Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Page 51

Utan úr heimi.
Líklega hefir ekkert land í Evrópu liðið jafnlítið
við stríðið eins og Danmörk, Má þakka það tvennu.
Fyrst og fremst samvinnufélögunum, sem þar eru í
bezta lagi. Varð sú raunin á að þau trygðu félagsmenn
■bezt gegn yfirgangi kaupmanna, fluttu vandaða vöru
■og héldu niðri verðlagi. í annan stað gerði stjórn Dana
verulegar tilraunir til að hindra ósvífna gróðabralls-
imenn frá að nota sér neyð almennings.
Samt eru danskir samvinnumenn engan veginn
'hlýir í garð milliliðanna. Þrátt fyrir alt hafa þeir
aflað of fjár á striðsárunum og eflt stórum »hringa«
•sína, sem fyrst og fremst stefna að því að koma
samvinnufélögum á kné. Eftir því sem verzlun-
arhöftin fækka, magnast samkepnin milli auðmann-
anna og félaganna, og mun hvorugur þurfa um grið að
spyrja, ef illa gengur. Höfuðúrræði samvinnumanna
er að verða sjálfbjarga í margskonar framleiðslu. Gæti
svo farið að sá hugsunarháttur leiddi dönsku félögin til
að gera alvöru úr uratali og »virkja« Lagafoss eystra,
,þ. e. framleiða þar áburðarefni.
Sviar sækja drjúgum fram í samvinnuáttina. Þeir
’hafa haldið »námskeið« til að undirbúa tilvonandi starfs-
menn félaganna. Sambandsstjórnin hefir ákveðið að
gefa út »handbók« fyrir samvinnuráðs-menn, svipaða
,þeirri, sem hinn mikli brautryðjandi dönsku félaganna,
13