Hugur - 01.01.2008, Qupperneq 74

Hugur - 01.01.2008, Qupperneq 74
72 Stefán Snavarr Lögmál og hagfrœði Finnski heimspekingurinn Georg Henrik von Wright hefiir haft mikil áhrif á wittgensteinska skilningsfélagsfræði. Hann hélt því fram að lögmálsskýringar gegni ekki sama lykilhlutverki í félags- og í náttúruvísindum. Við getum bara skýrt hvers vegna vatnið áTjörninni er orðið að ís með tilvísun til náttúrulögmáls sem kveður á um að vatn frjósi þegar hitinn er undir frostmarki. Gagnstætt þessu getum við hæglega skýrt hvers vegna fólk felur verðmæti á vandræðatímum án þess að þekkja Greshamslögmálið. Samkvæmt þessu hagfræðilögmáli „hrekja" „vond“ verðmæti „góð“ verðmæti úr umferð undir vissum kringumstæðum. Menn fela t.d. gull á stríðstímum, þetta vita allir nema kannski hagfræðingar. Að gamni slepptu þá segir von Wright að lögmálsskýringar geti verið þægileg hjálpartæki en skipti ekki sköpum fýrir þann sem vill skilja mannlega breytni (von Wright 1979, 32-47).! Við þetta má bæta að ekki veikist fyrir vikið sú kenning að þær hagfræði- tilgátur, sem hægt er að prófa, séu ýmist sjálfsögð sannindi eða ósannindi. Gres- hamskenningin virðist sönn með sjálfsögðum hætti og hefur því lítið vísinda- gildi. Annað vandamál sem hagfræðin á við að stríða er að meint lögmál hennar eru yfirleitt ekki járnhörð (ófrávíkjanleg) og því ekki eiginleg lögmál (þetta viðurkenna reyndar flestir hagfræðingar). Samkvæmt lögmálinu um framboð og eftirspurn þá ætti hækkað verð á vöru að leiða til minnkandi eftirspurnar. En oft vill brenna við að hækkun á verði auki eftirspurn því margir halda að vara sé mikils virði ef verð hennar hækkar (er nokkur leið að spá fyrir um hvora stefnuna menn muni taka?). Lítum á sögulegt dæmi: Þegar sú frétt barst út að LiUehammer hefði verið kjörinn Olympíubær þá varð skyndilega verðbólga í bænum. En þegar sjálfar framkvæmd- irnar við leikana hófust stóð verðið í stað. Þetta gátu hagfræðingar ekki skýrt. Lillehammerbúar hegðuðu sér ekki í samræmi við hið meinta lögmál um framboð og eftirspurn.5 6 Mér er sagt að á mörkuðum í „for-módern“ samfélögum ráðist verð fremur af hefðum en framboð og eftirspurn.7 Athugið að þótt þeim fræðimönnum sem nefndir voru í neðanmálsgrein 7 hafi skjátlast þá er ekkert því til fyrirstöðu að til gæti verið fyllilega frjáls markaður þar sem hefðir ráða verði. Á slíkum markaði er mönnum umbunað fyrir að fylgja hefðinni við verðlagningu en refsað, t.d. með einelti, ef menn rjúfa hefðina. Hinn margfrægu lögmál framboðs og eftirspurnar eru einfaldlega ekki virk á þess lags markaði. Þau virka þá og því aðeins að ger- endur á markaði hugsi með ákveðnum hætti, viðurkenni ákveðnar leikreglur á 5 Dæmið mun ættað frá félagsfræðingnum fræga, Max Weber.Tekið skal skýrt fram að hvorki Weber né von Wright nota þessi rök til að vega að hagfræðinni. Það geri ég! 6 Heimild mín fyrir þessu er munnleg og heimildarmaðurinn Dag Leonardsen, prófessor í félagsfræði við Lillehammerháskólann. Hann hefur fylgst grannt með hagsveiflum í bænum um langt skeið. Nú má finna frávik (anomaliur) frá viðurkenndum kenningum í öllum fræði- greinum, meira að segja í eðlisfræði. Því er ekki hægt að útiloka að uppákoman í Lillehammcr sé saklaust frávik sem skýra megi með tíð og tíma. Meinið er að hagfræðin virðist ekki vel í stakk búinn að eiga við slík frávik. 7 Samkvæmt tölvubréfi frá mannfræðiprófessornum Thomas Hylland Eriksen. Hann segir að mannfræðingar á borð við Maurice Godelier og Marshall Sahlins hafi uppgötvað þctta.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196

x

Hugur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.