Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Page 8

6
heimilislæknakerfið. Því hefur nú á síðari
árum víða vaknað áhugi fyrir því að búa
heimilislækninum nýjan sess í heilbrigðis-
þjónustunni með aukinni virðingu og mik-
ilvægi. Til að skapa starfinu vegsauka hafa
heimilislækningar sums staðar verið gerðar
að sérgrein og stofnað til kennslu í þeim
við háskóla. Þróunin hér á landi hefur ver-
ið sú sama og annars staðar. Hörgull hefur
verið á heimilislæknum til f jölda ára, hvort
heldur í þéttbýli eða dreifbýli enda þótt
fjöldi þeirra, sem ljúka læknanámi, hafi
farið sívaxandi. Obbi þeirra hefur lagt fyr-
ir sig önnur störf en heimilislækningar,
þeir hafa orðið sérfræðingar á ýmsum svið-
um, annaðhvort hér heima eða utanlands.
Um þetta vandamál hefur mikið verið fjall-
að bæði í ræðu og riti og eins og erlendis
hefur verið hreyfing hér fyrir því að end-
urvekja eða byggja upp heimilislæknastarf-
ið í nýrri mynd. Einkum hafa yngri læknar
haft þar forgöngu. Þeir hafa þá skoðun að
hópsamvinna lækna, fleiri eða færri eftir
aðstæðum, væri heppilgasta lausnin á heil-
brigðisþjónustunni utan sjúkrahúsa. Þeir
skuli vinna saman í sérstökum, vel útbún-
um lækningastöðvum og á þéttbýlli svæð-
um, eins og í Reykjavík, skuli þær stað-
settar eftir hverfum. íbúar hinna einstöku
hverfa eiga að halda sig að læknum við-
komandi heilsugæslustöðva, en hverfa-
skiptinsin í þessu tilliti þó ekki ríebundin.
f umræðum um þetta skipulag hefur komið
fram sú hugmynd, að læknar hverrar
stöðvar hefðu með sér nokkra verkaskipt-
ingu, sérhæfðu sig að einhverju leyti til að
geta veitt sem fulikomnasta þjónustu. Bent
hefur verið á, að með þessu móti geti lækn-
ar skipulagt störf sín mun betur en þegar
hver starfar í sínu horni, fólk eigi greiðan
aðgang að lækni allan dasinn. Sú skoðun
hefur komið fram og mjög afdráttarlaus
hiá sumum, að auk þeirra starfa, sem heim-
i'lislæknirinn hefur hingað til annast, eigi
hann einnig að sjá um hvers konar heilsu-
verndarstörf, svo sem ungbarnavernd,
mæðravernd og ónæmisaðgerðir. Hlutverk
hans sé að fylgja skjólstæðingnum eftir frá
vöggu til grafar og veita alhliða þjónustu
„total care“. Formælendur þessarar nýskip-
unar telia að slíkt fvrirkomulag sé líkleg-
ast til að tryggja fólki góða og samfellda
læknisþjónustu, mynda gagnkvæm trún-
aðartengsl sjúklings og heimilislæknis og
skapa lækninum starfsfullnægingu.
Með lögum um heilbrigðisþjónustu nr.
56/1973 er stefnt að því fyrirkomulagi, sem
hér hefur verið rætt um, þ.e. stofnun
heilsugæslustöðva og hópstarfi lækna, þar
sem því er hægt að koma við. í 1. gr. þess-
ara laga segir svo: „Allir landsmenn skulu
eiga kost á fullkomnustu heilbrigðisþjón-
ustu sem á hverjum tíma eru tök á að veita
til verndar andlegri, líkamlegri og félags-
legri heilbrigði.“ Og ennfremur: „Heil-
brigðisþjónusta tekur til hvers kyns heilsu-
gæslu, heilbrigðiseftirlits, lækningarann-
sókna, lækninga í sjúkrahúsum og endur-
hæfingastarfs.“ í 19. gr. sömu laga er talið
upp hvaða þjónusta skuli vera til reiðu á
heilsugæslustöð. Fyrir utan almenna lækn-
isþjónustu, vaktþjónustu og vitjanir til
sjúklinga skal þeim einnig standa til boða
sérfræðileg læknisþjónusta sem og ung-
barna- og smábarnavernd og heilsugæsla í
skólum.
Ég er fylgjandi stofnun heilsugæslu-
stöðva og hópstarfi lækna. Ég skil mæta
vel og styð þá viðleitni að hefja veg og
virðingu heimilislæknisstarfsins og af
reynslu minni sem heimilislæknir um all-
mörg ár veit ég að leggjandi er mikið upp
úr nánu sambandi sjúklings og læknis, en
ég held að breyttir tímar og þjóðfélagsað-
stæður komi í veg fyrir að hægt sé að end-
urvekja hinn „gamla og góða heimilis-
lækni“ sem goðsögnin hermir að hafi vitað
svo að segja um hvert fótmál og andvarp
skjólstæðinga sinna. Lögin mæla svo fyrir
um, að borgarinn skuli eiga völ á þeirri
bestu læknisþjónustu sem völ sé á hverju
sinni. Samkvæmt því ætti barnalæknir að
vera ráðinn að hverri heilsugæslustöð, ann-
aðhvort sem einn af læknum stöðvarinnar
eða í hlutastarfi því frá hreint faglegu sjón-
armiði ætti enginn að vera færari um að
annast lækningar barna, heilsuvernd og
ráðgjöf til foreldra. Miðað við núverandi
fjölda barnalækna getur ekki verið nema
um hlutastarf að ræða, en keppa ætti að
því að barnalæknir verði ráðinn í fullt
starf að hverri heilsugæslustöð. Ekkert
ætti að vera því til fyrirstöðu að heilsu-
vernd barna fari fram á heilsugæslustöðv-
unum, en æskilegt er að því sé áfram mið-
stýrt eins og reyndin er í dag. Nú þegar