Þjóðlíf - 01.06.1989, Blaðsíða 14

INNLENT
þýðubandalaginu. Það er mjög sérstætt
að svona yfirlýsing komi frá formanni
Alþýðubandalagsins, — það er hann
sem ætlar að leiða þessa flokka inn í
varanlegt samstarf. Þessi yfirlýsing getur
leitt til nýrra viðhorfa í íslenskum stjórn-
málum. Það er enginn vafi á að margt
frjálslynt fólk hefur treyst Framsóknar-
flokki og Alþýðuflokki fyrir atkvæði
sínu. Það er ljóst að þetta fólk fer ekki
með þessum flokkum á bólakaf í áfram-
haldandi vinstri ríkisstjórn til þess að
auka miðstýringu. Það getur vel verið að
þarna sé að koma upp staða sem kalli á
sterka borgaralega ríkisstjórn undir for-
ystu Sjálfstæðismanna.
— Ég held að hérna liggi mikið að
baki. Ég fæ ekki betur séð en Ólafi
Ragnari hafi tekist að koma Alþýðu-
flokknum í svipaða stöðu og Alþýðu-
bandalagið var í fyrir tveimur þremur
árum. Alþýðuflokkurinn er í raun ekki
orðinn annað en hækja fyrir Alþýðu-
bandalagið. Auðvitað er það mikill ár-
angur fyrir Alþýðubandalagið að hafa
komið Alþýðuflokknum í svona mikla
klemmu. Alþýðubandalagið er sterkara en
nokkru sinni fyrr í stjórnarsamstarfi, sem
einkennist af forsjárhyggju.
Þegar þú talar um forsjárhyggju — áttu þá
við stofnanir sjóða eða?
— Ég er að tala um stofnun sjóða og nýtt
millifærslu- og niðurgreiðslukerfi gengisföls-
unar að hætti fyrri vinstri stjórna — og ég er
að tala um tvær grundvallaryfirlýsingar.
Yfirlýsingu Steingríms Hermannssonar um
að ísland ætli að hverfa frá viðurkenndum
vestrænum aðferðum við stjórn efnahags-
mála og yfirlýsingu Alþýðubandalagsins um
að þau fyrirtæki eigi að lifa sem þeir ákveða
er ferðinni ráða. Þetta kemur fram í stofnun
sjóða og pólitískri íhlutun af ýmsu tagi —
þetta kemur fram í því að ríkisstjórnin hafnar
almennum aðgerðum til að tryggja rekstrar-
grundvöll fyrirtækja. Það er verið að taka
1200 milljón króna erlend lán til uppbóta í
sjávarútvegi. Jafnvel Alþýðubandalagið
hafði ekki kontið fram með svona stífa for-
sjárhyggju áður í tíð Svavars Gestssonar.
Þú talar eins og Alþýðubandalagið hafi
gert þetta ailt eitt í ríkisstjórninni?
— Auðvitað stendur ríkisstjórnin öll að
baki þessu og ég er ekki að draga úr ábyrgð
forystumanna Alþýðuflokks og Framsókn-
arflokksins. En Alþýðubandalagið mótar
þessa stefnu — ræður ferðinni. Það hefur
fengið þessi völd og notfærir sér þau til hins
ýtrasta.
Var Sjálfstæðisflokkurinn andvígur þess-
um sjóðum atvinnutryggingasjóði, hluta-
bréfasjóönum, fiskeldissjóðnunt o. s.frv. á
alþingi?
— Við vöruðum mjög sterklega við þess-
um sjóðum. í okkar hugmyndum frá því í
haust gerðum við vissulega ráð fyrir skuld-
breytingu fyrir atvinnuvegina, en þær átti að
„Ég vil að Davíð komi til liðs
við okkur á þingi. Mér finnst
það sjálfsagt mál“
framkvæma með bönkum og fjárfestinga-
lánasjóðum sem fyrir hendi eru.
Eru þcssir sjóðir ekki myndaðir við tíma-
bundnar aðstæður og hverfa svo úr sögunni?
— Það er verið að notfæra sér erfiðar að-
stæður til að auka ílilutun ríkisvaldsins í at-
vinnurekstri og stjórnun hans.
Mun Sjálfstæöisflokkurinn þá leggja þessa
sjóði niður þegar hann fer næst í ríkisstjórn?
— Fyrsta skrefið sem Sjálfstæðisflokkur-
inn vill stíga er að leiðrétta rekstrarskilyrðin
nteð almennum aðgerðum. Þar þarf að
ganga lengra en gert hefur verið í að leiðrétta
raungengi krónunnar, það þarf að leggja nið-
ur þessa íhlutunarsjóði vinstri stjórnarinnar
og byggja hér upp traust atvinnulíf. Núver-
andi stjórnarstefna er ósanngjörnust gagn-
vart velreknum fyrirtækjum. En það er ein-
mitt að þeim sem helst ber að hlúa. Þau bæta
lífskjörin.
Við höfum rætt um kaupmátt heimila og
atvinnulífs. Þú talar um að lækka gengið enn
frekar og þar með rýra kaupmáttinn. At-
vinnulífið og heimilin í landinu hafa einnig
verið að berjast síðustu misseri við háa vexti,
en þú vilt viðhalda frjálsum vöxtum, háum
vöxtum ekki satt?
— Þarna kemur þú með fullyrðingar sem
ganga eins og rauður þráður í gegnurn boð-
skap þessarar ríkisstjórnar, að atvinnu-
lífið megi ekki hafa rekstrarskilyrði.
Horfðu á það sem gerst hefur. Skattar
hafa verið hækkaðir um sjö milljarða
króna. Kaupmáttur ráðstöfunartekna
hefur minnkað urn 12% vegna efnahags-
stefnunnar. Hluti af þessari rýrnun er
vegna aukinnar skattheimtu. Ef við
höldum áfram á þessari braut, þá versna
lífskjörin og hagur heimilanna. Vita-
skuld kostar það tímabundna fórn að
leiðrétta rekstrarstöðu atvinnuveganna.
En þar verða verðmætin til og einungis
með öflugu atvinnulífi getum við bætt
lífskjörin. Sú stefna sem nú er verið að
fylgja í nafni félagshyggjunnar leiðir til
versnandi afkomu heimilanna. Atvinnu-
líf sem í vaxandi mæli þarf að byggja á
lánsfé þrýstir upp vöxtum vegna of mik-
illar eftirspurnar. Ef okkur tekst hins
vegar að snúa þessari þróun við og
byggja hér upp sterkari eiginfjárstöðu í
atvinnulífinu, þá kallar það á minna
lánsfé fyrirtækjanna, minni eftirspurn
eftir lánsfjármagni og þannig getum við
dregið niður vaxtastigið. Það er eina
raunhæfa leiðin til að ná því markmiði.
Finnst þér Seðlubankinn hafa of mikið
vald við ákvörðun vaxta?
— Þessi ríkisstjórn hefur verið að breyta
lögum á þann hátt að hún geti í auknum mæli
ákveðið vexti upp á eigin spýtur. Sannleikur-
inn er sá að vextir ráðast ekki af einföldum
ríkisstjórnarákvörðunum. Það á þessi stjórn
eftir að reka sig á. Mér finnst hún hafa geng-
ið of langt í því að breyta lögum. Hún var í
byrjun þessa árs að þvinga viðskiptabankana
til að lækka nafnvextina meira en góðu hófi
gengdi miðað við verðbólgu. Núna ganga
vextirnir upp á við aftur. Ég var að sjá
skýrslu um raunvaxtakostnað af 30 daga við-
skiptavíxlum sem voru í mars 17% en eru nú
komnir upp í 32%. Þetta gerist þrátt fyrir
miðstýringu á vaxtaákvörðunum í nafni fé-
lagshyggju.
Raunvextir voru samkvæmt ákvörðun
Seðlabankans til 1. nóv. 1986 um 5%. Um leið
og frelsið kom ruku þeir upp allsnarlega og
menn hafa ekki haft stjórn á þeim síðan. Er
ekki heilbrigðara í Ijósi reynslunnar að taka
gamla lagið upp aftur?
— Menn gleyma þá affallaviðskiptum frá
fyrri tíma, menn gleyma því líka að einmitt á
þessum tíma varð mikil þenslusprenging í
þjóðfélaginu. Og viðbrögð við slíkri spreng-
ingu fela í sér hækkandi vexti. Þannig að það
er enginn vafi á því að raunvextir hefðu
hækkað þó þeim hefði verið stýrt áfram,
þessi samanburður er því ekki svona einfald-
ur. Það má sjá af því sem ég nefndi áðan um
viðskiptavíxilinn — þar sem hækkunin er gíf-
urleg milli mánaða þrátt fyrir félagslega stýr-
ingu. Vextir hækkuðu og lækkuðu þrátt fyrir
miðstýringu á sínum tíma. Okkar fjár-
magnsmarkaður var mjög ófullkominn og
vanþróaður en það er að breytast smám sam-
14