Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands - 01.01.1914, Blaðsíða 11

Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands - 01.01.1914, Blaðsíða 11
11 mannfjölda (og líklegri aukning hans) og er í lægsta flokknum ekki leyft að byggja hærri hús en tvílopta. Timburhús eru þar hvergi leyfð hærri en tvilopta. Virðist mjer þetta vel fallið til eptirbreytni. Því mannfieiri sem bærinn er, því frekari ástæða er til að auka þjettbýli og hæð húsa, og því meiri tök eru einnig á að afla slökkvitóla og björgunartækja. En þá er og ljóst að miklu skiptir, hvort húsin eru gerð úr eldfimu efni eða óeldnæmu. í núgildandi bsamþ. er bannað að byggja timburhús hærri en tvílopta eða vegghærri en 14 álnir, en þó er leyfð ibúð á 3. gólfi og kvistir á þaki takmarkalaust. Því er nú komið sem komið er, að hjer er á mörgum tvílopta húsum kvistur við kvist og bæði iilt og skoplegt að sjá. Slík hús eru í rauninni þrílopta, en bæði hættulegri, dýr- ari og Ijótari en þrílopta hús með beinum vegg alla leið. — Þessu ber að sjálfsögðu að breyta með nýj- um ákvæðum í bsmþ. og hví skyldum við leyfa hærri timburhús en leyfð eru i sjálfu timburlandinu Svíþjóð? Jeg býst við að það verði nokkurt álitamál, hve há steinhús mætti lej'fa hjer, en upp úr 4 hæðum og 14—15 metra vegghæð lízt mjer óþarfi að fara. Komið gæti til mála að heimta eldtrj'gg lopt (úr járnbentri steypu) í fjórlopta húsum, væri enda rjett- ast, því að þau munu varla dýrari en úr timbri, og í steinhúsum, sem íbúð hafa ofar en á 2. gólfi eða t. d. meira en 7 melra yfir jörð, ættu sligar jafnan að vera eldtraustir, úr því þeir verða varla dýrari þannig en úr trje. Það yrði of langt mál að fara hjer frekar út í skipulagsákvæði um bygging bæjarins, enda óþarft. Svo mjög sem bærinn þegar er byggður, verða um- bætur í framkvæmdinni mörgum vandkvæðum bundn- ar, en að minni hyggju þó alveg sjálfsagt að gera það sem hægt er í áttina til þess sem betur má fara. En nú er að minnast nokkuð á sjálfa steinsteyp- una og veggi úr henni. I núgildandi bsmþ. eru engin glögg ákvæði um þau efni, hvert um sig, sem í steypu skulu notuð. Það mun að vísu erfitt að setja þar um ákvæði, semTbæði væri glögg og ótvi- ræð og yrði þó ekki til vandræða, ef strangt væri fram fylgt. En við einu mætti þó nokkuð'gera, sem sje stærð mulningsins eða malarinnar; hún er bjer optast of mikil. Jeg vildi láta svo fyrir mælt, að í venjulega steypu ójárnbundna mælti nota mola allt að 5 cm að stærð, og í þykkum veggjum neðarlega í húsum jafnvel allt að 6 cm stærð að nokkru leyti, með skilyrðum sem nánar væru greind í bsmþ. í járnskotna steypu ætti aptur á móti að fyrirskipa smærri mola, t. d. í veggjarstöplum sem járnbenda þyrfti, steypustigum og steypuloptum, þetta frá 4-—2,5 cm stærðar hámark, eptir því sem við á. Um steypu- sand og húðunarsand ætti og að mega selja nokkur ákvæði, svo sem takmörk á notkun holtasands, nema hann sje svo og svo, einnig um að ekki megi nota sölt steypuefni o. s. frv. Mundi ekki unnt að gera einhver gagnleg ákvæði um eiginleika sements, sem nota mætti? í byggingarlögum erlendra bæja, þeim sem jeg hefi sjeð, hefi jeg ekki fundið ákvæði um steypuefni, nema í byggingarlögum Nýju Jórvíkur frá síðustu aldamótum (hefi sjeð þau í þýðingu í dönsku bygg- ingartímariti). Þar er svo fyrir mælt, að stærstu molar í steypumöl eða mulningi skuli geta farið um 5 cm víðan hring. Þar segir og svo, að það sement megi kallast Portlandsement, sem þoli — óblandað — eplir 1 dag undir áhrifum lopts 8,5 kg/cm2 án þess að molast, eptir 1 dag í lopti -f- 6 daga í vatni 21 kg/cm2, þó án þess að molast fyllilega. Aðrar sements- tegundir skuli þola að tiltölu 4,2 kg/cm2 og 8,5 kg/cm2. í núgildandi bsmþ. er leyft að blanda steypu í húsveggi allt að 1:5: 10. Mjer þykir þetta allt of mögur steypa og held að hún verði hjer aldrei gerð úr svo góðum efnum eða svo vandvirknislega, að hún drekki ekki vatn eins og svampur, og valt er að treysta húðinni utan á veggjunum einni saman til að verja þá vatnsgangi utan að. Til þess að fá góða veggi verður að hafa í þá sterkari steypu. Auðvitað gelur varla nokkurn tíma komið til mála að steypa heila húsveggi hreint og beint vatnshelda; þeirþyrftu til þess að vera úr steypu 1:2:4 eða ekki mikið magrari en það. Þess mun og ekki þörf. Það má fá vel þjetta veggi úr mun margrari blöndu, ef að eins er vel unnið að þeim að öllu leyti, þó að þeir verði ekki bókstaflega vatnsheldir. Mjer helir tekizt svo eptir, að í veggi úr steypu 1 : 4 : 7, sem vandað er til að öllu leyti af fremsta megni, gangi vatni mjög lítið (t. d. í heilsuhælinu hefir því verið veitt eptir- tekt). Venjulegra mun að blanda 1:4:8 og getur það verið fullgotl, en hitt (1:4:7) mun þó nokkru tryggara og tæplega að því skapi dýrara. Megurri steypu en þetta, 1:4:8 —1:4:7, lield jeg ekki sje ráðlegt að leyfa i venjuleg ibúðarhús eða önnur hús hliðstæð þeim. I seinni tíð eru menn farnir að drj'gja steypuna með því að hleypa í hana grjóti. Þjóðverjar munu leyfa allt að 40°/o af rúmtaki steypunnar. Hjer er auðvilað um sparnað að ræða, en þarf þó að vera takmörkum bundið, ef ekki á að verða verra af. Virðist mjer að leyfi til slíkrar grjótbrúkunar ætti að binda við ákveðna þykkt veggjanna, t. d. eigi minni en 40 cm, og því að eins að stöplar milli glugga og dyra væru vel breiðir, sem nánar mætti greina í bsmþ. Stærð steinanna ætti og að vera takmörkuð, t. d. ekki meiri en hálf veggþyktin, og hvergi skemmra milli steina eða að mótum en ll/»—2 sinnum mesta molastærð í steypunni. Ef til vill mætti og binda notkun grjóts ril drýginda i sleypu við veggi, sem ekki hefðu meiri en einhverja tiltekna áreynslu, t. d.

x

Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands
https://timarit.is/publication/404

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.