19. júní - 19.06.1988, Blaðsíða 69

framhald af bls. 63
laginu var sú skoðun ríkjandi að
miklu skipti að konur nýttu sér þegar í
stað þau réttindi sem lögin tryggðu
þeim, einkum var þeim í mun að gera
virkt ákvæðið um kjörgengi og freista
þess að koma konum í bæjarstjórn-
ina. Taldi Bríet nauðsynlegt að not-
færa sér kjörgengið og kosningarétt-
inn strax í byrjun ella yrði konum síð-
ar legið á hálsi fyrir að kæra sig ekki
um þessi réttindi eða það sem verra
væri að þær hefðu ekkert með þau að
gera. Varð fyrsta stóra verkefni hins
unga félags að beita sér fyrir kjöri
kvenna í þessum kosningum.
Stjórn Kvenréttindafélagsins boð-
aði stjórnir allra kvenfélaganna í
Reykjavík (12—14 talsins) á fund til
að ræða hvernig að kosningu kvenna
skyldi staðið. Fimm félög auk Kven-
réttindafélagsins ákváðu að taka þátt
í þessu kosningasamstarfi: Hið ís-
lenska kvenfélag, Hringurinn, Hvíta-
bandið, Kvenfélag Fríkirkjusafnað-
arins og Thorvaldsensfélagið. Mynd-
uðu félögin sameiginlega kosninga-
nefnd með 33 konum og var Bríet
formaður þeirrar nefndar, ennfremur
var nefnd sett á laggirnar til að velja
konur í framboð og fá samþykki
þeirra. Fljótlega eftir að þessi skipan
komst á við lok nóvembermánaðar
1907 bárust kvennasamtökunum boð
frá iðnaðarmönnum um kosninga-
samvinnu. Þær samningaumleitanir
stóðu allt fram til 4. janúar að upp úr
slitnaði þegar endanlega rann upp
fyrir konunum að eingöngu var verið
að slægjast eftir atkvæðum kvenna en
ekki að tryggja þeim örugg sæti á list-
um. Bríet hafði frá upphafi verið mót-
fallin samfloti við karlana um fram-
boðslista. Taldi hún það meira þrosk-
andi fyrir konurnar að standa sjálfar
að allri framkvæmd þessara fyrstu
kosninga sem þær tækju þátt í og læra
að bera sjálfar ábyrgðina.
Tæpar þrjár vikur voru til kjördags
þegar afráðið var að konurnar skyldu
sjálfar bera fram sérlista kvenna og
varð að hafa hraðan á við undirbún-
ing. Eftirtaldar konur tóku sæti á list-
anum í þessari röð: Katrín Magnús-
son, formaður Hins íslenska kvenfé-
lags, Þórunn Jónassen, formaður
Thorvaldsensfélagsins, Bríet Bjarn-
héðinsdóttir, og Guðrún Björnsdóttir
sem starfrækti mjólkursölu í bænum.
Eftir uppdrætti var bænum nú skipt
í níu hverfi og þriggja kvenna húsvitj-
unarnefnd yfir hvert þeirra. Hver ein-
asti kvenkjósandi var heimsóttur
þrisvar sinnum fyrir kosningarnar til
að upplýsa um lagaleg réttindi, hvetja
til að fara á kjörstað og að kjósa lista
kvenna. Ennfremur var boðað til
fjögurra kosningafunda í Bárubúð
þar sem málsmetandi menn héldu
fyrirlestra til að fræða konurnar um
nýju lögin og tilhögun kosninganna
og forystukonurnar kyntu eld áhuga
og hugsjóna með kjósendum.
sjóna með kjósendum. Bríet reit
hvatningargreinar í blað sitt, svo og í
önnur blöð.
A kjörskrá voru þá í Reykjavíkl200
konur og neytti um helmingur þeirra
kosningaréttar síns. Af þeim greiddu
354 konur kvennalistanum atkvæði
sitt eða 58% þeirra kvenna sem kusu.
Kvennalistinn fékk flest atkvæði og
alla fulltrúana fjóra kosna. Nýr tónn
hafði verið sleginn í íslensku stjórn-
málalífi. Fögnuður ríkti meðal
kvenna í bænum yfir þessum afdrátt-
arlausa sigri og það voru kraftmiklar
og ákveðnar konur sem tóku sæti í
hinni nýju bæjarstjórn höfuðstaðar-
ins. Á fundi bæjarstjórnarinanr 19.
mars 1908 mælti Bríet fyrir fyrstu til-
lögu þeirra: Að bæjarstjórnin tryggði
stúlkum jafnt og piltum not af sund-
laugunum með því að leggja fram
fjárupphæð til að greiða kven-sund-
kennara fyrir sundkennslu stúlkna.
Mun sumum körlunum sem sæti áttu í
bæjarstjórninni hafa þótt þessi mál-
flutningur æði byltingakenndur.
Konurnar fjórar létu sig varða flest
málefni bæjarbúa en beittu sér eink-
um fyrir bættum hag heimilanna og
aðstöðu mæðra og barna þeirra.
En þrátt fyrir svo glæsilega byrjun á
pólitískum ferli kvenna í Reykjavík
hefur framhaldið ekki ævinlega verið
í samræmi við það. Árin 1922-1928
var t.a.m. engin kona fulltrúi í bæjar-
stjórn. Það er fyrst nú á allra síðustu
árum sem sókn kvenna á þessum vett-
vangi hefur vaxið svo að þær hafa
slegið metið frá árinu 1908.
Björg Einarsdóttir
Helstu heimiidir:
Gísli Jónsson: Konur og kosningar. Þættir úr
sögu íslenskrar kvenréttindabaráttu. Rvík
1977.
Kvenréttindafélag íslands 40 ára 1907-1947.
Minningarrit. Rvík 1947.
KVENFATABUÐIN
ÚRVAL AF DAG- OG KVÖLD-
KJÓLUM
Sumarkjólar, pils og blússur st. 38-60.
Fatnaður í yfirstærðum ávallt í úrvali.
Litmyndalisti
Póstsendum
KVENFATABÚÐIN
LAUGAVEGI 2 101 REYKJAVÍK
S:12123