Læknablaðið : fylgirit - 01.10.1979, Blaðsíða 51

49
Höskuldur Baldursson
ALGENGAR MEINSEMDIRI FÓTUM OG FÓTLEGGJUM BARNA
Þrátt fyrir það nafn, sem erindum þess-
um hefur verið valið í efnisskrá fundarins
þá varð það frá upphafi að samkomulagi
við stjórnendur þessa fræðslufundar að í
erindum orthopeda yrði fyrst og fremst
fjallað um statiskar skekkjum eða stöðu-
skekkjur í fótum og fótleggjum barna. Dr.
Stefán Haraldsson hefur hér að framan
rætt um pes plano-valgus, en í minn hlut
hefur komið að ræða um aðrar stöðuskekkj-
ur í fótum og fótleggjum. Því er þetta efni
valið að mjög oft vefst fyrir mönnum að
ákveða hvort slíkar statiskar skekkjur séu
sjúklegt fyrirbrigði er þarfnist meðferðar
eða hvort hér sé einfaldlega um physio-
logiskt þróunarstig að ræða, er komi til
með að lagast án meðferðar. Vegna þess-
ara efnistakmarkana mun ég hér ekki
ræða um ýmsa aðra sjúkdóma í fótum og
fótleggjum svo sem Mb.Köhler, Mb.Frei-
berg, Mb.Osgood-Schlatter eða osteochond-
ritis dissecans. Þessir sjúkdómar eiga það
sammerkt að sjúkdómsgreining er staðfest
með röntgenmyndum er sýna viðeigandi
beinbreytingar og er því sjúkdómsgreining
eða meðferð sjaldnast vandkvæðum háð.
TALIPES EQUINOVARUS
Sé rætt um statiskar skekkjur í fótum
aðrar en pes plano-valgus liggur beinast við
að ræða fyrst um talipes equinovarus eða
það sem við höfum oft nefnt á íslensku
klumbufót. Mér hefur skilist að þetta sé
sá sjúkdómur er í gömlu máli nefnist
,,bægifótur“. Pes equinovarus eða klumbu-
fótur getur verið meðfæddur eða áunninn.
Við munum hér eingöngu ræða um með-
fædda formið. Klumbufótur einkennist af
þrem meginskekkjum í ökkla og fæti. Það
er í fyrsta lagi equinus-staða í ökkla, það
er inversio eða varus-staða á fæti og það er
adduction á framleist.
Talipes equinovarus er einn af algeng-
ari meðfæddu skekkjunum í fótum og hef-
ur þessi sjúkdómur verið vel þekktur frá
elstu tímum. Tíðni er u.þ.b. 1 á hverjar
Mynd 1. — Pes equinovarus („rigid“ teg-
und).
Mynd 2. — Myndin sýnir skematiskt þá
breytingu, er verður á innbyrðis afstöðu
tarsal beina við equinovarus skekkju. Cal-
caneus snýst undir talus þannig að lang-
öxull þessara tveggja beina verður sem
næst samsíða. Os naviculare snýst inn á
talus. Hjá ungum börnum sést þetta þó
ekki gjörla á röntgenmyndum, þar sem
beinkjarni hefur ekki myndast í os navi-
culare.
1000 fæðingar. Sjúkdómurinn er u.þ.b.
helmingi algengari meðal sveinbarna en
meybarna. Orsök talipes equinovarus er
enn ókunn. Ákaflega mikið hefur verið rit-