Vera - 01.10.2000, Blaðsíða 60

Arndís Guðmundsdóttir og Alda Ásgeirsdóttir
Heilsa
Lífgaðu upp á lífið - heilsubót
með grænmeti og ávöxtum, var
yfirskrift átaks undir kjörorðinu
Evrópa gegn krabbameini 2000
sem 16 lönd í Evrópu stóðu fyrir vikuna 9,- 14.október.
Meginmarkmiðið var að auka grænmetis- og ávaxta-
neyslu Evrópubúa og sérstaklega barna 6-10 ára.
Kannanir sýna að íslendingar borða almennt mun
minna af þessum holla mat en æskilegt getur talist. í
könnun sem gerð var á mataræði þjóðarinnar árið
1990 kom í ljós að meðal neysla ferskra ávaxta og berja
var sem nemur hálfum ávexti á dag og heildar græn-
metisneyslan var þriðjungur úr gulrót. Rannsóknir hafa
leitt í Ijós að í grænmeti og ávöxtum eru hollustuefni
sem minnka líkur á langvinnum sjúkdómum síðar
meir á ævinni, þar á meðal krabbameini og hjarta-
sjúkdómum. Hæfileg neysla grænmetis og ávaxta
stuðlar einnig að eðlilegu holdarfari og minnkar líkur
á offitu. Lífgaðu upp á lífið og veidu grænmeti og
ávexti, minnst 5 á dag, eða kannski 6 á dag, eins og
vinir okkar Danir segja, eru skiiaboð sem allir ættu að
taka til sín.
Krabbamein
að finna í fæðu úr jurtaríkinu. Mikið hefur verið rætt
undanfarið um andoxunarefni en þau draga úr mynd-
un hættulegra súrefnissambanda sem geta skaðað
erfðaefnið DNA og draga þannig úr framgangi ýmissa
annars óskyldra sjúkdóma og hrörnunar, allt frá
æðakölkun og krabbameini í þekjuvefjum, til augn-
sjúkdóma. Betakarótein, E- og C-vítamín eiga það
sameiginlegt að vera svonefnd andoxunarefni. Þessi
efni fáum við aðallega úr olíum, sætum kartöflum,
avokado, hnetum, sólblómafræjum, soyjabaunum,
sítrusávöxtum, brokkolf, blómkáli, tómötum, kart-
öflum, gulrótum, dökkgrænum, gulum og rauðum
ávöxtum og grænmeti. Því ætti ekki að vera erfitt að
leggja eitthvað af þessu góðgæti sér til munns.
Ávaxtapillur
Eins og fram hefur komið fær fólk sem borðar mikið af
grænmeti og ávöxtum síður krabbamein og hjarta-
sjúkdóma en aðrir. Margir halda að lausnin felist í því
að fara út í búð og kaupa vítamín sem innihalda þessi
hollu efni. Sumir halda að vítamín geti komið í stað
matar eða dregið úr matarþörf. Það er alrangt. Vítamín
innihalda engar kalóríur, prótein, steinefni, fitu eða
vatn, en þau eru nauðsynleg við nýtingu þessara efna.
Rannsóknir sýna að borði fólk ávexti og grænmeti eiga
sér stað efnahvörf sem ekki verða við neyslu sömu efna
í töfiuformi, með öðrum orðum er ekki nóg að borða
eina vítamínpillu á dag til þess að koma öllu í lag!
Rannsóknir sýna að fólk sem neytir ferskra ávaxta og
grænmetis í hæfilegum mæli fær síður krabbamein í
meltingarfæri, öndunarfæri og legháls. Matvæii sem
innihalda mikið af A-vítamíni og betakaróteni minnka
líkur á krabbameini í ýmsum líffærum en þessi efni er

60