Morgunblaðið - 03.09.2022, Blaðsíða 38

38 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 3. SEPTEMBER 2022
Silja Björk Huldudóttir
silja@mbl.is
„Ég hef starfað sem leikari og leik-
húsmaður í rúm 40 ár. Í heimsfar-
aldrinum fór ég að leiða hugann að
því að með einhverju móti lýkur
þessum ferli og mig langaði að loka
hringnum með fallegum hætti,“ seg-
ir Karl Ágúst Úlfsson um leiksýn-
inguna Fíflið sem hann frumsýnir í
Tjarnarbíói í kvöld kl. 20.
Karl Ágúst er bæði höfundur
verksins og flytjandi en leikstjórn er
í höndum Ágústu Skúladóttur. Í
kynningu á verkinu er Fíflið kölluð
kveðjusýning. „Fyrir mörgum árum
fékk ég þá hugmynd að mig langaði
að gera sýningu þar sem fjallað væri
um hirðfíflið, sem í gegnum tíðina
hefur haft það hlutverk að rýna í
samfélag sitt og gera grín að vald-
höfum. Ég samsama mig hlutverki
hirðfíflsins, enda hef ég á ferlinum
litið á mig sem samfélagsrýni og
óspart skopast að stjórnvöldum af
öllu tagi og þjóðarkarakternum,“
segir Karl Ágúst og tekur fram að
þótt hann tali um sýninguna sem
kveðjusýningu þá sé ekki endilega
þar með sagt að hann sé alfarið
hættur að leika.
Lokað ýmsum hringjum
„Ég er ekkert að sverja það við
æðri máttarvöld að ég muni aldrei
framar stíga á svið. En ég vil samt að
þessi lokapunktur standi, því hann
er mín ákvörðun,“ segir Karl Ágúst
og tekur fram að í seinni tíð hafi
hann orðið svolítið upptekinn af því
að horfa til baka og loka hverjum
hringnum á fætur öðrum. Í því sam-
hengi nefnir hann 30 ára afmælis-
sýningu Spaugstofunnar sem sett
var upp 2014 og Í skugga Sveins sem
sett var upp 2018 og fól í sér uppgjör
höfundar við leikritið fræga eftir
Matthías Jochumsson.
„Ég er mjög sáttur við ferilinn
sem ég hef átt í leikhúsinu og finnst
ég hafa verið farsæll í starfi. Mér
finnst ég hafa komið ansi mörgu í
verk sem mig dreymdi um að gera
og fyrir það er ég þakklátur. Í mörg-
um tilvikum hef ég bjargað mér
sjálfur, enda hef ég aldrei verið fast-
ráðinn neins staðar þessi 40 ár og
aldrei haft vinnu nema í mesta lagi
níu mánuði fram í tímann hverju
sinni,“ segir Karl Ágúst og tekur
fram að sig langi í auknum mæli til
að sinna skrifum. „Ég hef á síðustu
árum stigið til hálfs út úr leikhúsinu
til að sinna skrifum, en langar nú að
leyfa rithöfundinum að taka völdin,“
segir Karl Ágúst sem allan sinn feril
sem leikari hefur einnig verið höf-
undur.
Við lestur leikritsins er ljóst að þú
hefur leitað fanga víða, en fíflið úr
Lé konungi er samt nokkurs konar
leiðarstef. Hvað getur þú sagt meira
um tilurð verksins?
„Þar birtist enn einn hringurinn,
því þegar ég steig fyrst á svið Þjóð-
leikhússins aðeins 19 ára gamall var
það til að leika í Lé konungi eftir
Shakespeare. Þar birtist okkur
þetta fræga samband konungs og
fífls, sem ég hef oft leitt hugann að í
gegnum tíðina. Ég rannsakaði hin
ýmsu fífl mannkynssögunnar eins og
þau birtast í ólíkum heimsálfum,“
segir Karl Ágúst og tekur fram að
hann hafi rekist á margar skemmti-
legar sögur sem hann hafði aldrei
heyrt um áður.
„Ég vissi til dæmis ekki að í grísk-
um goðsögnum er talað um guðinn
Momus sem var hirðfífl guðanna á
Ólympstindi. Þar er einmitt dæmi
um fífl sem kemst upp á kant við
yfirvaldið og er refsað grimmilega
fyrir að segja ekki réttu hlutina,“
segir Karl Ágúst og tekur fram að
lykillinn að gagnrýni fíflsins á vald-
hafa sé að fíflið sé fyndið. „Ef hægt
er að hlæja sleppur fíflið við refs-
ingu. En ef fíflið gagnrýnir valdhaf-
ann án þess að vera fyndinn þá getur
hann misst hausinn,“ segir Karl
Ágúst og tekur fram að húmors-
lausir valdhafar séu hættulegastir
allra.
Aðspurður segir Karl Ágúst að
Fíflið sé aðeins annar einleikurinn
sem hann leikur á ferlinum. „Ég lék
einleikinn How to Become Icelandic
in 60 Minutes í kringum 200 sinnum,
sem var mjög góð reynsla,“ segir
Karl Ágúst og tekur fram að hann sé
nú samt ekki alveg einn á sviðinu í
Fíflinu, því sonur hans, Eyvindur
Karlsson, sé höfundur tónlistarinnar
og taki þátt í flutningi verksins. „Ég
fæ gríðarlega góðan stuðning frá
Eyvindi. Hann er nú betri en enginn
að hafa á sviðinu með mér og gott að
geta hallað mér að honum ef eitt-
hvað ætlar að fara úrskeiðis,“ segir
Karl Ágúst kíminn.
Sem fyrr segir er leikstjóri
sýningarinnar Ágústa Skúladóttir,
sambýliskona Karls Ágústs, en þau
hafa unnið margar góðar sýningar
saman á síðustu árum. „Ég er mjög
þakklátur fyrir öll þau verk sem við
Ágústa höfum fengið að vinna sam-
an,“ segir Karl Ágúst og nefnir í því
samhengi meðal annars Í skugga
Sveins, Umhverfis jörðina á 80 dög-
um og Gallsteina afa Gissa. „Svo höf-
um við unnið saman á máta sem ekki
hefur farið eins hátt. Ég hef gert
söngtexta fyrir sýningar sem
Ágústa hefur leikstýrt, eins og til
dæmis Ubba kóng,“ segir Karl
Ágúst og nefnir einnig að hann þýði
Hvað sem þið viljið eftir William
Shakespeare sem Ágústa leikstýri í
Þjóðleikhúsinu á nýju ári, en saman
geri þau nýja leikgerð af verkinu.
Kemst aldrei heim úr vinnu
„Þetta er samstarf sem hefur
gengið vel og heppnast vel, en ég
skal alveg viðurkenna að það er
ákveðið álag sem fylgir því að búa
með leikstjóranum, því maður kemst
aldrei heim úr vinnunni. Vinnan
heldur alltaf áfram og stundum
erum við að spjalla um verkið langt
fram á kvöld,“ segir Karl Ágúst.
Þess má að lokum geta að ráð-
gerðar eru sex sýningar á Fíflinu í
Tjarnarbíói næsta mánuðinn, en
einnig verða sýndar tvær sýningar í
Samkomuhúsinu á Akureyri um
mánaðamótin. Nálgast má miða á
vefnum tix.is.
Hirðfífl „Ef hægt er að hlæja sleppur fíflið við refsingu,“ segir leikarinn og leikskáldið Karl Ágúst Úlfsson.
„Ég er mjög sáttur við ferilinn“
- Karl Ágúst Úlfsson frumsýnir Fíflið í Tjarnarbíói í kvöld - Kveðjusýning eftir rúm 40 ár sem
leikari - „Samsama mig hlutverki hirðfíflsins, enda hef ég á ferlinum litið á mig sem samfélagsrýni“
»Kvikmyndahátíðin í
Feneyjum var sett í
79. sinn í vikunni og
stendur til 10. sept-
ember. Á opnunarhátíð-
inni hlaut Catherine
Deneuve Gullljón fyrir
ævistarf sitt. Opnunar-
myndin í ár var White
Noise í leikstjórn Noah
Baumbach, með Adam
Driver og Gretu Gerwig
í aðalhlutverkum.
Kvikmyndahátíðin í Feneyjum sett í 79. sinn 31. ágúst og stendur til 10. september
AFP/Marco Bertorello
Hátíð Roberto Cicutto formaður hátíðarinnar, Alberto Barbera listrænn stjórnandi og bandaríska leikonan Juli-
anne Moore sem er formaður dómnefndar í ár ásamt öðrum dómnefndarmönnum, þ.e. ítalska leikstjóranum Leon-
ardo Di Costanzo, franska leikstjóranum Audrey Diwan, spænska leikstjóranum Rodrigo Sorogoyen, argentínska
leikstjóranum Mariano Cohn, bresk-japanska höfundinum Kazuo Ishiguro og írönsku leikkonunni Leilu Hatami.
Brúnaþung Nicolas Bro, Bodil Jorgensen, Ida Engvoll og Nikolaj Lie Kaas
leika í sjónvarpsþáttunum Riget Exodus í leikstjórn Lars von Trier.
Gull Franska leikonan Catherine Deneuve tók við Gullljóninu úr hendi
Robertos Cicuttos, stjórnanda kvikmyndahátíðarinnar í Feneyjum, á opn-
unarhátíð. Ljónið fær Deneuve fyrir æviframlag til kvikmyndalistarinnar.
Fögnuður Leikonan Cate Blanchett og leikstjórinn Todd Field á rauða
dreglinum til að fagna myndinni Tar. Hildur Guðnadóttir semur tónlistina.
AFP/Tiziana Fabi
AFP/Tiziana Fabi
AFP/Tiziana Fabi