Skógræktarritið - 15.05.1999, Side 11

og gerði það að verkum að öflugt
gróðursetningarstarf hófst í lönd-
um Skógræktar ríkisins og reitum
skógræktarfélaganna víða um
land.
Aprílhretið 1963 og afleiðingar
þess urðu til þess að farið var að
huga að stofnun rannsóknastöðv-
ar sem tók til starfa 1967. Happa-
og glappaaðferðin lauk þá skeiði
sínu en öld þekkingar og vísinda-
legrar starfsemi gekk í garð.
Lagðar eru út tegunda- og
kvæmatilraunir þannig að öryggi
stórfelldrar ræktunar er betur
tryggt.
Fljótsdaisáætlun, nytjaskóg-
rækt á bújörðum bænda, hófst
1970 og þegar stórkostlegur ár-
angur hennar blasti við rúmum 10
árum seinna höfðu málin þokast
svo að bætt var í skógræktarlögin
kafla um stuðning ríkisvaldsins
við nytjaskógrækt á völdum
svæðum og hófust bændur strax
handa víða um land.
Á þrjátíu ára tímabili frá 1960-
1990 voru gróðursettar árlega um
1.5 milljónir plantna en frá og
með 1990 til dagsins í dag verður
sprenging og árlegar gróðursettar
plöntur nema nú 4-5 milljónum.
Landgræðsluskóga- og Héraðs-
skógaverkefnin hefja bæði göngu
sfna 1990 og 1996 fór af stað
verkefni á vegum ríkisstjórnarinn-
ar, átak í skógrækt og land-
græðslu sem hefur það markmið
að binda koltvísýring. 1997 urðu
Suðurlandsskógar að lögum og
nú á vordögum 1999 voru sett
sérstök lög um landshlutabundin
skógræktarverkefni þannig að á
næstu árum geta allir landshlutar
fengið sfn skógræktarverkefni
heim í héruð.
Skógrækt á 21. öldinni
Hvaða framtíðarsýn er svo f aug-
sýn næstu öldina? Margt hefur
áunnist og ætti framtíðin að vera
björt. Yfir 100 trjátegundir víðs
vegar úr heiminum hafa fengið
að spreyta sig hér. Um tíu þeirra
hafa þegar numið land og eru
orðnar hluti af gróðurríki íslands,
og margar fleiri munu eiga eftir
að gera það. Almenningur í land-
inu hefur fengið trú á skógrækt
og breyttir búskaparhættir og
minna beitarálag gerir það að
verkum að hægt er að taka fyrir
stærri og samfelldari svæði til
skógræktar en áður var. Mest
munar þó um að fjármagn hins
opinbera til styrktar einstakling-
um hefur margfaldast og ríkið
hefur viðurkennt að skógrækt við
lakari skilyrði en á nytjaskóga-
svæðum á rétt á sér og þess sér
stað í nýlega samþykktri löggjöf
um landshlutabundin skógrækt-
arverkefni. Innan verkefnanna er
hægt að styrkja nytjaskógrækt,
landbótaskógrækt og skjólbelta-
rækt.
Þrátt fyrir aukið fjármagn til
skógræktar í landinu hefur það
gerst á sama tíma að fjármagn
til Skógræktar ríkisins hefur
dregist saman þannig að til
vandræða horfir. Að styrkja
bændur til skógræktar er jákvætt
framfaraskref. Að stuðla að skóg-
8
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999
rækt á vegum skógræktarfélaga
er einnig mjög gott. En það er
misskilningur að þá sé ekki leng-
ur þörf fyrir öfluga ríkisstofnun
sem sinnir skógræktarmálum.
Aukin skógrækt kallar á auknar
rannsóknir, aukið skipulag,
aukna ráðgjöf og aukið eftirlit.
Þá eru þjóðskógarnir ekki bara
vinsælir áfangastaðir fyrir ferða-
fólk heldu r vísa þeir veginn og
eru fyrirmyndin sem við höfum
til að fara eftir og læra af. Að
svelta Skógrækt ríkisins hefur
þau áhrif að minna verður úr
þeim fjármunum sem veitt er til
landshlutabundinna skógræktar-
verkefna og skógræktarfélaga.
í drögum að nýjum skógrækt-
arlögum er gert ráð fyrir sterkri
Skógrækt rikisins sem hefur um-
sjón með þjóðskógunum, sér um
rannsóknir, veitir þjónustu í
formi skipulags og ráðgjafar án
þess að vera með einokun á því
sviði og hefur eftirlit með öllu
sem varðar skógvernd og skóg-
rækt fyrir hönd ríkisins. Stofnun-
in þarf einnig að vera sveigjan-
leg. Alveg eins og verið er að
leggja af plöntuframleiðslu
Skógræktar ríkisins nú þegar
einkageirinn er að verða tilbúinn
að taka hana að sér er sennilegt
að stofnunin dragi sig út úr
áætlanagerð þegar einhverjir
einkaaðilar geta tekið hana að
sér. Á meðan er það hlutverk
hennar að þróa málin áfram.
Slíka stofnun viljum við sjá en
sjáum ekki í dag.
Vonandi verður það eitt af hlut-
verkum íslenskra skógræktar-
manna í framtíðinni að taka þátt
í bindingu koltvísýrings en nýleg-
ar rannsóknir benda til þess að
íslenskur skógur og gróður geti
verið mjög samkeppnisfær, líka
kostnaðarlega, við aðrar aðferðir
sem alþjóðasamfélagið er að
semja um. Bindingin verður þá
leið til að fjármagna þá uppbygg-
ingu framtíðarauðlindar sem
skógurinn verður og síðast en
ekki síst að klæða landið aftur í
grænan skrúða.
Frá Hallormsstaðaskógi. Til vinstri á
myndinni sést Atlavík.
Ljósm.: C.E. Flensborg. 1904.
Hvert verður þá hlutverk þeirra
fjölmörgu aðila sem í framtfðinni
munu byggja upp skógarauðlind
íslands?
1. Skógrækt ríkisins mun sjá um
rannsóknir, eftirlit og fræðslu
til þeirra sem sjá um ríkis-
styrktar framkvæmdir. Rekstur
þjóðskóganna með sérstakri
áherslu á aðgengi almennings
verður sömuleiðis verkefni S.r.
2. Skógræktarfélag fslands sem
regnhlífarsamtök skógræktar-
félaganna sinnir félagslegum
þáttum og stendur fyrir öflugri
útgáfustarfsemi.
3. Skógræktarfélögin f samvinnu
við sveitarfélögin sinna úti-
vistarsvæðum og skógræktar-
reitum í héraði.
4. Verkefnisstjórnir landshluta-
verkefnanna hafa yfirumsjón
með framkvæmdum einstak-
SKÓGRÆKTARRITIÐ 1999
9