Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Blaðsíða 23

<
161
verzlun og trygt sér verzlunarvarning, svo sem þræla
og málma.
Jaínvel eftir upphaf frjálsrar verzlunar, sem til
þessa hefir verið æðsta tákn »stjórnarstefnu hinna opnu
dyrac1),. hefir Breturn ekki blandast hugur um fjárþýð-
ingu stækkunar brezka ríkisius, því »viðskiftin fylgja
fánanum*, a. m. k. að nokkru leyti, því fánanum fylgja
enskt réttarfar og ensk tunga.
A allra síðustu árum, er Þjóðverjar einkum tóku
að keppa við Breta í þeirra eigin löndum með ágætum
árangri, hafa raunar enskir hagfræðingar og félags-
fræðingai' sýnt, að landaukningar brezka ríkisins eru
ekki nærri eins hagfeldar enskri verzlun og menn höfðu
haldið, og að verzlunarhlunnindin vegi ekki á móti
vaxandi herkostnaði. En jafnvel þessir andófsmenn
játa, að stjórnar- og hervaldsdrotnun hlynnir að gróða-
vænlegum fjárframlögum til atvinnureksturs í undirok-
uðum löndum, og að hinir auðugu kaupsýsluforingjar
leggi æ meiri stund á, að verja fjárstól Norðurálfu til
einkaleyfisfyrirtækja (svo sem námareksturs og járn-
brautalagninga) í öðrum heimsálfum. Og þó brezka
þjóðin gjaldi æ meira en vert er fyrir fengin aðstöðu-
hægindi, þá er viðbót nýrra landeigna afar arðsöm.
stórum og mikilsráðandi hagsmunabandalögum í höfð-
ingjastéttinni.
Frá þessu sjónarmiði sjáum vér í snöggu bragði,
hve ótti Breta við herflotann þýzka er eðlilegur. Þýzka-
land á fremur óhagfeldar nýlendur í samanburði við
') „Poliiic of tlie open Dooru, en svo var sú stjórnarstefna
kölluð, er gerði sér að marki að afnema alla tolla og einkaleyfi á.
viðskiftum. Sú stefna varð ofan á bjá Bretum um 1850, og voru,
forvígismenn þeirrar hreyfingar Bicardo Cobden og John Brigt. Ann-
ars befir engin þjóð treyst að fara að dætni Breta i þvi, að létta
tollskyldum af verzlnn sinni. Hitt er nú ekki talið siðaðra þjóða
liáttur, að loka löndum sinum fyrir viöskiftum annara þjiða, sem áð-
nr var altítt. Þvi hefir „fríverzlnnin11 áorkað. A. þ.