Tímarit íslenzkra samvinnufélaga - 01.11.1918, Síða 56

194
Trinnublaðinu eru nú orðið prentuð 45 þús. eintök. Með
þessum hætti er máli samvinnunnar talað um land-
ið alt.
Norðmenn líta svo á, að reynsla stríðsáranna muni
mjög bæta fyrir félögunum. En verzlunarteppan hefir
þar, eins og hér, hindrað framför þeirra að nokkru nú
hin síðari misseri.
Bretland. Hvernig verður tollpólitík Breta í fram-
tiðinni'? Þetta er þýðingarmikil spurning fyrir sam-
vinnumenn um allan heim, Hingað til hafa Bretar
verið helztu forvigismenn frjálsrar verzlunar. Land
þeirra heflr verið eyland mitt i tollhafi annara þjóða.
Nú hafa margir af heiztu forkólfum þjóðarinnar snúið
4>aki við gömlu hugsjónunum. Þeim finst Bretum ókleift
að standast samkepni annara þjóða nema þeir girði sig
líka með tollmúrum. Það væri verulegt ólán frá sjón-
armiði samvinnumanna. Þeir leita að sannvirði hlut-
anna. En tollar færa eðlilegt verðlag úr réttu horfi.
•Þeir skapa óeðlilega dýrtíð, alveg eins og dýrseld kaop-
mannastétt. Líkurnar gegn því, að Bretar læsi sig inni
í tollhring með nýlendum sínum, eru töluvert miklar:
Ríkið hefir gífurlega skuld á herðum sér. Mörgum
myndi þykja nóg um gjöldin, þótt leyft væri að kaupa
vörurnar, þar sem þær eru ódýrastar. Verkalýður
landsins gerist nú töluverc herskár og er vel samæfðui'.
Eátækari stéttirnar myndu kunna því stórilla, ef dag-
legt brauð þeirra yrði hækkað í verði, að eins til að
þóknast framleiðendum í nýlendunum.
Fyrir hálfri öld siðan mynduðu skozku kaupfélög-
in samband sín á milli og heildsölu þá í Glasgow, sem
mjög er fræg orðin. Fyrirtæki þetta hefir vaxið ærið
hröðum fetum. 1870 var höfuðstóll þess 48 þús. kr.
Nú er hann 10 miljónir króna. Arsviðskiftin hafa
.hækkað úr Vj2 miljón kr. upp í 320 miljónir. Trygg-
ingarfé og sjóðir voru 1917 tæpar 30 miljónir kr.