Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.02.2013, Blaðsíða 29

Tímarit hjúkrunarfræðinga – 1. tbl. 89. árg. 2013 25
landi. En hvernig sér Helga Sæunn fyrir sér að hægt væri
að nota þessa menntun á Íslandi? „Ég held að núna sé
akkúrat tíminn til þess að nýta þetta,“ segir hún. „Fyrst eftir
útskrift sá ég fyrir mér að þetta nám myndi nýtast best úti á
landsbyggðinni – úti í sveitum og jafnvel á virkjunarsvæðum eða
heilsugæslustöðvum þar sem er bara einn hjúkrunarfræðingur
sem verður að geta unnið sjálfstætt. Núna sé ég fyrir mér
að þetta nýtist á öllu landinu.“ Hún bendur á læknaskortinn í
heilsugæslu eins og kom berlega í ljós um jólin. Þá gengu svo
margir pestir og fólk leitaði á læknavaktina, heilsugæslustöðvar
og bráðamóttökur. Færri komust að en vildu. Veirusýkingar eru í
mörgum tilfellum ekki flókin vandamál að sögn Helgu Sæunnar.
„Alltaf er talað um læknaskort og að læknar séu að fara úr
landi. Af hverju þurfa þá læknar með svona mikla menntun að
sinna þessum einföldum vandamálum? Ég sé alveg fyrir mér
að hjúkrunarfræðingar með „nurse practitioner“-menntun geti
nýst á heilsugæslustöðvum, bæði í bókaða tíma og í bráðatíma.
Þeir geta þá greint og sent flóknari vandamál til lækna.“ Helga
Sæunn bendir á að heilbrigðisþjónustan verði æ flóknari og
læknar þurfi að sinna flóknari vandamálum. Því þarf að færa til
verkefni milli heilbrigðisstétta. „Þetta er að gerast í löndunum í
kringum okkur. Svona tilfærsla á verkefnum á sér stað til dæmis
í Svíþjóð, Finnlandi, á Nýja-Sjálandi, í Ástralíu og Kanada og á
Írlandi og Bretlandseyjum. Mesta reynslan er í Bandaríkjunum
og Kanada. Einhver Afríkulönd hafa líka tekið þetta upp. Á
Írlandi geta hjúkrunarfræðingar fengið leyfi til að skrifa lyfseðil
eftir að hafa fengið ákveðna menntun,“ segir Helga Sæunn.
Breytinga er þörf
Helga Sæunn myndi vilja sjá hjúkrunar fræðinga vinna meira
sjálfstætt á Íslandi. Til þess þarf hins vegar lagabreytingu.
„Samkvæmt lyfjalögum mega bara læknar, tannlæknar og
dýralæknar skrifa lyfseðla. Ég myndi halda að það þyrfti
að stofna þverfaglegan vinnuhóp þar sem væri einhver úr
ráðuneytinu, einhver úr háskólanum, læknir, hjúkrunarfræðingur
frá heilsugæslu og frá sjúkrahúsi og fleiri starfsstéttir. Hópurinn
myndi fjalla um tilfærslu verkefna og hvað þarf til. Einnig þarf
hópurinn að kynna sér hvað er að gerast í öðrum löndum
og ákveða út frá því hvað hægt er að gera og hvernig
við viljum gera það hér á Íslandi. Ætlum við að mennta
hjúkrunarfræðinga hér til þess að vinna meira sjálfstætt eða
viljum við senda þá út í sérnám? Ég tel reyndar líka mjög gott
að fara til útlanda, kynnast þar öðru umhverfi og koma heim
þaðan með nýja þekkingu. Mér finnst ekki að það eigi bara að
gera lagabreytingu og svo geta allir hjúkrunarfræðingar farið að
vinna svona. Þeir þurfa að mennta sig og fá réttindi til þess.
Það á við bæði um að skrifa lyfseðla og um frekari greiningu á
sjúkdómum. Í Svíþjóð var byrjað á því fyrir um 18 árum að gefa
hjúkrunarfræðingum leyfi til þess að skrifa lyfseðla. Þá sendu
yfirvöld hjúkrunarfræðinga á námskeið í því og þeir fengu
réttindi í því. Það var til að byrja með ekki þetta heildarnám
eins og ég fór í. Þetta hefur svo þróast og fyrirmyndin er nú
þetta „nurse practitioner“-nám.“
Mjög misjafnt er, að sögn Helgu Sæunnar, hvað læknum finnst
um þetta. „Sumir sem hafa menntað sig í Bandaríkjunum á
síðustu áratugum virðast vera mjög jákvæðir, af því að þeir
þekkja þetta. Þeir hafa séð slíka hjúkrunarfræðinga í vinnu
og þá eru þeir jákvæðari. Þeir eldri eru meira í venjunum og
gömlu gildunum. Heilsugæslulæknar í Reykjavík virðast ekki
vera hlynntir þessu. Það vantar lækna og það er erfitt að fá
tíma hjá lækni í heilsugæslunni í Reykjavík en samt vilja sumir
þeirra halda í einföld verk eins og að fara í skólana að sprauta
börnin,“ segir Helga Sæunn.
Heilsugæslan í framtíðinni
Aðspurð hvað hún myndi gera ef hún væri velferðarráðherra
segir Helga Sæunn að breyta þurfi heilbrigðiskerfinu þannig
að grunnþjónustan fengi miklu meira vægi en núna og efla
hjúkrunarfræðinga í móttöku. „Ég myndi fjölga hjúkrunar-
fræðingum á heilsugæslustöðvum í móttökustarfi. Ungbarna-
verndin og skólaheilsugæslan eru í góðum málum en hjúkrunar-
fræðingar gætu nýst betur í að taka á móti sjúklingum og fylgja
þeim eftir. Þeir hjúkrunarfræðingar, sem myndu gera meira,
greina sjúkdóma og veita meðferð, þyrftu þá að mennta sig til
þess. Það þarf nýja stefnu hér í þessum málum og það þarf
að breyta lögunum. Ég vil sjá fleiri svona hjúkrunarfræðinga
og helst marga. Í Bandaríkjunum eru hjúkrunarfræðingar með
POWERCARE A/S
Sønderhøj 16
DK-8260 Viby J
Tlf.: (+45) 45 540 540
www.powercare.dk
Hjúkrunarfræðingar á skurðdeild
Hjúkrunarfræðingar á lyflækningadeild
Svæfingahjúkrunarfræðingar
Hjúkrunarfræðingar á skilunardeild
Hjúkrunarfræðingar á gjörgæsludeild
Hjúkrunarfræðingar á nýburðardeild
Hjúkrunarfræðingar á blóð- og
krabbameinslækningadeild
Hjúkrunarfræðingar á skurðlækningadeild
Ljósmæður
Við borgum fyrir allt og skipuleggjum
ferð þína og dvöl.
Við erum félagi þinn!
Með jöfnu millibili verðum við með ráðningarviðtöl
í danska sendiráðinu í Reykjavík.
Nánari upplýsingar:
Sími: (+45) 45 540 540
Hægt er að fylla út umsóknar-
eyðublað á heimasíðu okkar:
www.powercare.dk
Leitað er að hjúkrunar-
fræðingum og ljósmæðrum
til Noregs – á mjög
eftirsóknarverðum kjörum