Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Blaðsíða 54

192
'það fyrirmyndin, og Dehli lögmaður lifið og sálin í öll-
um félögunum.
Nú er talið að séu í Noregi um 600 samvinnufélög,
langflest í sveitunum, að eins eitt af hverjum tólf í
bæjum og borgum. Langflest þeirra stofnuð síðan um
aldamót.
Fyrst framan af fóru félögin hvert sína götu. En
árið 1894 tókst Dehli lögmanni að fá efnt til hins fyrsta
sambandsfundar fyrir norsku félögin. Var hann hald-
inn i Kristjaniu 27.—28. ágúst. Fundinn sóttu 26 full-
trúar frá 18 félögum. Fulltrúarnir lýstu yfir eindregnu
fylgi sinu við Rochdale-stefnuna, ákváðu að stofna alls-
herjarsamband fyrir Noreg og skipuðu nefnd manna til
að fylgja fram því máli. En árangurinn varð litill fyrst
um sinn. Fundir voru haldnir 1895, 1898 og 1901, en
ekki tókst að stofna sambandið. Svo kom deilan við
Svíþjóð, og hin mikla hrifning 1905. Það ár tókst nefnd
þeirri, er starfað hafði að sarabandsstofnuninni að koma
á fót samvinnublaðinu »Kooperatören«. Hefir það blað
síðan verið málsvari stefnunnar í Noregi og átt mikinn
þátt i vexti hennar og framförum.
Sigur Noregs út á við varð sigur samvinnunnar.
'Vorið 1906 var haldinn stofnfundur sambandsins 26.—
:27. júni. Voru þau úrslit engum meira að þakka en
Dehli lögmanni. Hafði hann haldið í horfinu öll þessi
ár, þótt litið áynnist í fyrstu. Tuttugu og þrjú félög
gengu fyrst í sambandið. En ekki höfðu þau nema
18,000 kr. höfuðstól til að styðjast við. Veltan var lítil
fyrstu árin. Komst ekki upp í eina miljón fyr en 19111).
Verzlunarstéttin eygði brátt hættu sér búna og lét
ekki skorta andróðurinn. Sterk samtök voru mynduð
meðal kaupmanna gegn félögunum. Settu þeir bæði
sambandið og hin einstöku félög, sem í það gengu, á
svarta lista, og hugðu með viðskiftabanni að auðmýkja
*) 1916 var velta noraku félaganna orðin 70 miljónir.