Morgunblaðið - 27.06.1982, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 27.06.1982, Blaðsíða 22
22 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 27. JÚNÍ 1982 ** Myndlist Bragi Ásgeirsson Eitt framlag Kjarvalsstaða til Listahátíðar 1982 er nýstárleg kynning á lífsverki Jóhannesar Sveinssonar Kjarval í litmyndum, textum og frummyndum. Svo sem þetta er skilgreint í sýningarskrá og rétt er að hafa orðrétt eftir, þá er sýningin, sem nú er í Kjarvalssal, „með öðru yfirbragði en fyrri sýningar, og hefur líka einnig annan tilgang. Það er að sjálfsögðu, sem fyrr, reynt að gefa hugmynd um Kjar- valssafn borgarinnar, en farnar aðrar leiðir. Hér má ganga að ljósmyndum af öllum þessum 122 verkum, jafnt þeim sem veggina prýða og hinum. í annan stað er gerð tilraun til að lýsa listferli Kjarvals með myndaröð, tilraun, sem í framtíðinni gæti orðið vísir að annars konar að- ferð í fræðslu um Kjarval og list trönum Kjarvals hans. Þannig yrði ef til vill ennfremur en áður ástæða fyrir listelska pílagríma að leggja leið sína á Kjarvalsstaði ekki síður en Bakkagerðiskirkju, auk þess sem myndaröðina sjálfa — og þá væntanlega í enn fullkomnara formi — mætti líka senda á flakk út um land og út um lönd til að boða og kynna list meistar- ans ..." Ofanskráð er lokakafli for- mála listráðunauts Kjar- valsstaða, Þóru Kristjánsdóttur, og það má strax koma fram að tilraunin er mjög lofsverð og boðar væntanlega ný viðhorf í skipulagningu Kjarvalssýninga á þessum stað í framtíðinni. Fram að þessu hafa sýningar á verkum Kjarvals í eigu borgar- innar verið mjög einhæfar þótt fátt hafi verið hægt að setja út á sjálfar upphengingarnar. Nema þá að þær geta alltaf verið betri á öllum sýningum. Það var því kominn tími til að leita að nýju formi til að gera sýningarnar forvitnilegri og laða fólk í enn ríkari mæli að þeim. Þóra réði Gylfa Gíslason, myndlistarmann, til að sjá um útlit sýningarinnar en aðrir í sýningarnefnd voru hún sjálf og Jóhannes S. Kjarval, sonarsonur meistarans. Það var hárrétt stefna hjá Þóru að velja myndlistarmann til þessa verks því að þeir eru yfirleitt færastir um að skil- greina feril starfsbræðra sinna. Gera það með tilfinningalegri dýpt en ekki með kaldri, rök- fræðilegri yfirvegan listsagn- fræðinga, — sem þó er nauðsyn- legt að séu með í leiknum. Reynslan segir að slík samvinna skili jafnan skilmerkilegustum árangri og er fjöldi stórsýninga til yitnis um það. Ég held, að það hafi verið al- veg nýtt fyrir Gylfa Gíslason að sjá um slíka sýningu og að reynsluleysi hafi háð honum að nokkru. En hann lagði líf og sál í framkvæmdina og lagði nótt við dag til þess að skila hlutverki sínu sem hnökralausustu. Ég segi hér af ásettu ráði „hnökra- lausustu" því að frumraun á slíku sviði getur aldrei orðið full- komin og því hefur Gylfi gert sér grein fyrir frá upphafi. Þetta form á uppsetningu sýn- ingar er langt frá því að vera nýtt og hef ég séð sýningar svip- aðar þessari víða á ferðum mín- um og á köflum öllu skilmerki- legri. En það rýrir ekki hlut Gylfa. Það, sem hér skortir á öðru fremur, er fullkomnari tækjabúnaður, t.d. við stækkun mynda og leturs. Þá er það hálf- gert slys að láta letrið vera inni í römmunum í stað þess að hafa það í stærra formi utan ramm- anna. Menn geta einungis borið saman þær myndir þar sem ekk- ert letur er og þar sem letur er í meira eða minna mæli, — þá kemur í ljós hve fyrrnefndu myndirnar eru miklu heillegri og skila sér betur til áhorfandans. Líka hefði mátt númera mynd- irnar og hafa skýringartextana í sýningarskránni — slíkt hefði haft þann kost, að gestirnir hefðu haft vizkuna með sér í malnum heim og þar með hluta af sýningunni. Eg nefni hér vizku, vegna þess að yfirleitt eru sótt föng til háfleygra ummæla RÆTT VIÐ JÓN I. BJARNASON RITSTJÓRA „Systir, Ijáðu mér pott" Hvað hétu bændurnir sem fundu þennan stað? „Mig minnir að það hafi verið þeir Ingvar Árnason í Bjalla og Óskar Jónsson í Holtsmúla. Seinna mun annar þeirra hafa flutt í Lækjarbotna, sem er ná- grannabær Bjalla og Holtsmúla. Það minnir mig á þjóðsöguna um Gissur bónda á þessum sömu Lækjarbotnum. Þjóðsagan segir að hann hafi verið að koma frá silungsveiðum í Veiðivötnum og reitt aflann á trússhesti. Þá er sagt að þarna hafi búið tröllkonur tvær, systur og mikil flögð, önnur í Bjólfelli en hin í Búrfelii. Er Gissur kemur fram á Kjallaka- tungur gegnt Tröllkonuhlaupi heyrir hann að kallað var í Búr- felli með ógurlegri rödd: „Systir, ljáðu mér pott" Er þá gengt jafn ógurlega aust- ur í Bjólfelli og sagt: „Hvað vilt þú með hann" Þá segir tröllkonan í Búrfelli: „Sjóða í honum mann." Þá spyr hin í Bjólfelli: „Hver er hann?" Hin svarar: „Gissur á Botnum. Gissur á Lækjarbotnum" í þessu verður Gissuri bónda lit- ið upp í Búrfell og sér þá hvar tröllkonan riðst ofan eftir hlíðinni og stefnir beint ofan að Tröllkonu- hlaupi, en þar eru klettadrangar tveir í Þjórsá og sagt að skessurn- ar hafi stiklað þar yfir til að bleyta sig ekki í fæturna. Gissur slapp því að Klofamenn sáu til- sýndar hvar hann reið allt hvað af tók undan óvættinum, og hringdu þeir öllum kirkjuklukkunum hvað af tók, en við það ærðist skessan og hljóp undan allt austur í Tröllkonugil, þar sem hún sprakk. Það er, skal ég segja þér, ekki óalgengt að svona sögur rifjast upp á ferðalögum um hálendið. Þessir staðir leiða hugann ósjálf- rátt að tróllum og útilegumönnum — landslagið er víða hrikalegt og þvílíkt að varla hentar það til bú- setu mennskum mönnum. Það eru Þessi mynd sýnir vel hversu bergið slútir fram yfir kofatóftirnar. margar sögur sagðar í svona há- fjallaferðum og mikið sungið. Ég man að einu sinni fór ég sem far- arstjóri hjá Útivist með hóp ungs fólks upp í útilegumannabústað- inn við Snjóöldu. Þetta var afar samstilltur hópur — þetta var ungt fólk og ástfangið, og ég man að það var óvenju mikið spilað og sungið á kvöldvökunni. Þarna var eitt kærustupar sem gerði sitt til að halda uppi gleðskapnum, og ástin geislaði frá þeim. Ég var beðinn að semja brag til að syngja. Átti bragurinn að vera um útilegumannabústaðinn fyrir ofan Snjóöldu og var mér bent á að undanskilja ekki ástina. Nú, ég varð við þessum tilmælum og eru vísurnar svona: Draumur útilegumannsins Er laufið gíKr um landsins auðn við legKjumst út við Snjóöldu. Þú hjúfrast blitt vio hjarta mitt f Hreysinu við Snjóoldu. Kr laufið deyr um landsins auðn og lindin frýs vid Snjóöldu. Þú hjúfrast blitt vio hjarta mitl i Hreysinu við Snjóóldu. Er vetur frr með veðurhljóð og veðragný um Snjóöldu. Þu hjúfrasl blítt vio hjarta miit i Hreysinu við Snjótildu. Er hylur Ijórann hélurós og herðir frost við Snjóöldu. I*ii hjúfrast blítt við hjarta mitt i Hreysinu við Snjóöldu. Kr vorin fer um vötnin blá með villiblóm til Snjóöldu. I'u hjúfrast blítt við hjarta mitt i Hreysinu við Snjóðldu.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.