Morgunblaðið - 03.09.2022, Blaðsíða 4

4 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. SEPTEMBER 2022
Ríflega fjórir af hverjum tíu eru
hlynntir því að bjór sé seldur á
landsleikjum í knattspyrnu á Laug-
ardalsvelli, en um þriðjungur er and-
vígur því samkvæmt nýjum Þjóðar-
púlsi Gallup. Um 24% voru hvorki
hlynnt né andvíg slíkri áfengissölu.
Dæmið snýst við þegar spurt er um
sölu léttvíns og bjórs á skíðasvæð-
um. Tæplega þriðjungur þeirra sem
svöruðu könnuninni var hlynntur
henni en rúmlega fjórir af hverjum
tíu andvígir.
Í Þjóðarpúlsi Gallup kemur fram
að mikill munur sé á afstöðu kynja,
þar sem ríflega helmingur karla sé
hlynntur bjórsölu á landsleikjum en
tæplega þriðjungur kvenna er sama
sinnis. Þá eru ríflega fjórir af hverj-
um tíu körlum hlynntir áfengissölu á
skíðasvæðum en tæplega fjórðungur
kvenna.
Munur eftir búsetu og aldri
Þá kemur einnig fram að íbúar
höfuðborgarsvæðisins séu hlynntari
sölu áfengis á umræddum stöðum en
íbúar landsbyggðarinnar, og þá eru
þeir sem yngri eru að jafnaði hlynnt-
ari áfengissölu en eldri kynslóðir.
Þannig eru um 57% fólks undir fer-
tugu hlynnt sölu bjórs á Laugardals-
velli en einungis um 25% fólks yfir
sextugu. Þá er einnig mikill munur á
afstöðu fólks eftir því hvaða flokk
það kýs.
Fleiri
hlynntir
en andvígir
bjórsölu
- Mikill munur á af-
stöðu eftir kynjum
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Bjórsala Fleiri voru hlynntir en
andvígir bjórsölu á landsleikjum í
nýjum Þjóðarpúlsi Gallup.
Ragnheiður Birgisdóttir
ragnheidurb@mbl.is
Neytendastofa gaf í vikunni út upp-
færðar leiðbeiningar um merkingar
auglýsinga á samfélagsmiðlum. Þótt
þær miðist einna helst við svokallaða
áhrifavalda, sem hafa atvinnu af því
að auglýsa vörur og þjónustu á sam-
félagsmiðlum, gilda lögin, sem leið-
beiningarnar byggjast á, auðvitað
jafnt um alla þegna landsins.
Leiðbeiningunum er ætlað að auð-
velda þeim sem taka að sér að aug-
lýsa vöru eða þjónustu gegn endur-
gjaldi að standa rétt að merkingu
auglýsinganna svo að þær feli ekki í
sér brot á lögum um duldar auglýs-
ingar. Alltaf á að vera skýrt að um
auglýsingu sé að ræða.
Fram kemur að lög um eftirlit
með viðskiptaháttum og markaðs-
setningu taki til „allrar atvinnu-
starfsemi án tillits til þess hvort um
einstaklinga eða fyrirtæki er að
ræða, og án tillits til þeirrar vöru,
þjónustu eða réttinda sem sýslað er
með gegn endurgjaldi“.
Greiðslur, gjafir eða afsláttur
Grundvallarreglan er sögð sú að
fái maður greitt fyrir umfjöllun eða
annað endurgjald þá sé það auglýs-
ing sem þarf að merkja sem slíka.
Greiðsla og annað endurgjald hefur
verið túlkað nokkuð rúmt og getur
til dæmis verið greiðsla í peningum,
inneignir, lán eða tímabundin afnot,
afsláttarkjör og gjafir.
Ýmislegt er talið upp sem dæmi
um duldar auglýsingar og ljóst að
sumt í hegðun hins almenna sam-
félagsmiðlanotanda stangast á við
viðmiðin. Fái maður til dæmis eitt-
hvað að láni, að gjöf, boð á viðburð,
fái að ferðast, ókeypis þjónustu eða
afslátt og fjalli síðan um reynsluna
af því og geti þess ekki að um aug-
lýsingu sé að ræða. Eins er tekið
fram að ef maður rekur eða starfar
hjá fyrirtæki og auglýsir fyrirtækið
á samfélagsmiðlum sínum þarf að
vera ljóst af auglýsingunni sjálfri að
maður sé eigandi eða starfsmaður
fyrirtækisins og þar af leiðandi ekki
hlutlaus í umfjölluninni.
Neytendastofa hefur eftirlit með
lögunum og hefur heimildir til þess
að leggja bann við þeim viðskipta-
háttum sem leiðbeiningar þessar
fjalla um. Þá hefur hún heimild til
þess að beita sektum.
Í skriflegu svari Matthildar
Sveinsdóttur sviðsstjóra hjá Neyt-
endastofu segir að enn hafi enginn
aðili verið sektaður. Þar kemur fram
að frá árinu hafi stofnunin tekið 46
mál til efnislegrar meðferðar vegna
merkinga auglýsinga á samfélags-
miðlum. Þá hefur stofnunin einnig
tekið saman ábendingar sem ekki
voru teknar til formlegrar með-
ferðar og sent um 60 einstaklingum
leiðbeiningar um þær reglur sem
gilda og hvetur til þess að auglýs-
ingar séu betur merktar.
Reglur sem miðast við
áhrifavalda en gilda um alla
- Nýjar leiðbeiningar Neytendastofu um auglýsingar á samfélagsmiðlum
Morgunblaðið/Eggert
Miðlar Áhrifavaldar og allir aðrir notendur samfélagsmiðla þurfa að hafa reglurnar um auglýsingar á hreinu.
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
Mýrdælingar hafa farið sér hægt í
fýlaveiðum í haust af ótta við fugla-
flensuna og sumir taka engan fýl að
þessu sinni.
Bóndi gagnrýnir
að ekki fáist upp-
lýsingar frá Mat-
vælastofnun um
niðurstöður
greiningar á
dauðum fuglum
sem þangað hafi
verið sendir. Ekki
hefur greinst
fuglaflensa í fýl
hér á landi, sam-
kvæmt upplýs-
ingum Matvælastofnunar.
Hefðbundið er að landeigendur í
Mýrdal og víðar nytji fýlinn. Ung-
arnir eru teknir og soðnir nýir eða
saltaðir.
Aðalveiðitíminn er um þessar
mundir og ættu veiðar að ná hámarki
um helgina, ef allt væri eðlilegt. Jón-
as Erlendsson, bóndi í Fagradal,
segir að á þeim bæ verði enginn fýll
tekinn í ár vegna fuglaflensunnar.
Það eigi við um fleiri. Hann segir að
mikið hafi sést af dauðum fugli. Þó
ekki sé vitað af hvaða ástæðum það
er vilji menn ekki taka áhættuna á að
snerta fuglinn við veiðar, reyta og
taka innan úr honum. Svo séu hænur
á bænum og ekki ástæða til að hætta
á að þær smitist.
Jónas segist vita að dauður fugl
hafi verið sendur til Matvælastofn-
unar til greiningar en engin svör hafi
fengist um það hvort hann hafi drep-
ist úr fuglaflensu, fæðuskorti eða
einhverju öðru.
Brigitte Brugger, dýralæknir ali-
fuglasjúkdóma hjá Mast, segir að
komið hafi í ljós að fuglaflensusmit
sé algengt í villtum fuglum hér á
landi. Þótt enginn fýll hafi greinst
megi alveg eins gera ráð fyrir að
fuglar af þeirri tegund geti hafa
smitast.
Spurð hvers vegna ekki séu greind
fleiri sýni segir Brigitte að hlutverk
Matvælastofnunar sé fyrst og fremst
að fylgjast með smiti í villtum fuglum
til að meta hættuna á að það berist í
alifugla. Ekkert alifuglabú sé í Land-
eyjum og Hornafirði og það kunni að
vera skýringin á því að ekki hafi
mörg sýni af því svæði verið greind.
Spurð hvort bændum sé ráðið frá
því að taka fýl í ár segir dýralækn-
irinn að í almennum leiðbeiningum
Mast vegna fuglaflensu sé ekki varað
við veiðum á villtum fugli. Ekki sé
vitað til að fólk hafi smitast af um-
gengni við fugla eða neyslu afurð-
anna. Hins vegar sé rétt að gæta
hreinlætis við veiðar fugla og vinnslu
afurða. Þá sé mikilvægt að veiða ekki
fugla sem eru sjánlega veikir, heldur
tilkynna um þá til Mast.
Taka ekki fýl í haust
- Mýrdælingar óttast fuglaflensu
Matur Hefð er
fyrir veiðum á
fýlsungum.
Þórunn Anna Árnadóttir, forstjóri Neytendastofu, segir í að í sjálfu sér
hafi Neytendastofa engin sérstök viðmið þegar komi að því að ákveða
hverjum hún skiptir sér af vegna gruns um brot á lögum um duldar aug-
lýsingar. Lögin gildi um alla, óháð fjölda fylgjenda.
„En eðli málsins samkvæmt byggjum við eftirlitið mikið á ábendingum
sem við fáum. Ef einhver með mjög lítinn fylgjendahóp er að auglýsa
vörur án þess að segja frá því er auðvitað mjög ólíklegt að við fáum
ábendingu. Þetta stýrist af því. Við fáum fleiri ábend-
ingar um þá sem eru með stóra fylgjendahópa.“
Þórunn nefnir einnig að þegar ábendingar um
duldar auglýsingar berist sendi Neytendastofa við-
komandi aðilum bréf og líklega yrði eins brugðist við
ábendingum um einstaklinga með litla fylgjendahópa.
Þeir fengju einfaldlega bréf þar sem þeim væri sagt að
gæta að þessum viðmiðum.
Eftirlit stýrist af ábendingum
BROT Á LÖGUM UM DULDAR AUGLÝSINGAR
Teikning/Úr leiðbeiningum Neytendastofu
ÚRVAL ÚTSÝN HLÍÐASMÁRI 19, 201 KÓPAVOGUR SÍMI 585-4000 INFO@UU.IS
TRYGGÐU ÞÉR GISTINGU Í TÍMA!
SKÍÐAFRÍ TIL ÍTALÍU
DINNA OG HELGI TAKA VEL Á
MÓTI YKKUR Í ÍTÖLSKU ÖLPUNUM
VERÐ FRÁ139.900 KR
NÁNAR Á UU.IS
INNIFALIÐ ER FLUG, GISTING, ÍSLENSK FARARSTJÓRN
ERTU
MEÐ HÓP?
SENDU OKKUR FYRIRSPURN
Á HOPAR@UU.IS