19. júní - 19.06.1988, Blaðsíða 70

STARFHUGANSER
EKKIEINS HÁH SKRIFAÐ OG
ÖNNUR STÖRF
Rætt við Álfrúnu Gunnlaugsdóttur rithöfund og prófessor
í almennri bókmenntafræði
/
lfrún Gunnlaugsdóttir bók-
menntakennari og rithöf-
undur var um áramótin
skipuð prófessor í almennri-
bókmenntafræði við Háskóla íslands.
Hún er fyrsta konan sem gegnir em-
bætti prófessors við heimspekideild
skólans, og jafnframt sú þriðja sem er
skipuð prófessor við Háskólann, en
alls eru um 100 prófessorar starfandi
við skólann. En það er ekki tilgangur
samtalsins við Álfrúnu að velta fyrir
sér þessari jafnréttisslagsíðu á æðstu
menntastofnun þjóðarinnar, heldur
til að byrja með spyrja hvar hún hafi
lært.
Eg stundaði nám í rómönskum
málum og bókmenntum við Háskól-
ann í Barcelona. Doktorsritgerð
mína skrifaði ég í Sviss, en varði hana
svo í Barcelona. Ritgerðin fjallar um
Tristrams sögu og ísöndar, og franskt
miðaldakvæði, en sagan er þýðing á
þessu kvæði og var hún gerð á 13. öld.
Ástæðan fyrir því að ég fór til Sviss
var sú að þar hafði ég betri aðgang að
frönskum bókmenntum og heimild-
um um kvæðið, og svo langaði mig til
að læra meira um nútímabókmenntir.
— Fórstu svo strax að kenna við
Háskólann þegar þú komst heim?
Já, þá var búið að stofna nýja náms-
grein við heimspekideild, almenna
bókmenntafræði, og ég varð lektor í
henni 1971, síðan dósent 1977, og
þegar embætti prófessors við greinina
var stofnað sótti ég um þá stöðu.
— Breytir það einhverju fyrir þig
að vera orðin prófessor?
70
Pað breytir nokkru fyrir greinina
að embættið sé til, og líka það að nú
mun föstum kennurum við hana
fjölga. Pað verða 3 fastir kennarar í
stað tveggja áður. En fyrir sjálfa mig
breytir það kannski ekki svo miklu.
Það er ekki eins mikill munur á em-
bættum og áður var þegar skólinn var
minni og stöður færri. Pað er langt
síðan að tekin var upp sú stefna að
leggja á lektora ýmsar skyldur sem
aðeins prófessorar höfðu gegnt, og
var það að líkindum gert í sparnaðar-
skyni. Petta helst í hendur við það að
opinber embætti í þjóðfélaginu hafa
ekki sama þunga og áður, eru ekki
álitin eins mikilvæg. — Á þetta einnig
við um háskólann. Pó var hann óska-
barn þjóðarinnar á sinni tíð, menn
tengdu hann sjálfstæðisbaráttunni, og
þá þótti mikilvægt að eiga háskóla
sem allir landsmenn gætu verið stoltir
af. Hið sama ætti að gilda núna. En
nú virðist mér sem áhugi manna á
skólanum og málefnum hans hafi
Viðtal: Lilja Gunnarsdóttír
dofnað. Öll aðstaða í honum er orðin
erfið, til dæmis hvað varðar húsrými.
Svo eru laun kennara eins og þau eru,
og því miður eru til margir sem líta
svo á að nemendur skólans, ekki síst
þeir sem eru í hugvísindum, séu ekki
að vinna, heldur séu þeir eins konar
sníkjudýr á þjóðfélaginu. Maður gæti
jafnvel látið sér detta í hug að þetta
væri afstaða stjórnvalda.
Þekkingarleit og sköpun
Afstaða til menntunar í land-
inu hefur breyst, og það
tengist náttúrlega því að
áhugi manna á samvinnu og
samneyti við aðra hefur minnkað
undanfarið, og þá er ekki endilega
hagur allra borinn fyrir brjósti. í stað
þekkingarleitar er nú ýmis konar
tæknikunnátta orðin mál málanna, en
hún má aldrei verða á kostnað þekk-
ingarleitar og þá um leið sköpunar.
Því að þetta á ekki einungis við um
hugvísindi, heldur líka raunvísindi,
þau eru líka skapandi og öll leit á því
sviði kostar fé, og leiðir kannski ekki
alltaf til niðurstöðu. Gefur ekki arð, í
peningalegum skilningi. En nú vilja
menn að arðurinn skili sér, og helst
strax, og þá þannig að hann sé áþreif-
anlegur. Mér finnst sem sagt að þátt-
ur sköpunar í raunvísindum sé á leið-
inni út úr hugum manna, einmitt í
skjóli þeirrar peninga- og tækni-
hyggju sem nú ræður ríkjum. En það