Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.1962, Qupperneq 57

Tímarit Máls og menningar - 01.02.1962, Qupperneq 57
LIST OG KAPÍTALISMI forneskju, sem lifir alltaf í frum- stæðu bændaþj óðfélagi, ósnortnu af kapítalískri þróun, stéttahatrið, upp- reisnarhugur bændanna gegn þeim furstum og herrum, sem þeir verða að fæða, kjarkleysið eftir ósigrana í bændauppreisnum, veikleikinn að láta kaupa sig með bjór og brennivíni frá frekari kröfum, óhefluð, djúp- stæð, ögrandi óskin um efnalega vel- ferð. í mörgum þjóðkvæðum er upp- runalegur kjarni, sem seinni tímar hafa svo spunnið um bálka, sem ým- ist eru af toga stéttarbaráttu og upp- reisnar, eða þá útþynning, afskræm- ing, spilling, sem runnin er frá skipu- lagi hinna ríkjandi stétta. Þessi upp- reisn er óbæld í ballöðunni um Hróa Hött, og nefna má þvermóðskuna í mörgum þýzkum þjóðkvæðum, svo- sem kvæðinu um Schwartenhals hinn f átæka: Ich nahm mein Schwert wohl in die Hand und giirt es an die Seiten, ich Armer musst’ zu Fusse gehn, weil ich nicht hatt’ zu reiten. Ich hob mich auf und ging davon und macht mich auf die Strassen, da kam ein reicher Kaufmannssohn, sein’ Tasch’ musst’ er mir lassen.1 Eða þá ljóðið um þrjózku brúðina: 1 Ég tók þá sverðið mér í hönd / og gyrti það við hlið mér, / ég, veslingurinn, varð að ganga / því ekkert hafði ég til reiðar. / Ég reis á fætur og hélt af stað / út á þjóð- veginn / þá kom ríkur kaupmannssonur / pyngju sína varð hann að láta mér eftir. Ich ess’ nicht gerne Gerste, steh auch nicht gem friih auf, eine Nonne soll ich werden, hab’ keine Lust dazu; ei so wiinsch’ ich dem des Ungliicks noch so viel, der mich armes Mádel ins Kloster hringen will.2 A hinn bóginn, þvílík ógnar lof- gerð og undirgefni, þvílíkt þrugl og dulræna og molabrauð af herranna borðum í öðrum ljóðum, sem upp eru tekin í „Des Knaben Wunder- horn“! T. d. ljóðið um „rótina leynd- ardómsfullu", þar sem er þetta innan- tóma vers: 0 Wunderwerk! In Gottes Sohn sind zwei Naturen in Person.a Ellegar Ijóðið um eilífðina: Ilör, Mensch: So lange Gott wird sein, so lang wird sein der Höllen Pein, so lang wird sein des Himmels Freud, o lange Freud, o langes Leid!4 Eða þá þetta tilgerðarlega ljóð, runnið frá hjarðmannasögum yfir- stéttarinnar um: „Unað hjarðsveins- ■ í t. ms : 2 Bygg þykir mér ekki gott / og ég vil ekki fara snemma á fætur. / Ég á að verða nunna, / mig langar ekki til þess / æ, ég óska þeim / allrar ógæfu / sem ætlar að koma mér vesælli stúlkunni / í klaustur. 3 Ó kraftaverk! í syni Guðs / eru tvö eðli í einni persónu. 4 Heyr, maður: meðan Guð verður til / verða vítiskvalimar líka til, / verður himna- sælan líka til / ó sælan löng, ó kvölin löng. 47
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.