Lifandi vísindi - 04.04.2016, Blaðsíða 33

LÍFEÐLISFRÆÐI
| Lifandi vísindi | 4 · 2016
Sérfræðingar brugga blóð á þrjá vegu
Tilbúið blóð
er kemískt efni sem bindur
súrefni afar vel. Efnið getur
þó ekki leysts upp í blóði og því pakka
sérfræðingar PFC-sameindum inn í
efnið lesitín sem er m.a. notað í majónes
þar sem það fær fitu til að blandast
vatni. Afraksturinn er krítarhvítt gervi-
blóð.
Eitt af helstu verkefnum blóðs er að dreifa súrefni um líkamann og
það á gerviblóð einnig að geta gert. Sérfræðingar vinna að nýrri gerð
blóðs sem inniheldur bæði náttúruleg og tilbúin efni.
3. Stofnfrumurnar
skipta sér í einn mánuð og
ný boðefni umbreyta þeim í
rauð blóðkorn.
2. Frumurnar eru
ræktaðar á rannsóknarstofu
og meðhöndlaðar með boð-
efnum þannig að þær breyt-
ast í stofnfrumur.
4. Nú hafa sér-
fræðingarnir mikið magn
af rauðum blóðkornum
sem hægt er að nota til
blóðgjafar.
BLÓÐ ÚR STOFNFRUMUM
Vísindamenn framleiða blóðfrumur í miklu magni þegar þeir skapa með nýrri
tækni stofnfrumur sem geta skipt sér hvað eftir annað. Slíku stofnfrumublóði
verður sprautað í menn í tilraunum nú í ár.
1. Hvít blóðkorn eru tek-
in frá gjafara með blóðflokk
0 en blóðkorn hans passa
öllum sjúklingum.
1. Blóð er tekið úr t.d.
kúm og hreinsað svo sér-
fræðingar geti unnið frekar
með rauðu blóðkornin.
2. Rauðu blóðkornin
eru sprengd og þá losna
byggingarsteinar fyrir súr-
efnistengi blóðrauðans.
3. Sérfræðingar setja
saman nýjar blóðrauða-
sameindir en ósamsettar
myndu þær skaða nýrun.
4. Margar blóðrauðasam-
eindir eru settar innan í fitu-
himnu og þar með komið eins
konar tilbúið rautt blóðkorn.
Blóðrauði
Prótínkeðjur Fituhimna
Súrefnistengi úr dýrum
Það er alltof hættulegt að sprauta dýrablóði beint í menn. Því hyggjast
sérfræðingar nýta einvörðungu súrefnistengin úr blóði dýranna.
TILBÚIÐ EN EK
KI
VIÐURKENNT
Í ÞRÓUN
TILBÚIÐ EN EK
KI VIÐUR-
KENNT ALLS ST
AÐAR
1
2
3
Rauð blóðkorn
Blóðflokkur 0
Myndun
stofnfrumaBoðefni
Boðefni
Stofnfrumublóð
Lesitín
Gerviblóð
Súrefni
PFC
GÁTLISTI LÆKN
A
FYRIR FULLKOM
IÐ
BLÓÐ
250.000 skammt
ar af blóði
eru notaðir dag hv
ern fyrir
sjúklinga sem er a
ð blæða út
eða við alvarleg sl
ys og skurð-
aðgerðir. En gjafab
lóð felur í
sér margvíslegan v
anda sem
gerviblóði er ætlað
að leysa.
Þrjár mögulegar ge
rðir hafa
hver sína kosti.
Gerviblóð
Blóð úr stofnfrum
um
Súrefnistengi úr d
ýrum
SHUTTERSTOCK OG CLAUS LUNAU
32