið er fullþroskað, hringlar í „sjóðnum“. Hann vekur jafnan forvitni barna og raunar fullorðinna líka. Lokasjóðurinn er ekki allur þar sem hann er séður. Hann hefur að vísu blaðgrænu og vinnur kolefni úr loftinu, sér til næringar, eins og aðrar grænar jurtir. Og steinefni uppleyst í vatni tekur rótin úr jarðveginum. En svo hefur lokasjóðurinn aukaatvinnu. Ut t'ir rótinni hans vaxa þræðir, sem leita uppi rætur nábúajurtanna, vaxa inn í þær og sjúga þar næringu handa sér. Þannig fær lokasjóðurinn næringu aukreitis, hann er hálfsníkjujurt eins og bróðir hans smjörgrasið og frænka hans augnfróin o. fl. Smjörgras, öðru nafni lokasjóðs- bróðir, er svipaður lokasjóð að stærð og vaxtarlagi, en hefur blá blóm og er öll jurtin talsvert dökkbláleit. Augnfróartegundirnar eru flestar smávaxnari og það stirnir á lítil blá eða hvít augu, þ. e. blómin. Safi augnfróa var notaður sem augnstyrkjandi lyf. En lítum betur á sjálfan lokasjóðinn. Rótin er fremur h'til með þráðum eða rótargreinum, eins og fyrr var vikið að. Aðallega mun hann sjúga næringu úr grasrótum, en þó einnig úr öðrum jurtum, ef hann sér færi á því. í sæmilegum jarðvegi bjargast hann án sníkjulífs, en þrífst betur en ella ef hann getur hagnýtt nágrannana. Lokasjóður- inn er einær jurt 8—45 cm á hæð, blómgast aðallega í júní og júli. Stöngullinn er ferstrendur, blöðin stilklaus, hjartfætt, breiðust neðst, snörp og gróftennt. Jurtin er öll dökkgræn með móbrúnleiu um blæ, stinn vel. Bikarinn er uppblásinn og hliðflatur, situr mjög lengi. Krónan skiptist í tvær varir; krónan er að mestu gul, nema
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.