Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.02.2013, Side 18

Tímarit hjúkrunarfræðinga – 1. tbl. 89. árg. 201314
NÚ GET ÉG ALLT
Pælingar og útúrdúrar um hjúkrun eftir sumarstarf á Grænlandi
Anna Gyða Gunnlaugsdóttir, annagydagunn@gmail.com
Ég var svo lánsöm að læra hjúkrun og lauk námi frá HÍ 1982.
Ég tók eitt hliðarspor í náminu og hætti í eitt ár því einn kennari
gaf mér vonda einkunn. Fór í ljósmyndanám í lýðháskóla í
Svíþjóð. Kom aftur og útskrifaðist með næsta árgangi.
Lánsöm skrifaði ég. Hjúkrunarnámið er frábært
og opnar ótrúlega margar leiðir. Ég ákvað að
fara í hjúkrun því mig langaði að starfa í framandi
löndum. Fljótlega eftir útskrift fór ég til Eþíópíu
með Ollu og Gyðu. Og í fyrra var ég eitt sumar
á Grænlandi. Ég hef unnið í Noregi, Svíþjóð,
Englandi, lært til meistara í henni Ameríku,
unnið í Vestmannaeyjum, á Ísafirði, í Keflavík, í
Þúfuveri, í Stykkishólmi, á Kirkjubæjarklaustri, á
Akureyri, í Reykjavík á Bogganum og Lansanum
og í Háskólanum. Næst er það Tromsö eða
Færeyjar! Ég hef unnið á slysó, á gjörgæslunni,
í öldrun, við endurhæfingu, í heimahlynningu,
við stjórnun, í verkjateyminu, í heimahjúkrun, við
kennslu, á lyfjadeild, á skurðlækningadeild og
svo hef ég selt verkjalyf. Ég hef verið almennur
hjúkrunarfræðingur, aðstoðardeildarstjóri,
deildarstjóri, hjúkrunarforstjóri, sérfræðingur í
hjúkrun, hjúkrunarstjóri í afleysingum, sölufulltrúi,
lektor og algert nóboddí á Grænlandi.
Nóboddí skrifaði ég. Á Grænlandi þekkti enginn
minn bakgrunn eða hafði áhuga á að nýta sér
hann. Ég var á Dronning Ingrids Hospital (DIH)
í þrjá mánuði sumarið 2011 í höfuðborginni
Nuuk en þar búa um 15.000 manns. Ég vann
á einu lyfjadeildinni á Grænlandi en þar þarf að
vera geta til að taka við öllum sjúklingum og
öllum vandamálum. Ef málin gerast flókin eru
sjúklingarnir sendir á gjörgæsluna á spítalanum,
til Danmerkur eða jafnvel til Íslands. Deildin,
sem ég var á, er líka eina barnalegudeildin á
Grænlandi svo við vorum oft með fyrirbura,
geðveik ungmenni og allt þar á milli. Stundum
voru 14 á ganginum en það var leyst þannig
að sjúklingarnir voru innskrifaðir og svo sendir
á hótelin í bænum. Það gat verið flókið að hafa
yfirsýn yfir hvar sjúklingarnir voru sem maður
bar ábyrgð á! Á Grænlandi eru úrlausnarefnin
önnur og leyst á annan hátt en ég hef áður
þekkt en þau litast mikið af samgöngumálum.
Stundum þurfti að innskrifa 6-8 manns í einu
því það kom flugvél frá ákveðnum stað og
þá var ferðin nýtt. Það verður að taka við
öllum sem koma, hvort sem það er pláss og
mannskapur eða ekki, og oft er enginn fyrirvari.
Heilbrigðisvandamálin eru í öðrum mæli
á Grænlandi en á Íslandi. Þar er mikið um
áfengisvandamál eins og allir virðast vita, þar
eru reykingar gríðarlega algengar, félagsleg
vandamál eru mikil, svo sem misnotkun,
sjálfsmorð og ofbeldi. Þessi vandamál eru meiri
í þorpunum um Grænland en landið er byggt
fjölda þyrpinga þar sem engir vegir eru á milli.
Hægt er að fljúga milli stærstu bæja og þorpa,
annars eru það bátssiglingar sem eru ekki einu
sinni alltaf til staðar. Er því ljóst að það skapast oft
mikil einangrun. Heilbrigðisyfirvöld hafa brugðist
við þessu með því að hafa heilbrigðisstarfsfólk í
stærstu kjörnum landsins og nota fjarlækningar
eða fjarhjúkrun (telemedicine). Þar er mikil þróun
og gætum við lært af.
Ég var í höfuðstaðnum sem er álíka stór og
Akureyri og að mörgu leyti eru þetta áþekkir
staðir. Þarna býr fólk sem er að kljást við sína
tilveru rétt eins og við á Íslandi, hvar á að
hafa flugvöllinn, rifist er um sorpmál, leikskóla,
bíómyndir og fleira. Grænlendingar hafa háan
blóðþrýsting, þvagtregðu, ofnæmi og hreyfa
sig ekki nóg. Þeir eru venjulegt fólk, ekki bara
fyllibyttur eins og allir halda. Grænlendingar
eru stórkostlegt fólk og það voru forréttindi
að fá að kynnast þeim og hjúkra. Fyrir þá sem
hafa áhuga á að víkka sjóndeildarhringinn og
vinna á Grænlandi bendi ég á heimasíðu hér
fyrir neðan.
Á DIH ganga hjúkrunarfræðingar í öll störf;
þeir eru ritarar, raða þvotti og sjúkraskrám,
deila út kaffi, sjá um skolið auk þess að