Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands - 01.01.1914, Blaðsíða 10

Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands - 01.01.1914, Blaðsíða 10
10 og fyrir það var Reykjavik gerð að höfuðstað lands- ins fyrir rúmri öld. Benda má á það, að hjer stend- ur óhaggað með öllu steinhús (Stjórnarráðshúsið) frá dögum Skaptáreldanna, og er þó ekki betur vandað að gerð, sízt að undirstöðum, en nú gerist. Og hjer í kring Viðeyjarstofa og kirkja, stofa og kirkja á Bessastöðum og stofa í Nesi, allar frá því um og eptir miðbik 18. aldar. — Nei, landskjálftar eiga ekki að fæla menn frá að byggja úr steini eða steypu. Steypan er líklega stæðilegri en steinhleðsla í land- skjálftum, og sje hún vel járnbundin stendur hún eins vel og ef tiJ vill betur en timbursmíðar. Enn er að minnast á eldfimi timburhúsanna, atriði, sem ekki mæhr með þeim í þjettbýli. Báru- járnið er að vísu furðanlega góð vörn gegn útbreiðslu elds, en alls ekki trygg eða næg. Og óheimlegt er að búa í slíkum húsum í þjettbýli, sem á örstuttum tíma geta orðið að einu eldhafi. Eitt af því sem mjer sýnist endilega þurfa að breytast hjer er skipulag bæjarins. Hann þarf yfir- leitt að verða þjettbýlli. Það þætti nú ef til vill farið aftan að siðunum, ef reynt yrði að færa byggð- ina meira saman en verið hefir, þar sem í öðrum löndum hjer í álfu er einmitt nú á síðustu árum vakin ötlug hreyfing í þá átt að byggja "bæi sem dreifasta. — Jeg á við hin svo nefndu Garden Cities. — En öðru máli er að gegna um þröng stórbæjanna þar, en um slrjálbyggð smábæjanna okkar. Jeg sje ekki betur en að fullhart sje um það að þessi bær geti þrifið sig sómasamlega, eða annað gerð og við- haldi gatna og gangstjetta, lýsingar, holræsa og ann- ars þess, sem til þrifnaðar heyrir, einmitt vegna víð- áttu sinnar. Skil jeg ekki annað en að sumir hlutar bæjarins hljóli að byggjasl þjettar en enn er orðið, og þá getur ekki hjá því farið, að byggja verði úr eldtraustara efni og endingarbetra en timbrið er. Jeg hygg óþarft að fara frekar í grafgötur um ástæður þess, hver nauðsyn sje hjer á að snúa sjer að varanlegra byggingarlagi en tíðkazt hefir. Heita má að hjer á landi sjáist ekki örmul eptir af því sem lagt hefir verið í húsagerð frá landnámstið. Breyting þarf að verða á þessu, og eptir hverju er að bíða hjeðan af? Ekki getur heldur hjá því farið, að við verðum að fara að dæmi annara þjóða og velja steininn sem aðalbyggingarefni, þar sem föst byggð er á komin. Byggingarsamþykktin á ekki ein- göngu að vera þjónn bæjarbúa í húsagerð, heldur einnig leiðarvísir, og á að reisa skorður við skökku og óhagfelldu bj'ggingarlagi og styðja að öðru betra: takmarka bygging timburhúsa, auka bygging stein- og steinsteypuhúsa. í núgildandi bsmþ. eru nál. engin ákvæði um skipulag bæjarins eða neinar heimildir til handa byggingarnefnd eða bæjarstjórn tii þess að koma fram umbótum í þvi efni, nema það sem ákveðið er um gerð og breidd gatna. Jeg hygg sjálfsagt að í bsmþ. sjeu sett ákvæði ,um það, hversu byggðinni skuli yfirleitt hagað. Að minnsta kosti ætti ekki að leyfa að taka ný svæði til byggingar, nema áður væri á uppdrætti mörkuð skipun gatna og byggingarreita (»blok«) og helzt ætti ekkert hús að byggjast fyr en gata að þvi væri fullgerð með vatnsleiðslu og holræsum. Einnig virðist mjer rjett að bsmþ. styðji að meira heilnæmi og fegurð í sambandi við fyrir- komulag byggðarinnar. Á jeg þar við það, sem jeg hygg að öllu samtöldu bezt fara, þar sem ekki á beinlínis að vera »villakvarter«, að i hverjum húsa- reit (blok) sje bygging samfelld, húsin »gafl í gafl« milli gatna, og lóðin sem fylgja ber hverju húsi óskipt að húsabaki, greind frá grannalóðum með girðingu einni saman; verða með því allar lóðirnar í hverjum reit eitt samanhangandi svæði, girt hús- um á allar hliðar, og er þá hugsanlegt að þar verði svo skýlt, að þrifist gæti bæði trje og annar jurta- gróður, og yrði það mikill fegurðai-- og heilnæmis- auki. Þar sem við yrði komið eða betur þætti fara, mætti og gera ráð fyrir forgörðum milli húsa og götu. Fyrirkomulaginu má að sjálfsögðu muna nokkuð eftir því hvar er í bænum. Hlutfall milli byggðrar lóðar og óbyggðrar verður eðlilega að vera annað í miðbænum og þar annarsstaðar, sem lóðir eru dýr- astar og helzt eru byggð verzlunarhús, heldur en þar sem eingöngu eða mestmegnis eru reist hús til íbúðar, og annað í strjálbýli en í þjettbýli. í núgildandi bsmþ. er öllum hlutum bæjarins að þessu leyti gert jafnt undir höfði, og sama húshæðin er leyfð alstaðar, eplir því sem gótubreidd og lóðarstærð hrekkur tiJ. Eðlilegast mundi hjer sem erlendis að haga svo til að húsahæðin væri mest í miðbæ og við aðalgötur, en minnkaði þar út frá. Á hinn bóginn er ástæða til bjer eins og 1 bæj- um erlendis, að halda nokkuð í hemilinn á húsa- hæðinni og setja henni takmörk. Það mundi ekki leyna sjer hjer fremur en annarsstaðar að mikilli húsahæð fylgja fleiri gallar en kostir. Jeg hefi á seinustu árum aflað mjer þeirra rita, sem jeg hefi getað komizt yfir, um nýjustu bygg- ingarlöggjöf í nálægum löndum. Lízt mjer einna bezt á það sem Svíar hafa aðhafzt í þeim efnnm. Þeir skipuðu 1907 nefnd manna (borgarstjóra og byggingameistara) úr ýmsum hlutum ríkisins og árangurinn af starfi þeirrar nefndar er rit: »Beuink- ande med förslag till byggnadsstadga för riket«, prent- að í Stokkhólmi 1909. Eins og titillinn ber með sjer eru þar samin byggingarfyrirmæli fyrir allt ríkið í heild sinni. Mjer er ókunnugt, hvort frumvarp þetta er orðið að lögum eða ekki, en hvað sem um það er, þá er margt á því að Iæra. T. d. er öllum bæj- um og kauptúnum i Svíþjóð skipað í flokka eptir

x

Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ársrit Verkfræðingafjelags Íslands
https://timarit.is/publication/404

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.