Lifandi vísindi - 04.04.2016, Blaðsíða 56

4 Heilahristingurinn veldur því að APP brotnar í sundur þannig að beta – amyloidprótín losna.
5 Bæði prótínin, tau og beta–amyloid, klístrast saman í klumpa. Þeir fara
síðan milli taugunga heilans og erta þá svo
mikið að þeir deyja smám saman.
2 Skaddist taugungarnir við heilahristing sleppa tauprótínin taki sínu á byggingareiningunum.
Fyrir vikið leysast frymispíplurnar upp þannig að taug-
ungurinn skaddast og deyr jafnvel.
er, þess meira tauprótín er hægt að mæla og á
næstu vikum eykst magnið. Prótín þetta má
því nýta sem viðmið fyrir fyrstu fasa á CTE án
þess að þurfa að skera í heilann.
Athyglisverðar niðurstöður frá Harvard
Medical School í Boston, BNA, veita von um
að tauprótínið reynist einnig vera lykillinn að
lækningu við CTE. Með því að sprauta tau-
prótínum í mýs og taka síðan frumur úr milta
þeirra gátu vísindamenn árið 2015 búið til
mótefni með sérstaka eiginleika til að bera
kennsl á og tengjast tauprótíninu. Þegar
mótefninu var sprautað inn í mýs með
heilahristing tálmaði mótefnið frekari þróun
CTE. Greiningar með smásjá afhjúpuðu
einnig að tauprótínið náði ekki að klumpast
saman þegar mótefnið tengdist því og því
upphófst aldrei vítahringurinn.
Þessi nýja vitneskja um CTE tauprótínið
mun nú væntanlega hjálpa bæði fótboltaleik-
mönnum, fórnarlömbum umferðarslysa og
alzheimersjúklingum með því að bremsa af
krónískan heilaskaða af þessum toga.
Tauprótín–klumpur
Beta-amyloid
Beta–amyloid–klumpur
Mótefni
Mótefni
6 Mótefni geta hins vegar tengst bæði tau– og beta–amyloidprótínunum og þannig komið í veg fyrir að þau klístrist saman og myndi skaðlega klumpa. Með þessum hætti er skaðlega þróunin stöðvuð og ver heilann þannig að andleg geta haldist söm.
50 ára gamall fyrrverandi
varnarmaður með CTE og
þunglyndi í kjölfar tveggja
alvarlegra heilahristinga en í
öðrum þeirra missti hann
meðvitund í 10 mínútur.
Þversnið af heilastúkunni sýnir taugungadauða hjá NLF–leik-
mönnum. Rauðleit og gul svæði sýna mikinn skaða af völdum CTE.
Venjulegur heili. Kaldir
litir sýna að magn tau-
prótína og útbreiðsla CTE er
í lágmarki hjá persónum
sem að hafa ekki fengið
heilahristing.
75 ára fyrrum leikmaður
með útbreitt CTE, elliglöp og
þunglyndi. Eftir einn af sín-
um alls 20 heilahristingum
lá hann í dái í 12 tíma.
Eðlilegt Útbreitt CTE
VIÐMIÐ
HEILAHRISTINGUR
HEILAHRISTINGUR
CTE, KRÓNÍSKUR SKAÐI LÆKNINGIN
NLF–LEIKMAÐUR A NLF–LEIKMAÐUR B
GARY W
. SM
ALL/UCLA &
SH
UTTERSTOCK
Print: m
ea Status: 750 - Sprog godkendt Layout:M
EA Red.sek:M
KP