Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Blaðsíða 5

143
má nú gera ráð fyrir, að almenningsviljinn knýi fram
algerða stefnubreytingu, sem hlýtur að efla samvinnu-
hreyfinguna í þeim löndum. Þessi breyting og hinn
almenni áhugi fyrir alþjóðabandalagi, sem ógnir stríðs-
ins hafa vakið, miðar alt í sömu áttina. Lýðfrelsið
vex í heiminum. Samvinnan er einn af þess sterku
þáttum. Þegar þjóðirnar vakna og brjóta af sér stjórn-
málafjötrana, láta þjóðerni en ekki dutlunga sigurveg-
aranna ráða landamærum, þá verður heldur ekki gleymt
þeim hömlunum, sem æði oft eru þungbærastar. En
það er Tcúgunarvald auðsins, eins og hin frjálsa sam-
kepni hefir búið í haginn fyrir milliliðina.
Að minni hyggju hefir stríðið þannig fyrst og fremst
aukið pörfina fyrir öfluga samvinnustarfsemi. Og á hinn
bóginn bætt jarðveginn með ýmsu móti. Bjargráð þjóð-
anna á stríðstímanum hafa flest bent á það, hve ófull-
nægjandi hin frjálsa samkepni var, pegar mest lá á.
Og að siðustu hefiv sigur lýðvalds yfir liervaldi og ein-
veldi orðið óbeinlinis til að styðja frjálsmannleg sjálf-
bjargarsamtök á öðrum sviðum.
Sé hér rétt á litið, þá er auðsætt, að íslenzkum
samvinnumönnum hlýðir það eitt, að færast í aukana.
Hagnýta auknar sigurvonir. Fullnægja auknum þörfum.
Það er nokkurnveginn ljóst, að ef samvinnustefn-
an á að færa svo út kvíarnar, þá verða fylgismenn
þeirrar hreyfingar að stefna hátt, og láta ekki óþarfa
varfærni eða kyrstöðu spilla sigrinum.
I fljótu bragði virðast vera tvö atriði, sem einkum
þarf að leggja áherzlu á. Annað er það, að hugsjónir,
skipulag og starfræksla samvinnufélaganna fullnægi
ítrustu 8anngirniskröfum samtíðarinnar. Hitt, að öllum
almenningi hér á landi sé gert ijóst, hvílíka þjóðbæt-
andi þýðingu samvinnuhreyfingin hafi. Afleiðingar þess-
ara tveggja aðgerða yrðu þær, að landslýðurinn hneigð-
ist meir og meir að því viðskiftaskipulagi, sem best
10*