Vikan


Vikan - 03.08.1967, Blaðsíða 12

Vikan - 03.08.1967, Blaðsíða 12
Áður en eldspýtur voru smíðaðar vissu menn og skildu, hvað það koslaði, ef eldurinn dó. Nú er" aðrir tímar. Allt er breytt, bæði eldsmatur og aðferðin að kveikja eld. Nú þurfa menn ekki lengur að leggjast til lands viku sjávar eftir eldi eins og Grettir úr Drangey og ekki heldur að draga hnjósk- inn í hið vígða vatn Guðmundar góða svo að töfraneistinn hrökkvi úr bragðalnum. Nei, viti menn sveinar, nú þarf aðeins að bregða örsmárri spýtu á ofurlitla öskju, þá funar hún upp þessi glóandi höfuðskepna með sínu yfirnáttúrlega bragandi lífi, sem dáleiðir menn og dýr. En ef maður verður nú eldspýtnalaus þá hvað? Engum getur dottið í hug allir þeir erfiðleikar, sem það getur valdið að verða uppiskroppa með eldspýtur og það á sunnudagskvöldi, þegar Siggi í sjoppunni er búinn að loka og farinn. Þetta byrjar allt með því, að maður þykist viss um að eiga að minnsta kosti einn fullan stokk í náttborðsskápn- um, gott ef ekki annan vel hálfan á bókahillunni. En þá sýnir það sig blákalt að fulli stokkurinn hefur að geyma allskonar tölur og hnappa héðan og handan — og í hinum erum aðeins kratar, sem sumir nefna útbrunnar eldspýtur svo réttilega. Ekki einn einasti kommi staddur í stokkskrattanum. Nú á aumingja Ebbi bágt. Hvað á hann nú að gera? Það er sannarlega grábölvað að vera sígarettulaus, en að eiga fullan pakka af Chesterfield og geta svo ekki kveikt í einni einustu er þá líklega svartbölvað. Fyrsta úrræðið er að reyna brauðristina. En eins og allir vita er það hin mesta meinvættur á því heimili, sem á annað borð á slíkan grip og auðvitað er hún biluð eins og vant er. Kannski er það bara snúran eða tengillinn — kannski er það eitthvað alvarlegt, en sama er — hún neitar algerlega vend- ingu. Þar brást sú vonin. Þá er að reyna að kveikja á eldavélarhellunni. Enginn skyldi halda að slíkt sé neinn barnaleikur jafnvel þó það væri nú spírahella. Eldur fellur ekki lengur af himnum ofan frá guði mönnunum til þægðar. Einn og einn víðförull og lífsreyndur maður hef ur kannski einu sinni af einskærri heppni orðið þess ásjáandi að hérumbil almáttugur Bragðamágus tendri loga á eldavélarhellu með dagblaði — jafnvel Morgunblaðinu. Þessi kraftbirting sköpunarverksins lítur út fyrir augum almennings eins og töfrar, gott ef ekki kraftaverk. Að kveikja loga með Morgunblaðinu á eldavélarhellu! Frekar væri kannski von það lukkaðist með Ljósberann eða Neista eða þá Kirkjuritið eða Hjarta- ásinn ef nafnið á þessum magasínum er þá ekki eintómt plat. En sem sagt, þetta er vonlaust verk fyrir aðra en þá, sem komnir eru af arnfirzkum galdramönnum í báðar ættir og hefur verið sýnd- ur stafur og veitti þó ekki af tilstyrk hinna himnesku máttarvalda að auki. Þarmeð eru þessar tvær aðferðir til bjargar gersamlega útilokaðar. En sú þriðja er eftir: að leita. Að leita — leita hvíldarlaust í öllum hirzlum og rúmstæðum, fataskápum og fatahengjum og vös- um, í hægindastólum og sófum, í bakarofninum, saumavélinni og baðkarinu. Og þar með punktum. Því ef loksins finnst ein eldspýta, þá dettur af henni saggadauður brennisteinninn áður en mað- ur getur borið hann eilítið verklega að galtómum stokknum. Þvílíkt. Þetta er ekki nein smáógæfa eins og í ástarsögu. Það er meira. Maður er staddur á eyði- eyju eins aleinn og marghrakinn sjóræningi, sem hefur fyrir kraftaverk sloppið lífs úr skipreika og sér þá lífvon sína slokkna að fullu og öllu á skræiþurri sólbakaðri kóraleynni. Hvaða kúltiveruð mannskepna getur kannski lifað án elds? Ekki einu sinni þó maður væri þaul- vanur móríani. Þetta er ekki spurning um daga eða nætur, heldur klukkutíma, kannski mínútur. Basta. Og svo lendir maður í þe'ssu sjálfur. Þú og ég. . Siggi í sjoppunni er löngu búinn að loka og farinn heim að sofa. Sú svarta og sú ljósa, sem af- greiða þar — guð má vita hvar þær eru. Maður fer upp að sjoppu í þeirri veiku von að Siggi hafi orðið seinn fyrir að leggja saman. En nei. Enginn Siggi. Maður staðnæmist við gluggann og virðir fyrir sér upplýsta dýrðina. Heilu búnt- in af eldspýtum í grænum pökkum með stórum litskrúðugum miða á. Maður fer að beygja latn- eskar sagnir: eldspýtnó, eldspýtnamus, eldspýtnatis, eldspýtnant, eldspýtnabímus, eldspýtnabítis eld- spýtnabúnt. Fyrst dettur mér í hug innbrot. Auðvitað er það hinn mesti skítakarakter að láta sér detta í hug að brjótast inn. En þeir hijóta samt að taka vægara á manni, þó að allt kæmist nú upp, þegar mað- ur hefur ekki einu sinni stolið búnti, heldur aðeins einum einasta stokk. Að vísu verður ekki hjá því komist að rífa miðann af búntinu en hann er svo ljótur, að það gerir nú minnst til. Samt verður því ekki neitað, að svona lagað atferli er ungdómnum ekki til fyrirmyndar. Og hver vill ekki vera ungdómnum til fyrirmyndar? Ég bara spyr nú svona. Svo að innbrot er útilokað. Þá væri þó illskárra að brjótast út. Allt í einu man ég eftir ljóðum eftir þá Dabba Júan og Jón Fúla þó ekki sé líku saman að jafna. Dabbi Júan: helvíti er hurðarlaust en himnaríki lokað — helvíti hurðarlaust, þar væri þó hægt að sleppa inn. Þar vantar þá nú víst ekki eldinn. Jón Fúii: Þar djöflar tendra brennheitt bál, búast við fengi sínum — hugsa sér — þar væri nú hægt að kveikja sér í einni eða tveimur, ef djöflar væru svo þjóðlegir að rétta rnanni rauðglóandi mola á forki — Þvílíkur steikjandi blossi. Ekki skal mig undra þótt drottinn eigi ekki upp á pallborðið hjá and- skotanum í keppninni um hylli mannfólksins — að minnsta kosti ekki hér norður undir heimskauti. Og þegar mér verður hugsað um drottinn og andskotann — hrútinn og pækilinn — þá detta mér líka nágrannarnir í hug loksins. Frá sjoppunni er víðsýnt — þetta er háleitur staður og ég miða á nágrannana eftir röð eins og skæruliði með vélbyssu. Hjá Hildigunni er allt slökkt og ég veit að hún er bæði veik og þreytt og þó hefur hún oft hjálpað mér. Næst er það Brynhildur. Allt er slokknað þar. Þau vinna líka bæði úti allan daginn og á morgun er mánudagur. Klukkan er að verða tvö, og til Gunnbjarnar get ég ekki farið héðan af — ég hef nógu oft kvabb- að í honum. Þá er að kíkja til hennar Þotu litlu — léttviðrisins með sólskinið í augunum. Öll ljós dáin. Mað- urinn hennar er helmingi eldri en hún og þrælar fram á nætur. Það er ekki að furða þó að ljósin deyi. Og engar eldspýtur. Hvergi. Ég á ekki einu sinni fyrir leigubíl, þó að það væri næstum tilvinn- andi. Framhald á bls. 28. 12 VIKAN 31- tbl- í I effir Ástu Sigupðapdóttíp Teíkning BallaSar Hvaða kúltiveruð mannskepna getur kannske lifað án elds? Ekki einu sinni þó maður værí þaulvanur mpríani. Þetta er ekkí spurning um daga eða nætur, heldur klukku- tíma, kannske mínútur Basta.

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.