Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Blaðsíða 31

169

meina, er dregið hafa dáð og dug úr hinum fyrri menn-
ingarþjóðum, og að varna eða vinna gegn þeim meinum.
Það, sem hin ungu vísindi endurreisnar tímans
(renaissance) dreymdi um: konungsvald mannsins yfir
náttúruöflunum — það hafa vísindi 18. og 19. og áO.)
aldar gert meir og meir að staðhöfn. En mesta og örð-
ugasta viðfangsefnið er enn óleyst: að gera vísindin
um þegnfélagið og alt menningarlíf mannanna að raun-
hæfum vísindum.
Að öllum líkum munu örlög menningarþjóða Norð-
urálfu ríða á þvi, að þessi vísindagrein, hin mannfélags-
lega aðhlynning og læknislyf, komi ekki um seinan —
líkt og læknir til deyjandi manns.
Norðurálfuþjóðirnar eru á veg komnar að leggja
heiminn undir sig, en með því móti að glata sjálfum
sér — andlegum og líkamlegum þrótti sinum og heil-
brigði. Það sem engum hinna fyrri heimsdrotna hefir
lánast, hefir Norðurálfuþjóðunum tekist næstum: að
leggja allan heim undir sig.
En sama pestin, sem hrifið hefir alla fyrirrennara
vora, hefir nú tekið oss. Víða heyrast þær kvartanir,
að öld vor sé tekin að líkjast rómverska keisaratiman-
um. Ekki sízt á Englandi. Að visu eru Bretar enn
ein þróttmesta og hæfasta þjóð heimsins. En þrátt
fyrir það varð enska stjórnin fyrir nokkrum árum að
skipa nefnd til rannsóknar því, hvort talsverður hluti
þjóðarinnar væri að glata lífsþrótti sínum. Og niður-
staða þeirrar nefndar var alt annað en glæsileg. Gæt-
inn þjóðhagfræðingur, Alfred Marshatt, talar i lok rits
síns um frumreglur þjóðhagfræðinnar um »hið mikla
átumein) er gagntaki allan þjóðlikamann«, sem sé botn-
dregg þá af starfsóhæfum og starfsfráhverfum úrhrök-
um, er æ vaxi og safnist fyrir, einkum i borgunum.
Marshall vonav, að þessi mannflokkur gangi til þurðar,
en játar þó, að bráðra bóta þurfi við þessu þjóðarmeini.
Franeis Galton, hinn nýlátni enski brautryðjandi