Hugur - 01.01.2008, Síða 41

Hugur - 01.01.2008, Síða 41
Vit og vitleysa 39 aðstöðu til að vænta þess að heimspeki Kants verði hluti af andlegum búnaði alls vel menntaðs fólks á sama hátt og heimspeki Descartes er hluti af andlegum bún- aði allra vel menntaðra Frakka. I þessu máli um skýrleika og skiljanleika í heimspeki virðast vera hringrásir, eða pendúlsveiflur, eins og í svo mörgu öðru. A eftir tímabili þar sem óskýrleiki er í tísku kemur venjulega andóf gegn því og ný kynslóð heimspekinga gerir vísvitandi tilraun til að skrifa skýrar. En eftir það mun skýrleikinn með tímanum enn einu sinni úrættast í óskýrleika þar til næsta andóf kemur. Eg hef lifað mestan hluta af einni slíkri hringrás á fullorðinsárum mínum. Ég veit að Bretland er lítið eyland og að dæmi tekið frá þessu landi einu hefur takmarkað gildi, en einmitt þetta þrönga sjónarhorn kann að skerpa á þessu atriði. Þegar ég byrjaði háskólanám árið 1949 lásu allir sem höfðu áhuga á greininni verk þálifandi heimspekinga í Bret- landi sem voru Bertrand Russell, G.E. Moore, Wittgenstein, Karl Popper, Isaiah Berlin, J.L. Austin, Gilbert Ryle og A.J. Ayer. Allir þessir heimspekingar nema Wittgenstein og Austin skrifuðu með þeim hætti sem vakti áhuga gáfaðs fólks, og flestir þeirra voru lesnir meira utan háskólaheimsins en innan hans. Einkum hafði Russell gífúrleg áhrif á frjálslyndar skoðanir og á seinni árum sínum varð hann átrúnaðargoð róttækra ungliða. Hann og Ayer skrifúðu báðir mikið í dagblöð og urðu frægir sem útvarpsmenn, ekki aðeins fyrir að láta í ljós skoðanir sínar á almennum málefnum samtímans heldur einnig fyrir að vera talsmenn tiltekinnar aðferðar við að taka á málum. Af einstökum menntamönnum hafði Moore senni- lega mest áhrif á Bloomsbury-hópinn.' Popper hafði mikil áhrif á hverja kynslóð stjórnmálamanna á eftir annarri og einnig á marga starfandi vísindamenn, en nokkrir þeirra hlutu Nóbelsverðlaun. Nú leika eftirmenn þessara heimspekinga, sem gegna sömu prófessors- og rann- sóknastöðum, ekki nándar nærri eins yfirgripsmikil hlutverk. Yfirleitt eru skrif þeirra ekki aðlaðandi eða jafnvel aðgengileg þeim sem eru ekki heimspekingar. Svo sanngirni sé gætt verður að hafa í huga að hin margþætta útþensla æðri menntunar sem hefúr átt sér stað á síðustu fimmtíu árum um gervallan hinn þró- aða heim hefur fært þeim nokkrum sinnum stærri hóp sérmenntaðra lesenda en áður. En eftir stendur sú staðreynd að þeir virðast ekki búast við, og virðast jafnvel ekki vilja, að skrif þeirra séu lesin af neinum öðrum en félögum þeirra í faginu og nemendum í fúllu námi. Það sem meira er, þau okkar sem geta skilið það sem þeir skrifa myndu gera árangurslausa leit í ritum þeirra að stílseinkennum höfiinda á borð við Platon eða Hume. Sannleikurinn er sá að margir af fremstu heimspek- ingum nú á dögum eru gagnrýndir undir fjögur augu af félögum sínum í faginu fyrir það hve skrif þeirra eru fráhrindandi. Samkvæmt orðabók í heimspeki eftir Daniel Dennett1 2 sem er ekki gefin út opinberlega en dreift víða, hefúr nafn eins 1 [Bloomsbury-hópurinn (7he Bloomsbury Group) var hópur breskra rithöfunda, listamanna og hugsuða sem komu saman frá árinu 1905 til loka fjórða áratugarins í Bloomsbury í London.] 2 [Daniel Dennett (f. 1942) er bandarískur heimspekingur. Hann er einkum þekktur fyrir verk sín um heimspeki hugans. Bækur eftir hann eru m.a. Vje Intentional Stance (1987) og Consciousness Explained (1991).]
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.