Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Síða 37

35
En börn geta ekki beðið með að vaxa eða
þroskast eða vaxið eða þroskast einungis á
þeim tíma, sem hentar foreldrum eða þjóð-
félagsháttum. Og því er það ekki óalgengt,
að eðlileg djúp og varanleg tilfinningasam-
bönd milli barna og fullorðinna nái ekki
að myndast eða rofni óeðlilega fljótt og á
óheppilegan hátt. Á öld hraðans og breyt-
inganna er margt úrelt á morgun, sem er
gott og gilt í dag. Því fylgir, að forystu-
hlutverk hins „eldri og reyndari“ er alls
ekkert sjálfsagt lengur. Lífsreynsla hins
eldri getur verið orðin úrelt við breyttar
kringumstæður og gagnslítil fyrirmynd.
Skorti einnig eðlileg kærleiksbönd milli
kynslóða, verður harla lítið eftir, sem
tengir þær. Og í heimi, þar sem flestir eru
of gagnteknir af sér og sínum til að sjá
annað, er hætta á, að jafnt einstaklingar
sem fjölskyldur einangrist illilega, án þess
að nokkur taki eftir. Fyrir nokkru síðan
var mikið rætt um einangrun svokallaðra
„heimagangandi húsmæðra“, en með vax-
andi útivinnu kvenna eru það frekar börn,
gamalmenni og þroskaheftir af báðum
kynjum, sem einangrast, vegna hæfileika-
skorts til að fylgjast með í ólgandi hring-
iðu nútímans.
Það má eflaust leitast við að leysa þessi
vandamál á margan hátt en þau eru brýn
og hlutverk ung- og smábarnaeftirlits að
benda á þau og reyna að hjálpa til við að
leysa þau einstaklingsbundið og þjóðfélags-
lega.
FRÆÐSLA
Spurningar foreldra og forráðamanna
barna eru oftast mjög persónubundnar og
yfirleitt handahófslegar. Því er nauðsyn-
legt, að ung- og smábarnaeftirlit sjái um að
fræða foreldra og forráðamenn barna
skipulegar um börn, þannig að mikilvæg
atriði gleymist ekki eða fari fyrir ofan
garð og neðan og samhengi verði ekki út
undan. Kennsla getur farið fram einstak-
lingsbundið og gerir það að vissu marki við
hverja heimsókn heilsuverndarhjúkrunar-
fræðings eða læknisskoðun. Kennsla í smá-
hópum hefur víða rutt sér til rúms og hef-
ur það sér til ágætis að bjóða upp á spurn-
ingar og umræður, sem geta farið fram í
sama hverfi og þátttakendur eiga heima.
Fyrirlestrarformið nær til fleiri í einu og
því hagkvæmara í tímann, en ópersónu-
legra. Námskeið eru og enn í fullu gildi,
en þá má skipuleggja kennsluna á ýmsan
hátt. Vandinn er að allt þetta tekur for-
eldrana enn frekar út af heimilunum.
Prentað mál, hvort heldur sem er í formi
bæklinga eða lausblaðaupplýsinga, hefur
og verið mikið notað til að dreifa nauðsyn-
legum upplýsingum.
Hérlendis hafa fjölmiðlar enn verið lítið
virkjaðir á skipulegan hátt til fræðslu og
kennslu almennings á sviði uppeldismála
og umönnunar barna, þótt ýmislegt gott
efni komi fram við og við um þessi mál.
Og lítið hefur komizt enn sem námsefni
inn í skólakerfið, en sýnist eðlilegt fram-
hald af t.d. kynfræðslu.
LOKAORÐ
Börn á íslandi hafa líklega aldrei búið
við betra líkamlegt atlæti en nú, en þau
öfl, sem skilja heim hins fullorðna frá
heimi barnsins eru virk og öflug. Þau
stuðla að einangrun barna í eigin heimi eða
heimi jafningja.
Heimili, stofnanir, skóli og jafningjar
móta börn nútímans, en dýptstu sporin
markar sá, sem á aðgang að hjarta barns.
Fjölskyldan situr skemur ein að því að
móta börn nú en áður og er það til bóta,
ef áhrif fjölskyldunnar eru slæm.
En góð fjölskylda er barni ómetanleg. Og
meðan tilfinningalíf barns er að vakna til
lífsins og beinist óskipt og skilyrðislaust í
eina átt, eru það grimm örlög að grípa í
tómt eða því sem næst. Og sé sú kenning
rétt, að tilfinningahlýja sé eina aflið, sem
getur haft í fullu tré við ofbeldishneigð
mannsins, virðist hætta á ferðum, ef hlýjar
tilfinningar eru vængstífðar strax í frum-
bernsku.