Vera - 01.10.2000, Side 35

/\ður en Valgerður sótti um starfið átti hún fund með
Páli Péturssyni félagsmálaráðherra til að fá á hreint
hver staða stofunnar og sjálfstæði fram-
kvæmdastjórans yrði, bæði fjárhagslega og hvað
varðar möguleika til að hafa áhrif. Hún segist ekki hafa
haft áhuga á starfinu ef stofnunin ætti á einhvern hátt
að verða veikari en áður hafði verið. Eftir samtalið
sannfærðist hún um að þetta gæti orðið spennandi og
eftir reynslu fyrstu mánaðanna finnst henni að einhver
undiralda sé í gangi sem geti styrkt þá kenningu að
þriðja bylgja kvenna-
hreyfingarinnar sé í upp-
siglingu.
„Það eru einhver fræ að
spíra ofan í moldinni,"
segir Valgerður. „Viðvitum
ekki ennþá hvaða fræ
þetta eru, eða hvaða
mynd þau koma til með
að taka á sig, en þetta er
ekki endurtekning á því
sem hefur verið að gerast
áður heldur eitthvað alveg
nýtt. Hins vegar eru ótal
verkefni sem þarf að
takast á við áfram, eins og söluiðnaðurinn á konum,
ofbeldismálin og launamálin, auk mála sem minna
hafa verið rædd og snerta „forritin" í okkur, t.d.
tungumálið og hvaða áhrif málfar hefur á það hvernig
við hugsum." Valgerður útskýrir þessar breytingar
nánar með því að benda á vitundarvakningu á
alþjóðavettvangi sem snertir stjórnvöld og einka-
markaðinn. Hún nefnir í
því sambandi ráðstefnu á
vegum OECD sem haldin
var f París í lok nóvember
og fjallaði um það hvernig
flétta megi kynja- og jafn-
réttissjónarmið inn í fjár-
lagagerð ríkja. Ráðstefn-
una sátu ráðherrar fjár-
mála og vinnumarkaðs-
mála, ásamt forystufólki jafnréttismála, og voru Geir
H. Haarde og Páll Pétursson meðal frummælenda og
Vigdís Finnbogadóttir hélt setningarræðuna.
„Ég tel svona ráðstefnu mikilvægt skref og finn líka
vitundarvakningu af þessu tagi hjá stjórnendum at-
vinnulífsins, sem má t.d. sjá á viðbrögðum og þátttöku
í verkefninu Hið gullna jafnvægi sem lafnréttisnefnd
Reykjavíkur og Gallup standa fyrir. Einkafyrirtæki eru
farin að líta svo á að jafnréttismál séu spennandi
málaflokkur, þau eru að komast í tísku og talin geta
haft góð áhrif á ímynd fyrirtækja. Þetta getur haft þau
áhrif að karlmenn fari að líta svo á að þeir dragist aftur
úr ef þeir sinni ekki heimiIisrekstri, föðurhlutverkinu
og þróun tilfinningaþroska, þ.e. þroski sig á fleiri en
einu sviði eins og konur hafa gert."
n lutverk lafnréttisstofu er að sjá til þess að
jafnréttislögunum sé framfylgt. Til þess getur hún látið
í sér heyra, staðið fyrir fræðslu og farið hinar formlegu
leiðir, t.d. að fá álit Kærunefndar jafnréttismála og
farið með mál sem nefndin hefur úrskurðað sem brot
á jafnréttislögum fyrir dómstóla. Þó að kæruleiðin sé
mikilvægur réttur vill Valgerður að ímynd
lafnréttisstofu verði ekki kæruímyndin. Hún segist vera
aðgerðakona og vill að stofan verði bæði skapandi og
gagnrýnandi og virki sem stuðningur og aðhald fyrir
háa sem lága að fara eftir
jafnréttislögum.
„Ég vil nota lögin sem
spegil fremur en pfsk.
Staðreyndin er sú að mörg
fyrirtæki þekkja ekki jafn-
réttislögin og því þarf að
kynna þau betur, t.d. með
námskeiðum, en nota líka
tækifærið þegar brot á sér
stað. Fólk hringir oft hing-
að og segir að brotið hafi
verið á því en vill samt ekki
kæra. Þá hringi ég gjarna í
fyrirtækin eða sendi
tölvupóst, bendi á greinar í jafnréttislögunum og sendi
síðan lögin. Þessu hefur verið vel tekið en ég veit ekki
hvort við getum sinnt öllum brotum á þennan hátt. Ég
tel það sem sé til bóta að skilið hafi verið á milli
Kærunefndar og lafnréttisstofu en starfsmaður í
félagsmálaráðuneytinu sinnir störfum fyrir nefndina.
Því starfi gegnir nú Hanna Sigríður Gunnsteinsdóttir.
Með þessu fyrirkomulagi
tel ég að lafnréttisstofa sé
betur fær um að veita
ráðgjöf. Við getum hvatt
fólk til að kæra, stutt það
eða ráðlagt þvf að kæra
ekki og reynt að fara
samningaleiðina til að
finna lausn á málum.
Síðan getum við höfðað
mál ef við teljum mikilvægt að fá álit dómstóla á ein-
hverju. Við getum líka fengið óháð álit Kærunefndar á
einstökum málum. Það er bæði hægt að gera fyrir
hönd kæranda og án þess að kærandi komi til, þ.e.
vegna mála sem geta verið brot á jafnréttislögum án
þess að brotið sé á ákveðnum einstaklingi. Það hefur
t.d. komið til tals vegna mynda á olíutönkum hjá Olís
sem mikið hefur verið kvartað yfir, og reyndar fleiri og
stærri málum."
Framkvæmdaáætlun ríkisstjórnarinnar í jafnréttis-
málum er plagg sem Valgerður telur mikilvægt verkefni
fyrir lafnréttisstofu. Hún segir að núverandi áætlun sé
metnaðarfull og enn sé þar ótal mál að finna sem ekki
hafa komið til framkvæmda. Það sé því mikilvægt að
styðja ríkisvaldið f því sem það hefur ætlað sér. „Eitt af
mikilvægum málum sem kveðið er á um f áætluninni
„Ég hef sagt yfirmönnum mínum
og konum að næst þegar
ákvörðun verður tekin um að
leggja niður stofnun og láta aðra
taka við starfi hennar, hvort sem
sú stofnun verður annars staðar
á landinu eða ekki, ætti að gefa
því aðeins lengri tíma en gert var
í þessu tilviki."
„Einkafyrirtæki eru farin að líta
svo á að jafnréttismál séu spenn-
andi málaflokkur, þau eru að
komast í tísku og talin geta haft
góð áhrif á ímynd fyrirtækja."