Fréttablaðið


Fréttablaðið - 31.10.2015, Qupperneq 108

Fréttablaðið - 31.10.2015, Qupperneq 108
Hugmyndin um Hallo-ween fór að berast til landsins upp úr 1980, og má rekja til kvikmyndar Johns Carpenter, Hallo-ween, sem kom hingað í bíóhús 1982. Svo virðist sem Íslend- ingar hafi átt erfitt með að finna hug- myndinni stað í íslenskri menningu, en algengt var allan 9. áratuginn að Halloween væri þýtt sem ösku- dagur, þótt um tvær mismunandi hátíðir væri að ræða. Samhliða þessu breytist íslenska öskudagshefðin. Að hengja öskupoka aftan á óafvitandi fólk víkur fyrir því að safna nammi í búðum,“ segir Andrea Björk Andrés- dóttir sagnfræðingur. Hún segir ösku- dagshefðina hafa þó tíðkast á Akur- eyri um árabil. „En þegar akureyrska hefðin fór að dreifast um landið fór hún að líkjast hinni bandarísku hrekkjavöku. Hrekkjavaka fór þann- ig að stinga upp kollinum í íslenskri menningu nokkru áður en hún var viðurkennd sem sérstök hátíð.“ Orðið hrekkjavaka birtist fyrst í fjölmiðlum 1985. „En nær ekki fót- festu fyrr en upp úr ’90. Þá er fólk farið að greina milli hátíðanna, og má segja að þá hafi hrekkjavakan fyrst farið að ryðja sér til rúms innan íslenskrar menningar. Allan 10. ára- tuginn bar mest á að fullorðið fólk tileinkaði sér siðinn, en ég efast ekki um að börn eigi eftir að eigna sér hann í meira mæli. Alltént vann ég í Austurbæjarskóla fyrir nokkrum árum og þá héldum við Halloween- ball,“ útskýrir Andrea, sem sér ekk- ert því til fyrirstöðu að hrekkjavaka sé komin til að vera. „Íslendinga hefur eiginlega skort búningahefðir – fyrrnefnd hefð Akureyrarbúa kom fyrst til landsins með dönskum kaupmönnum um aldamótin 1900, og lá svo í dvala um mestallt land þangað til upp úr 1980. Mér finnst persónulega mjög gaman að klæða mig í búninga, og tel að öllum sé hollt að leyfa sér slíkt a.m.k. einu sinni á ári.“ En af hverju eru sumir óánægðir með að þessi hefð sé komin til Íslands? „Ætli þeim finnist ekki kjánalegt að apa upp neysluhefð frá Bandaríkj- unum, og kaupa allt draslið sem þeir senda okkur í massavís? Ég hef heyrt það að við eigum okkar öskudag og þurfum ekkert meira, en raunar er öskudagshefðin ekki gömul. Hefðina sem hún yfirtók hins vegar – ösku- pokahefðina – má finna í heimildum aftur á 17. öld, og er hún séríslensk. Þannig að ef ég fengi að ráða myndi ég endurvekja öskupokahefðina á öskudag, og færa allt búningastand á hrekkjavöku, gera hana okkar eigin.“ Ég er mikil talskona grímu-búninga- og þemapartía. Það er svo hressandi að fara í búning á fullorðinsaldri. Nornir, vampírur og uppvakningar eru ágætis mótvægi við bleikar prinsessur og þannig,“ segir Margrét Erla Maack, fjölmiðlakona og magadansmær. Margrét kynntist hrekkjavöku þegar hún lærði ensku í háskólanum. „Það var haldið grímu- búningapartí og ég lagði mig alla fram og var Bloody Mary í miðaldafatnaði og keypti hvítar linsur og eitthvað. Sú sem vann keppnina um besta búning- inn var í gömlum Bangsímonbúningi, aðkeyptum. Sú sem kveikti í mér endanlega með Halloween er goth- og búningadrottningin Kitty von Some- time. Hún hélt mörg góð Halloween- partí og kenndi okkur mörgum að gerviblóð væri stórkostlegt.“ Margrét segir hrekkjavöku vera að ryðja sér til rúms á Íslandi. „Ein- hverjir eru á móti þessu og finnst þetta amerískt ógeð. Þeir þurfa ekki að taka þátt.“ Aðspurð segist Margrét nota hvert tækifæri til að klæða sig í búning. „Ég vinn í sirkus og er magadansmær. Þrí- tugsafmælið mitt var brúðkaupsbún- ingapartí. Ég stend fyrir árlegu Euro- vision-partíi þar sem allir klæða sig í búning sem fólk tekur mjög alvar- lega, svo ég er ekki sú eina.“ Hver er skemmtilegasta hefðin sem fylgir Halloween? „Ekki kannski hefð, en ég hef rosa- lega gaman af grínveitingum. Rauður matarlitur breytir öllu í blóð og þurrís gerir allt geggjað. Svo mæli ég með Halloween-myndböndunum hjá Todd’s Kitchen á You- Tube.“ Í ár leggur Margrét metnað í búninginn eins o g á ð u r . „Aðalmálið er hálfi lítrinn af gerviblóðinu sem ég keypti mér fyrir fimm árum, frábær kaup og nóg til. Annaðhvort endur nýti ég nautabana- búninginn minn, sem er heima- tilbúinn, eða tek eitthvert blóðtvist á einhverja týpu. Það er líka fyndið að taka þetta „grín sluttytwist“ á eitthvað sem er ekki búið að gera áður. Einn vinur minn var að tala um að vera Slutty Logi Bergmann, sem er virkilega góð hugmynd. Ég held að svona yfir það heila sé meira töff að vera í heimatilbúnum búningi en keyptum.“ Margréti Erlu Maack finnst góð hugmynd að vera Slutty Logi Bergmann. fréttaBLaðið/anton Brink Gerviblóð er stórkostleGt Graskeraskurður Hrekkjavaka tryllir Islendinga Hrekkjavakan verður sífellt meira áberandi hér á landi. Blaðamaður náði tali af íslenskum stelpum með búningablæti, kennir graskera- skurð og ræðir við sagnfræðing um hefðina. baneitrað að taka siG of alvarleGa Halloween er snilld af mörgum ástæðum, sums staðar er kvöldið tileinkað því að muna eftir föllnum ástvinum, sem mér finnst fallegt. Annars staðar snýst dagurinn um að halda partí þar sem fólk fær tækifæri til að bregða sér úr hversdagsklæðunum. Ég held að allir hafi gott af því að fara í búning og fríka smá út við og við, það er baneitrað að taka sig of alvarlega.“ Sunna kynntist hrekkjavöku þegar hún átti heima í Bretlandi sem barn. „Þar var Halloween haldið hátíðlegt, ég hélt reyndar upp á það í Dublin þar sem afi minn og amma bjuggu og fór út að „trick or treat-a“ seint um kvöldið í fylgd mömmu, eins og í bíómynd. Þegar við vorum búnar að banka á dyr og trufla nokkrar fúlar fjölskyldur í kvöldtjillinu komumst við að því að í Dublin er venja að banka upp á og söngla fyrir nammi á daginn, ekki á kvöldin eins og í amer- ískum bíómyndum og gáfumst upp,“ segir Sunna og hlær. Hún segist hafa orðið vör við Halloween-fagnaðarlæti á Íslandi síðan hún var unglingur. Öskudagur er ekki nóg „Ég held að það sé komið til að vera. Fólk vill oft meina að við eigum öskudag og það sé nóg en mér finnst hefðirnar nógu ólíkar til þess að halda þeim aðskildum, það skemmti- legasta við Halloween-búningalætin er hvað það er mikið drauga- og hryll- ingsþema.“ Sunna segist enn, á fullorðinsárum, fara í fleiri búningapartí en margir, bæði í vinnu og með vinum. „Þegar ég var yngri greip ég hvert tækifæri til þess að klæða mig í búning og lenti nokkrum sinnum í því að vera eina manneskjan í partíinu sem mætti í gervi. Þessa dagana passa ég mig að vera viss um að ég sé að fara á stað þar sem fleiri verða í búningum.“ Hún segist þó hætt að banka upp á hjá fólki og ,,trick or treat-a“. „Ég er kannski full gömul til að söngla fyrir nammi og drekk ekki, en ég næ alltaf að þefa uppi gott Halloween-partí og finna mér þannig tilefni til að fara í einhvern brjálaðan búning.“ Graskerið þarf helst að vera frekar stórt. 1 Fræin eru hreinsuð úr. 2Sniðugast er að teikna mynd á pappír og pota með títuprjóni í gegnum myndina á graskerið. 3 Þá er skorið eftir myndinni með beittum hníf. 4 Grasker geta verið þykk og erfitt að skera í þau svo ekki er sniðugt að ung börn geri þetta nema undir leiðsögn foreldra sinna. 5 Graskerslugtir eru nauðsynlegar til að gera hrekkjavökupartíið hæfilega „spúkí“. 6 Hefðbundinn útskurður eru augu, þríhyrnt nef og brosandi munnur, en ef fólk notar hugmynda- flugið geta útfærslurnar verið enda- lausar. Sunna Ben fer í fleiri búningapartí en flestir. fréttaBLaðið/pjEtur Ólöf Skaftadóttir olof@frettabladid.is fréttaBLaðið/anton Brink 3 1 . o k t ó b e r 2 0 1 5 L A U G A r D A G U r72 L í f i ð ∙ f r É t t A b L A ð i ð
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112

x

Fréttablaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.