Sumargjöf - 01.01.1905, Blaðsíða 18

Sumargjöf - 01.01.1905, Blaðsíða 18
16 Aristoteles, lærisveinn Platos, hélt þeirri ransókn áfram og gerði það svo snildarlega, að aðalatriðin i hans rökfræði munu standa um aldur og ævi. — Af því, sem hér heflr sagt verið, sést að þessa spurningu um lög og takmörk hugsunarinnar fóru menn seinna að fást við en hina um eðli og takmörk verandinnar. Og þó er þekking á hugsunarlögum og réttri aðferð skilirði þess, að hinuin spurningunum verði rétt svarað. i). Lífið leiðir manninn til að dæma um breitni sina og annara. Það sem knir hann til þess er sið- ferðiskendin. Það er hvöt, sein liggur í eðli hvers liíandi mans, að vilja að sér og ástvinum sínum líði vel. Þess vegna vill hann vita, hvað stuðlar til að þetta verði og hvað aftrar því. Hið firra kallar hann gott, hið síðara ílt. Ef honum verður að gera eitt- hvað, sem skerðir velferð hans eða ástvina hans, þá sér hann vanalega eftir á, að betra hefði verið að breita öðruvísi, og vaknar við það hvöt hjá honum, að varast shkt framvegis. Þessi innri rödd, sem krefst að breitnin sé dæmd og að maðurinn geri altaf gott, en aldrei ílt, það er siðferðiskendin. Á meðan reinsla mansins er lítil, þá dæmir hann verkið ekki fir en eftirá, en seinna lærist honum, að dæma það firir- fram, en þó aldrei alt. Mælikvarði góðs og íls er velferð allra þeirra, er manninum er vel til eða hann befir samkend við. En samkend er það, þegar annara gleði vekur gleði hjá mór, en annara sorg sorg. Ef samkendin nær til allra manna, þá er mælikvarðinn velferð allra. Siðfræði er reglur um, hvernig eigi að breita rétt eftir þeim mælikvarða, sem lagður er til gTimdvallar. En hann fer eftir því, hve viðtæk samkendin er, eins og fir var sagt. Soki*ates er höfundur siðfræðinnar. En samkend
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92

x

Sumargjöf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sumargjöf
https://timarit.is/publication/547

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.