Strandapósturinn - 01.06.1969, Blaðsíða 32

nokkrum skugga á síra Þorvarð, er, að hann bar fram í máli
Gríms galdramanns þau orð eftir sæmdarkonunni Þorbjörgu
Magnúsdóttur, sem þá var látin, að hún lýsti Grím valdan að
sjúkdómi þeim, sem hún lá í og dó úr skömmu síðar, því að þessi
vitnisburður prests hlýtur að hafa verið þungur á metunum til
sakfellingar Grími. En aldarandinn er hér síra Þorvarði mikil af-
sökun. Fáfróður almúginn var svo sem ekki einn um að trúa á
galdra, heldur einnig lærðir menn og ráðamenn þjóðarinnar. A-
standið í þessum efnurn var þó miklu verra í flestum löndum álf-
unnar en hér.
Nærri má geta, að þessar aftökur hafa verið mikið andlegt áfall
Víkursveitungum. Vel reyndist síra Þorvarður Margréti, dóttur
Þórðar galdramanns, sem gengur undir nafninu Galdra-Manga í
þjóðsögum og ákærð var fyrir galdur 1656. Gaf hann henni gott
siðferðisvottorð og bað engan mann henni mein gera. Flýði Galdra-
Manga vestur á Snæfjallaströnd og tók þar saman við síra Tómas
Þórðarson, er þá var ekkjumaður, og giftist honum síðar og ól
honum börn. Eftir mikla vafninga kom Margrét fram tylftareiði
1662 og hreinsaði sig þar með af galdraáburðinum. Margréti er
lýst svo, að hún var „vel að meðalvexti, ljósleit, kinnbeinahá, létt-
fær og skynsöm í máli, kveður nærri kvenna bezt.“
Galdramálum í Víkursveit var hvergi nærri lokið, þótt sú land-
hreinsun væri gerð að brenna lifandi þrjá galdramenn. Móður-
sýkisköst kvenna héldu áfram, en dofnuðu og hurfu úr sögunni
smám saman. Tveir menn, þeir Sigmundur Valgarðsson og Eyj-
ólfur Jónsson sættu galdraákæru 1669. Komu mál þessi fyrir Al-
þingi 1670. Voru lögð á Sigmund tvenn húðlát, annað á Alþingi,
en hið síðara í héraði svo mikið, að næst gekk lífi. Eyjólfi var
refsað með þremur húðlátum, öllum fast og alvarlega á lögðum.
Var þar með stór-galdramálum í Víkursveit lokið, en allt fram á
seinni hluta 19. aldar höfðu Víkursveitungar og Homstrendingar
galdraorð á sér og voru þeir ásamt Amfirðingum taldir mestu
kunnáttumenn landsins. (Sjá einkum um framangreint: Ólafur
Davíðsson: Galdur og galdramál á íslandi. Rv. 1940—43.)
Þegar þessi síðari galdramál voru á döfinni var í Amesi prest-
ur Guðmundur Bjarnason, frá 1666—1707. Hafði hann hin sxð-
30