Morgunblaðið - 20.12.1983, Blaðsíða 42

Morgunblaðið - 20.12.1983, Blaðsíða 42
42 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIDJUDAGUR 20. DESEMBER 1983 Neyttu á meðan á nefinu stendur •. • Greinargerð Þorgeirs Þorgeirs- sonar vegna hegöunar Kinars Bjarnasonar lögreglumanns í sjón- varpssal þriðjudagskvöldio 13. bessa mánaðar. Prag er höfuðborg Tékkóslóv- akíu. Þar er náttúrlega lögregla eins og í Reykjavík. Og þar einsog hér er nokkuð grunt á því góða með lögreglu og almenningi — þó báðum sé raunar jafnilla við mentamenn. Gamansemi Pragbúa birtist stundum í spurningaleikjum sem ganga þá manna á milli. Einn sá vinsælasti er löngu orðinn klass- ískur. Hann er svona: Hversvegna eru löggur alltaf þrjár saman? Ha? Það er einn sem kann að lesa, annar sem kann að skrifa og sá þriðji til eftirlits með þessum hættulegu mentajöfrum. Þriðjudaginn seinasta, þann 13. desember, var þáttur í sjónvarp- inu um lögregluvandamálið. Þar voru tveir spekingar úr Reykja- víkurlögreglunni og þótti mörgum einsog þeir félagarnir léku þarna nokkuð lausum hala. Áhorfandi sem ég þekki var raunar að bera í bætifláka fyrir þá Bjarka og Ein- ar með því einmitt að sorglega hefði vantað þriðja mann úr þeirra búðum. Eftirlitið semsé. Vel má það rétt vera. Alveg í lok þáttarins brast Ein- ar, sem er formaður Lögreglufé- lagsins, á með nokkuð skondna uppákomu eftir þónokkuð pískur við Bjarka og skrjáf í pappírs- gögnum, dró upp skjal og hóf ófagran lestur um undirritaðan lygara og ómerking (samkvæmt vottorði þessu sem lögreglan hafði með einhverjum ráðum fengið óviðkomandi mann til að rita nafn sitt undir). Mætavel hefði Einar getað kom- ið þessum boðskap sínum á fram- færi án þess að brjóta útvarpslög- in okkar og hætta þannig bæði starfi sínu og heiðrinum í einu, og hafa margir furðað sig á hegðun mannsins. Sem vonlegt er. Þessi fífldirfska Einars verður naumast skýð með einusaman eft- irlitsleysinu og því er ég nú enn að skrifa um þetta málefni sem ég hélt raunar að afskiptum mínum hefði lokið af fyrir viku rúmri (þetta er skrifað fimtudaginn 15. desember, afhent til birtingar föstudaginn þann 16.). Greinir nú frá reynslu minni undangengna viku. Miðvikudaginn 7. desember sl. birtist frá mér bréf í Morgunblað- inu til æðsta yfirvalds dómsmála á íslandi. Erindi mitt var að biðja um hlutlausa ransókn á lögreglu- vandamálinu í stað þess að vanda- mál þetta hefði eftirlit með sér einvörðungu sjálft. Texti þessa bréfs hefur að vonum ekki notið vinsælda á lögreglustöðvum, enda svosem ekkert við því að segja. Misskilningurinn verður líka að hafa sinn gang. Hefur enda blómstrað í þessu máli þarsem ég lít svo til að rithöfundur hafi skyldum að gegna með það að segja afdráttarlaust frá því sem honum þykir miður fara umhverf- is sig, en lögreglan virðist á öðru máli einsog gengur. Orðlengjum það nú ekki framar. Þennan morgun sem bréfið til Jóns Helgasonar dómsmálaráð- herra birtist í blaðinu hringdu furðumargir til mín. Meðal þeirra var Guðmundur Hermannsson sem kynti sig yfirlögregluþjón í Reykjavík. Hann vildi fá að vita hvaða tilfelli þetta væri sem ég hefði verið að skrifa um. Sagði ég honum sem var að greinin fjallaði ekki um neitt tilfelli heldur um istand. Tilefnin skiptu á hinn bóg- inn hundruðum minstakosti. Þá spurði Guðmundur hvað hann héti, pilturinn lamaði sem legið hefði samtímis mér á spítalanum forðum. Ég sagði þá sem var að líklega hefði ég aldrei heyrt nafn hans. Spurði svo hvort lögreglan væri eitthvað að ransaka þetta. Játti Guðmundur því. Lét ég hann þá vita að það fyndist mér nokkuð djarft eins og á stæði; að lögreglan færi nú enn að rannsaka mál sem hún væri aðili að. Lokaði mér jafnframt gagnvart yfirlögreglu- þjóninum með alla vitneskju, nema hvað ég lét honum í té dag- setningar varðandi spítalavist mína forðum. Kvöddumst við svo. Vegna þess sem á eftir kemur verð ég að geta þess hér sérstak- lega að Guðmundur var bæði ljúf- ur og kurteis svo eiginlega fanst mér einsog ég hefði verið að tala við siðameistara einhverrar kon- ungshirðar. En það fór nú af síðar. Líður nú fimtudagur og framan af föstudegi með endalausum sím- tölum og handaböndum þangaðtil ég kaus að láta mig hverfa til að fá vinnufrið. Undir kvöld kom ég aft- ur í ljós og þá lágu fyrir mér skila- boð frá Guðmundi yfirlögreglu- þjóni um það að ég skyldi lesa blaðsíðu 13 í Morgunblaðinu þá samdægurs og biðjast svo afsök- unar á skrifi mínu. Á blaðsíðu 13 reyndist vera frétt um það að manni einum hefði ver- ið dserad fjárhæð nokkur í skaða- bætur fyrir kjaftshögg í maí árið 1978. í þeim dómi var hvergi minst á lögreglubarsmíðar og þess ekki getið hvern starfa barsmíðamað- urinn hefði. Var hann þá lögreglu- þjónn? Kanski. Greinilega hlaut það að vera skoðun Guðmundar að þetta væri sama málið og ég mint- ist á í bréfinu. En fjandakornið sem það gæti verið — ekki mundi ég betur en sá piltur dæi skömmu síðar, úr lungnabólgu að því er mig minti. Þetta staðfesti konan þegar hún kom heim skömmu síð- ar. — Ég man svo vel að þú sagðir hérna við borðið einhverntíma nýkominn úr skoðun ofanaf spít- ala, að nú væri hann dáinn þessi piltur, sagði konan. Hún er fjarska heiðvirð og minnið óvenju- lega gott einsog hjá fleirum af þeirri ætt. Einhver misskilningur hlaut því að vera þarna á ferðinni. Ég hringdi nú í Guðmund til að fá botn í þessa véfrétt. Hann var þá enganveginn jafn blíður á manninn og fyrir tveim dögum. — Þér er eins gott að biðjast opinberlega afsökunar, sagði hann. Þarna er komið dæmið, til- fellið sem þú ert að tala um. Ég setti nú í mig kjark og and- Þorgeir Þorgeirsson „Af viðbrögðum lögreglu- manna í þessum máluni má vel ráða að þeim sé kent að lesa skáldsögur Jóns Thoroddsen. Gróa á leiti kemur víða fyrir í skrifum þeirra. En hafa þeir líka verið að lesa Grettlu? Úrræði þeirra sýnast einkum vera í sam- ræmi við það sem þar stendur. Svo skal böl bæta að bíða annað meira." mælti honum á þeim forsendum sem fyr eru greindar. Spurði síðan hvaðan honum kæmi þessi vís- dómur. — Frá Ransóknarlögreglu Ríkisins, segir Guðmundur þá. Þá var það, trúég, sem undirrit- aður sagði: — Bittinú! svona rétt á meðan hann var að átta sig. Guð- mundur notaði pásuna til að segja að þeir væru búnir að ransaka þetta. — Og þú hefur undireins fengið inni með þetta í Morgunblaðinu, segi ég þá til að segja nú eitthvað. — Maður þarf að verja sig, sagði Guðmundur án þess að svara beinlínis spurningunni. Þá fór að seytla kaldur lækur niðreftir bakinu á mér, ef satt skal segja. Þarna var það sem Prag kom fyrst inní þessa mynd. Lái mér hver sem vill. Kollegar mínir og vinir þar í borg hafa mátt sæta því alla götu síðan 1968 að lögregl- an hringi í ransóknarlögreglu til þess að spyrja hana hvað einhver rithöfundur útí bæ sé að hugsa. Uppfrá því gildir túlkun ransókn- arlögreglunnar á hugsunum við- komandi höfundar. Það er lögregl- an sem veit það ein hvað þessi höf- undur er með í huga, eins og lög- reglan hér og nú þykist vita það ein hvaða pilt ég er með í huga í þessu máli. Likingin er fullkomin. Og lögreglan í Prag hefur afar fullkomin sambönd á þeim blöðum sem út eru gefin, bæði Rude Pravo og minni sneplum, eins er það með radíó og sjónvarp. Þetta gerir það að verkum að margir vinir mínir og kollegar sitja nú í fangelsi austur þar fyrir hugsanir sem lögreglan ein hefur látið sér til hugar koma, sumir jafnvel komnir útí kirkjugarð. Enn aðrir hafa sloppið úr landi til að segja frá þessum ósköpum. Og vesturlandabúum þykir gott að heyra þær sögur meðan þeir orna sér við þá ímyndun að svona- lagað hendi aldrei heimahjá þeim. Sannleikurinn er hins vegar sá að vald spillir jafnvel greindara fólki en alment velst til lögreglustarfa. Eðlið er hvarvetna það sama og því enginn eðlismunur á störfum og hugsunum lögreglu þar eða hér. Sá stigsmunur sem á þessu er byggist einvörðungu á formum og venjum, sjálfstæði fjölmiðla and- spænis lögregluvaldinu er þungt á metunum. Og síst af öllu skyldu menn taka það sem eilíflega gefna staðreynd. Nær væri að segja hitt: að tilhneiging valdamanna einsog t.d. lögreglu til að leggja hönd á fréttaflutning og bægja sannleik- anum útúr fjölmiðlum er það sem eilíft er og varanlegt. Framleiddur „lögreglusannleikur" er því vara sem ætíð verður nóg framboð af. Enda billegur tíðast. Útfrá þessum hugsunum mun ég hafa sagt nokkur höstug orð við Guðmund og vona ég að hann hafi ekki tekið þau 611 til sín persónu- lega — enda var nú kominn þarna skyndilega séntílmaðurinn frá því fyrir tveim dogum og lögreglu- tónninn með öllu horfinn. Það fanst mér góðs viti. Minnir að við kveddumst með þónokkrum menningarbrag. Leið nú fram til sunnudags. Upphófst í blöðum lögreglugrát- kór með táraflóði. Og sunnudags- blað Moggans birti þarámeðal grein eftir Jóhannes Jónsson log- reglumann sem m.a. vitnaði í blaðsíðu þrettán í föstudagsblaði og hlaut því að hafa skilað grein Er Bond-stríð hafið? Svo virðisl sem Bond-stríð sé hafið á miili Tónabíós og Bíóhallar- innar. Síðastliðinn föstudag auglýstu bædi bíóin frumsýningu á nýjustu Bond-myndinni, þó að á ferðinni væru tvær myndir með sitthvorum njósnaranum. Þá vakti óvenjumikil auglýsingastarfsemi athygli. Hvorki meira né minna en heilsíðuauglýsing var frá Bíóhöll- inni um „Never say never again" og Tónabíó bætti um betur með því að láta skemmtikrafta troða upp við frumsýninguna á „Octo- pussy" og rann ágóði þeirrar sýningar til líknarmála. Nú eru sýndar í Reykjavík tvær James Bond-myndir. t annarri leikur Roger Moore hinn frega njósnara 007, en í hinni fer Sean Connery með aðahlut- verkið. Voru báðar frumsýndar i föstudag og báðar auglýstar sem nýjasta Bond-myndin. Á þessari mynd eru kapparnir báðir og virðast þeir láta sér í léttu rúmi liggja deilur um Bond-myndirnar. Blm. Morgunblaðsins hringdi í forsvarsmenn kvikmyndahúsanna tveggja til að forvitnast um þetta og spurði fyrst Árna Samúelsson hjá Bíóhöllinni hvort gestir þeirra mættu eiga von á heilsíðuauglýs- ingu um frumsýningar hér eftir. „Nei, þetta var einungis gert vegna Bond-myndarinnar. Það er ekki á hverjum degi sem stórar myndir á við þessa koma svo snemma til landsins og vildum við því vekja athygli á að byrjað væri að sýna hana. Þessu var vel tekið og var fullt út að dyrum á allar sýningar um helgina." — Þið auglýsið hinn eina sanna Bond? „Já, Sean Connery leikur njósn- arann og það muna allir eftir hon- um sem hinum eina sanna Bond. Hann lék í einum sex til sjö Bond-myndum og fólk sem sá þær myndir er að koma núna, fólk sem við höfum ekki séð í bíó lengi." — En var Sean Connery ekki orðinn of gamall til að leika Bond? „Nei, hann er ekkert eldri en Roger Moore, hann hætti bara vegna þess að samningar tókust ekki við kvikmyndafyrirtækið Un- ited Artists sem framleitt hefur flestar Bond-myndirnar. Það eru aðrir aðilar sem standa að gerð þessarar myndar og það sýndi sig hér um helgina að áhorfendur voru mjög ánægðir. Sögðu margir þetta vera bestu Bond-mynd sem hefði komið og voru ánægðir með að hafa fengið að sjá alvöru Bond aftur. Við hér tökum undir það því þessi mynd er sérstaklega vönduð og vel gerð." — Er Bond-stríð að hefjast í bænum? „Þú meinar við Tónabíó, þeirra mynd er allavega ekki nýjasta Bond-myndin því hún var frum- sýnd í Bandaríkjunum í júní síð- astliðnum og hefur síðan verið sýnd um allan heim. Ætli þeir séu ekki bara einna seinastir, eins og venjulega. Okkar mynd var hins- vegar frumsýnd í október og að- eins vika er síðan byrjað var að sýna hana í Frakklandi fyrstu Evrópulanda ef undan er skilin heiðurssýning fyrir Rainer fursta í Mónakó en þar var myndin kvikmynduð að miklu leyti. En fðlk verður bara að sjá báðar myndirnar og bera þaer saman. Blm. ræddi þá við Ingva Þór Thoroddsen hjá Tónabíói og spurði hvort það væri herbragð að bjóða upp á skemmtiatriði og happadrættisvinninga á frumsýn- ingu „Octopussy". „Nei, þetta var skipulagt með löngum fyrirvara og gert til að styrkja gott málefni. Sýningar- stjóri okkar er í Lionsklúbbnum Ægi og stjórnaði hann þessu með mér. Annars eru skemmtiatriði nýjung í frumsýningum þó það verði eflaust ekki algengt hjá okkur." — Er ykkar mynd nýjasta Bond-myndin eins og þið auglýst- uð? „Myndin í Bíóhöllinni er nýrri, en okkar mynd er sú nýjasta frá United Artists, kvikmyndafyrir- tækinu sem framleiðir það sem við köllum alvöru James Bond- myndir."

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.