Vera - 01.10.2000, Qupperneq 26

Svava, Ingibjörg Sólrún, Helga, Bjarnfríður, og Auður Eir.
24. október afhenti félagsmála-
ráðherra vióurkenningu
Jafnréttisráðs fyrir árið 2000. Á
aldamótaári var ákveðið að líta yfir
farinn veg til þeirra sem á einn eða
annan hátt hafa mótað jafnréttis-
starfið á liðnum áratugum með
hugmyndum sínum og starfi.
Viðurkenninguna hlutu: Auður Eir
Vilhjálmsdóttir, Bjarnfríður
Leósdóttir, Helga Kress, ingibjörg
S. Gísladóttir, Svava jakobsdóttir
og Vigdís Finnbogadóttir.
Auður Eir Vilhjálmsdóttir
Fyrsti kvenprestur á íslandi,
1974. Brautryðjandi í kvenna-
guðfræði og ein stofnenda
Kvennakirkjunnar, 1993.
Þrennt mest. Fólkið í kringum mig,
þau sem mátu kvenréttindi og þau
sem gerðu það ekki. Sérlega þó
aliar konurnar sem voru kven-
réttindakonur í lífssýn og lífsstíl.
Svo útvarpserindi Kvenréttinda-
félagsins sem ég hlustaði á á
kvöldin en skildi samt ekki. Og svo
þráin sem Guð gaf mér nýfæddri til
að eiga með öðrum kvenréttinda-
konum um víða veröld.
Ég held að þriðja bylgja kvenna-
hreyfingarinnar sé að rfsa og að þá
tökum við konur í okkar eigin hend-
ur valdið til að stjórna umhyggju-
störfum okkar. Svo að þau sem
vinna umhyggjustörf eigi valdið til
að ákveða hvernig þau eru unnin og
þau sem eiga völd noti þau í
umhyggju.

Svava Jakobsdóttir
Rithöfundur, brautryðjandi í
femínískum bókmenntum hér á
landi. Sat á Alþingi frá 1971 til
1979.
Ég hef ætíð litið svo á að kven-
réttindamál flokkist undir hið stór-
fenglega og tignarlega hugtak
mannréttindamál. Þar er að finna
hið sameiginlega markmið húman-
ismans án þess að lenda í blind-
götu styrjalda og átaka um yfirráð
eða tilgangslausar deiluflækjur um
eðli hvers og eins á grundvelli ein-
staklingsmismunar á hinum ýmsu
sviðum, t.d. vegna kynþátta,
kynferðis, fátæktar o.s.frv. Það sem
gerði mig að mannréttinda- og um
leið kvenréttindakonu var áreiðan-
lega uppeldið sem gerði mig mjög
næma á slíka hluti. Á mínum
unglingsárum var orðið karlremba
ekki til - ég greindi hana sem
fávisku og hroka. Einu sinni á
unglingsárunum, þegar ég af
tilviljun heyrði fremur vitgrannan
Vera bað þær að svara eftirfarandi
spurningum-.
Hvað gerði þig að femínista /
kvenréttindakonu?
Hverju finnst þér mikilvægast að
vinna að í jafnréttismálum á
næstu árum?
karlmann hrósa konu með þeim
orðum að hún hefði „karlmannsvit",
missti ég meðvitund; ég varð svo
reið. Ég hef sem sagt ekki verið svo
gefin fyrir að láta kúga mig, að ég
held, og fór mína leið í skáldskap-
arlistinni, því að sama hugarfarið
gagnsýrði auðvitað bókmennta-
hefðina. Ég Ift ekki svo á að ég hafi
verið í uppreisn þá; ég var ein-
vörðungu ákveðin í að fara mína
leið. Önnur leið er ekki fær í list-
inni. Ég var miklu fremur í uppreisn
gegn þeirri „kvennaveröld" sem
myndast við þessar óheilbrigðu
þjóðfélagsaðstæður, þegar konur
eru óvirkar. Það var ekki fyrr en ég
fékk reynslu af atvinnulífinu sem
mér var Ijóst hvað ástandið var
alvarlegt. Helstu lög um réttindi
kvenna voru fyrir hendi en á nánast
öllum sviðum voru þessi lög brotin
án þess að konurnar gætu rönd vð
reist. Þær fundu fyrir þessu rang-
læti en skorti stjórnarfarslegt tæki
til að ná rétti sínum. Þess vegna lét
ég það verða mitt fyrsta verk, þegar
ég tók sæti á Alþingi, að beita mér
fyrir stofnun lafnlaunaráðs sem
hefði vald til að úrskurða og reka
mál fyrir hönd kvennanna - og
'j
26