Fréttablaðið - 06.12.2014, Blaðsíða 30

6. desember 2014 LAUGARDAGUR| HELGIN | 30
að horfast í augu við sjálfan mig
og viðurkenna að ég kæmist bara
ekki lengra, ég myndi bara spóla
í sama hjólfari endalaust. Allar
svona ákvarðanir eru auðvitað
býsna flóknar og þótt ég hafi farið
í meðferð af sjálfsdáðum þá spilaði
það auðvitað inn í að ýmsir vinir
mínir höfðu gert það. Þá sá ég að
það var orðið samfélagslega sam-
þykkt. Ég er mjög stoltur maður
og það er erfitt fyrir slíkan mann
sem telur sig geta allt, er í tveimur
vinnum með MBA-námi og finnst
bara ekkert vera að því þótt hann
sé alltaf fullur, að sætta sig við
vanmátt sinn. Ég veit að það er
klisja og allt það en maður þarf að
játa sig sigraðan og þiggja hjálp af
heilum huga og hlýða nú einu sinni
í lífinu. Það er gott að verða leið-
ur, biðjast afsökunar og bæta líf
sitt og ég tel mig vera miklu betri
mann eftir að ég hætti að drekka
áfengi.“
Vandamál Ara hafa reyndar
tengst alkóhólisma frá því hann
man eftir sér og hann hefur þurft
að glíma við afleiðingar hans hjá
fleirum en sjálfum sér. „Ég kem úr
alkóhólíseraðri fjölskyldu og missti
tvo af bræðrum mínum beinlínis úr
alkóhólisma með stuttu millibili árið
1980, þegar ég var sextán ára. Það
var mjög mikið áfall fyrir mig. Ég
var að vinna á Flateyri þegar annar
þeirra dó voveiflega úti í Kaup-
mannahöfn og það var alveg rosa-
legt þegar presturinn kom til mín og
sagði mér frá því. Maður var einn í
heiminum á hjara veraldar og vissi
ekkert hvernig maður ætti að díla
við þessar fréttir. Hinn bróðir minn
varð bráðkvaddur í neyslu stuttu
seinna. Foreldrar mínir báðir voru
súpergreint fólk en miklir alkóhól-
istar sem dóu bæði fyrir aldur fram,
mamma 53 ára og pabbi 63 ára. Það
er þess vegna hrikalega sjokkerandi
þegar maður hugsar til baka og sér
hversu mikill alkóhólisti maður
var sjálfur og hvernig maður hefði
getað endað. Það er virkilega mikil
gæfa að það skuli vera til eitthvert
batterí sem getur hjálpað manni út
úr því.“
Ekki pólitísk ráðning
Ari hefur sterka tengingu við SÁÁ,
var framkvæmdastjóri samtak-
anna um tíma og ber hag þeirra
mjög fyrir brjósti. Honum er því
lítið skemmt þegar ég skelli fram
þeirri spurningu hvort bandalag
hvítra miðaldra karla sem séu í
SÁÁ sé ekki að verða einhvers
konar bræðralag í anda frímúr-
ara og þeir hjálpi hver öðrum að
tryggja sér góðar stöður í sam-
félaginu. „Ég held það sé nú eng-
inn fótur fyrir því, það er enginn
frímúrarafílingur í gangi í sam-
tökunum. Auðvitað myndast ein-
hverjar klíkur, eins og gengur,
en það ræður engum úrslitum um
framgang manna í störfum. En
talandi um miðaldra hvíta kalla
þá er SÁÁ auðvitað stofnað af til-
tölulega ungum hvítum körlum og
eru ofsalega góð og falleg sam-
tök. Þarna leggja
karlar gott til sam-
félagsins af ósérhlífni og velvilja
gagnvart náunganum og það er nú
ekki oft sem karlar gera það. Hitt
er annað mál að SÁÁ á ekkert að
kveinka sér undan gagnrýni, það
er alveg sjálfsagt að gagnrýna þau
samtök eins og allt annað, en mér
finnst samt að sú gagnrýni verði
að vera sanngjörn.“
Hér leiðist umræðan út í þá gagn-
rýni sem SÁÁ hefur sætt undanfar-
ið vegna hættu á áreiti sem konur
séu í inni á meðferðarstofnunum og
Ari bendir á að þær séu sannarlega
í mun minni hættu innan stofnana-
veggjanna en utan. Samtalið átti
hins vegar alls ekki að snúast um
SÁÁ eða mismunandi skoðanir á
meðferðarúrræðum fyrir kynin
svo við tökum U-beygju og skellum
okkur í að tala um Þjóðleik húsið og
þau nýju verkefni sem hann stendur
frammi fyrir. Veit hann til dæmis
hvers vegna það tók menntamála-
ráðherra svona langan tíma að
skipa í stöðuna? „Ég held hann hafi
bara viljað vanda sig og komast að
góðri niðurstöðu. Ég held þetta hafi
verið faglegt ferli og ég held það sé
eigin lega algjörlega öruggt að þessi
ráðning hafi ekki verið pólitísk.
Ég er fyrrverandi varaþingmaður
vinstri grænna og sat á þingi fyrir
þá en auðvitað á það ekki að koma
að sök í þessu starfi og Þjóðleikhús-
ið má aldrei verða flokkspólitískt.
Hins vegar á það að vera pólitískt í
þeim skilningi að það á að taka þátt
í þjóðfélagsumræðunni og taka með
því vissa afstöðu. Það er til dæmis
skylda Þjóðleikhússins að taka þátt í
umræðunni um ofbeldi gegn konum,
málefni geðsjúkra og svo fram-
vegis með því að setja upp verk þar
sem fjallað er um og tekið á þeim
málum. Í sjálfu sér er eitt mikilvæg-
asta hlutverk lista að vera
hinn frjálsi agent
sem segir
það sem
segja þarf
og þarf
að geta
gert
það
án
þess að vera hræddur við refsingu
valdhafanna. Það er stundum kvart-
að yfir því að listamenn séu gjarna
vinstrisinnaðir en ég held að það sé
bara vegna þess að listin er í eðli
sínu alltaf í stjórnarandstöðu og
það hefur lengi verið frekar hægri-
sinnuð pólitík á Íslandi. Ég mun að
sjálfsögðu passa mig að vera ekki
flokkspólitískur, ég er mjög meðvit-
aður um það. Ég vona að það sé ekki
einhver aumingjaskapur eða linka
en ég virði mikilvægi þess að ríkis-
stofnanir séu í góðri sátt og sam-
vinnu við stjórnvöld, án þess þó að
missa sjálfstæði sitt. Það þarf alltaf
að passa upp á þennan balans.“
Geðþóttaákvarðanir
ganga ekki upp
Hér hlaupum við út undan okkur
einu sinni enn og í gang fara ákaf-
ar samræður, næstum rifrildi, um
skyldur Þjóðleikhússins við nýsköp-
un í íslenskri leiklist, muninn á
leikgerð og frumsömdu leikriti og
fleiri leikhúsmál. Sú umræða endar
með því að ég skelli andstyggilegri
spurningu á þjóðleikhússtjórann
tilvonandi: Ætlar þú að fylgja for-
dæmi ýmissa forvera þinna og
byrja á því að reka fullt af starfs-
fólki hússins? Þetta þykir honum
greinilega óþægileg spurning, hann
engist pínulítið í stólnum, en lætur
sig samt hafa það að svara. „Ég
vil tala varlega um þetta efni, það
varðar störf og starfsframa fólks
en að sjálfsögðu er hreyfing á lista-
mönnum hússins. Margir þeirra
vilja ekki vera fastráðnir heldur
verkefnaráðnir, ráða sig í eitt ár
í senn eða eitthvað svoleiðis, það
er a l lur gangur á því. Það
er náttúrulegt og
gott og eðlilegt
og ég tel að það
hafi áfram sinn
gang.
Hvort listamönnum eða öðru
starfsfólki verður sagt upp vegna
breyttra listrænna áherslna, það
verður bara að fá að koma í ljós.
Það væri fullkomlega ábyrgðar-
laust að vera að gefa einhverjar
yfirlýsingar um það í fjölmiðlum.“
Ég skammast mín pínulítið og
reyni í ofboði að hugsa upp leið til að
fá svar við spurningunni án þess að
svarið setji af stað einhvern titring
hjá starfsmönnum leikhússins. Best
að spyrja hvort hinn almenni leik-
húsgestur muni verða var við það
að búið sé að skipta um skipstjóra
á skútunni. „Já, ég ætla að vona að
það verði breyttar áherslur og þá
auðvitað til góðs. Hins vegar minni
ég á sama tíma á að að mörgu leyti
er svigrúm okkar til þess að gera
það sem mig langar til bundið fjár-
hagslegri getu. Þetta er ríkisstofn-
un og hér eru starfsmannalög. Geð-
þóttaákvarðanir í ríkisstofnunum
ganga ekki upp. Ég get ekki farið að
hegða mér eins og þetta sé einka-
fyrirtæki og sagt: ég fíla þig ekki,
vertu úti. Enda væri það algjörlega
siðlaust. Ég verð í þessu starfi að
þola það að fólk sé mér ósammála
og virða skoðanir þess og það mun
ég reyna að gera. Maður er alltaf að
reyna að verða betri manneskja og
ég vona að mér endist ævin til þess.“
Þar sem hjartað slær
Við vendum okkar kvæði í kross
enn og aftur og ég spyr hann út
í fjölskylduhagi og áhugamál.
„Konan mín heitir Gígja Tryggva-
dóttir, við erum búin að vera gift
síðan 1986 og eigum þrjú börn;
Júlíu fædda 1987, Birtu fædda
1989 og Jón Tryggva fæddan 1998.
Það fylgir því að horfa á börnin
vaxa úr grasi að maður gengur
í gegnum nokkur skeið þar sem
maður telur sig vera orðinn mið-
aldra; þegar eldri dóttirin fermist,
þegar hún verður stúdent, tala nú
ekki um akkúrat núna þegar yngri
dóttirin er að fara að útskrifast
með mastersgráðu úti í Amster-
dam og sú eldri frá H.Í. Strák-
urinn er kominn í M.R. og bráð-
um verða þau öll farin. Svona
líður þetta bara áður en maður
veit af. Það er víst kallað líf. Ég
hef ekkert mjög mörg áhugamál
en ég syndi á hverjum degi og
svo les ég ógeðslega mikið, ég
verð eiginlega að svara þessu
eins og fegurðardrottning; hef
gaman að því að ferðast, lesa
og synda. Uppáhaldshöfund arnir
mínir eru auðvitað leikskáld, þeir
Pinter og Tjékov, ég skil þá betur
en flesta aðra höfunda, hef leik-
ið í nokkrum Tjékov-leikritum
og alltaf náð rosalega góðu sam-
bandi við þau. Bókmenntirnar
heilluðu mig mest á unglingsár-
unum, enda fór ég í bókmennta-
fræði eftir stúdentspróf en ég
lenti í vondum félagsskap og klár-
aði hana ekki heldur fór í leiklist-
arskólann. Í M.R. lék ég í Herra-
nótt og lenti í félagsskap með
Stebba Jóns, Himma Jóns, Eddu
Arnljóts, Ástu og Hörpu Arnar-
dætrum og fleirum sem urðu leik-
arar, ég hugsa að ef ég hefði ekki
lent í þeim vonda félagsskap hefði
ég mögulega farið í læknisfræði,
og væri kannski í verkfalli núna.
Ég hafði alltaf einhvern metnað
til þess að verða læknir en svo
bara tók leiklistin yfir, fyrst í
Herranótt og svo í Stúdentaleik-
húsinu, og ég hætti í bókmennta-
fræðinni og fór í leiklistarskólann.
Ég lék í um fjörutíu sýningum í
leikhúsi, slatta af bíómyndum og
sjónvarps þáttum og þegar ég horfi
til baka sé ég að það var bara hel-
víti mikið. Auk þess leikstýrði ég
fimmtán leiksýningum og skrif-
aði handrit og fleira, þannig að ég
tel mig nú hafa umtalsverða list-
ræna reynslu af starfi í leikhúsi.
Eftir að ég lauk MBA-prófinu ætl-
aði ég mér karríer í þeim geira
og starfaði sem markaðsráðgjafi
í mörgum stórum fyrirtækjum
og stofn unum í nokkur ár. Á þeim
tíma sem ég starfaði sem ráðgjafi
var það segin saga að ef ég fór á
mannamót var ég alltaf kominn
í hóp með listafólkinu eftir smá
stund, jafnvel þótt ég þekkti það
ekki neitt. Það sogaði mig bara til
sín. Það var auðvitað vísbending
um það hvar hjartað slær og þegar
starf framkvæmdastjóra Þjóðleik-
hússins var laust árið 2010 sótti ég
um og kom aftur hér inn. Hér hef
ég verið alveg ofboðslega ánægður
og mjög mikið verið inni í öllum
pródúksjónum og allri vinnu leik-
hússins. Líklega miklu meira en
hægt er að segja að sé beinlínis
á verksviði framkvæmdastjóra.
Ég held það sé miklu vænlegra að
vera þátttakandi í öllu sem hér er
að gerast heldur en að hanga inni
á skrifstofu og bíða eftir því að
brunabjöllurnar fari í gang. Þann-
ig að ég held ég sé mjög vel búinn
undir að takast á við starf þjóðleik-
hússtjóra. Auðvitað er ábyrgðin
önnur og meiri og mér dettur ekki
í hug að öllum líki allt sem ég mun
gera hér, en á endanum er það bara
einn sem ræður og ef fólki líkar
ekki þær ákvarðanir sem ég tek þá
verð ég bara að sætta mig við það.
En ég ber mikla virðingu fyrir
þessari stofnun og starfinu hér og
mun svo sannarlega gera mitt allra
besta.“
Á FRUMSÝNINGU Með eiginkonunni Gígju Tryggvadóttur og útvarpskonunni Sigur-
laugu M. Jónasdóttur.
Foreldrar mínir báðir voru súpergreint fólk
en miklir alkóhólistar sem dóu bæði fyrir aldur fram,
mamma 53 ára og pabbi 63 ára. Það er þess vegna
hrikalega sjokkerandi þegar maður hugsar til baka
og sér hversu mikill alkóhólisti maður var sjálfur.
AUGLÝSIR SMOKKA Ari tók þátt í smokkaherferðinni frægu.SÁÁ Framkvæmdastjórinn.
AFMÆLI Með Tinnu þjóðleikhússtjóra á afmæli leikhússins. STJÓRARNIR Með Kristínu Eysteinsdóttur borgarleikhússtjóra.