Morgunblaðið - 03.07.1986, Blaðsíða 29

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 3. JÚLÍ 1986
29
dómarann án þess að kanna málið.
Þessi vinnubrögð þykja mér í ætt
við það sem fæstir gera nema undir
þrýstingi eða hótunum. í stuttu
máli: ég fæ ekki betur séð en bæði
rithöfundar og blaðámenn séu hér
orðnir jafn dyggir þjónar kerfisins
og frekast yrði kosið í hópi austantj-
aldsvaldamanna. Þetta hlýt ég að
segja upphátt um leið og ég óska
þessum kollegum mínum þeirra
almýkstu þæginda sem yfírleitt
veitast kjölturökkum í ráðafólksins
húsum þangaðsem umferðagnýr
kvunndagsins heyrist ekki nema þá
sjaldan að þjónustan opnar glugga
tilað dusta af ryksópnum.
Megi þeir aldrei vamm sitt þurfa
að vita.
*
I heimsókn hjá Kafka
Á þessu furðanlega méli sem ég
nú virðist eiga meiri samleið með
sísforstjórum en forystuliði kollega
minna verð ég líka að gera þá játn-
ingu að mér þykir sá dómur sem
Pétur Guðgeirsson sakadómari
kvað upp þann 16. júní mjög bæri-
legur útaf fýrir sig. Svokölluðu rit-
frelsi stafar heldur engin hætta af
þeim dómi, nema kanski þá í augum
þeirra sem alt miða við peningana
sína. Dóminn hefur Pétur bygt á
þessum orðum 108. gr. Almennra
hegningarlaga nr. 19 frá 1940:
„Aðdróttun þó sönnuð sé varðar
sektum ef hún er borin fram á ótil-
hlýðilegan hátt.“ En dómurinn
hljóðaði uppá 10.000 kr. sekt. Nú
veit ég mætavel að Pétur þessi lítur
á hvert neikvætt orð um lögregluna
sem ótilhlýðilegt tal en jákvæðum
ummælum mínum í garð meirihluta
lögreglumanna var bannaður að-
gangur að sjálfu ákæruskjalinu.
Niðurstaða Péturs verður því að
teljast næsta eðlileg miðað við þær
kringumstæður sem ritskoðunar-
verkstæðið skapar honum. Orð mín
dæmir hann hvorki dauð né ómerk
heldur, þó sjónvaipsfréttastofan
væri að reyna að dreifa þeirri lygi
strax um kvöldið 16. júní. Pétur
hefur litið á það sem skyldu sína
að gera sannleikann að peningamáli
og verður naumast sakaður um
neitt okur þó hann geri mér að
greiða sem svarar hálfum fímta
eldspýtustokki á hvern lögregluþjón
héríbæ fyrir skaddaða æru þeirra
allra til samans. Verst að þeir njóta
ekki peninganna sjálfír því mér er
sagt að þeir standi höllum fæti í
launabaráttunni núna.
Málfrelsinu stafar engin hætta
af því þó launin manns fyrir ritverk-
ið séu annað veifíð gerð upptæk í
gjald fyrir það ákjósanlega hlut-
skipti að mega segja sannleikann.
Þetta er að vísu dálítið einsog
kvótakerfí á hreinskilni manns, en
þannig orkar nú vináttan stundum
líka, svo ekki sé minst á fjölskyldu-
bönd og virðingu fyrir pólitískum
samheijum.
En jafnvel þó una megi við þenn-
an einstaka dóm þá verður hinu
ekki lotið með neinni reisn að
samþykkja aðferðirnar sem við-
hafðar eru tilað komast að svona
niðurstöðu. Og því máli hefí ég
einmitt vísað til úrskurðar Hæsta-
réttar.
Það er sjálf staða sakbomingsins
í réttarkerfinu sem mér þykir nú
margt Ijótt um: af reynslu sem þó
mun vera öllu vægari en þaðsem
aðrir margir hafa þolað fyrir Saka-
dómi, eru nú að þola og munu því-
miður þurfa að þola enn um sinn,
eða þangaðtil mál þessi verða leið-
rétt.
Enginn hefur kannað sál hins
einmana sakbomings betur en
tékkneski rithöfundurinn Franz
Kafka (sem raunar skrifaði á
þýsku). Um verk hans em margar
kenningar og sundurleitar skoðanir.
Einn heldur því fram að næmi þessa
höfundar hafí verið slíkt að hann
muni hafa skynjað andrúm fasism-
ans mörgum ámm áðuren Hitler
og þeir götustrákamir hinir bám
þá stefnu fram til sigurs. Enda búa
þvílíkar tilhneigingar í djúpum
samfélagsins löngu áðuren þær
koma uppá yfírborðið. Aðrir telja
að næmi skáldsins hafí jafnvel verið
enn meira því hann hafí einfaldlega
skynjað tilvemgrandvöll manneskj-
unnar svona sterkt. Ekki treysti ég
mér tilað skera úr þvílíku deilumáli
en hitt veit ég fyrir víst að tilfínn-
ingin af því að vera altíeinu staddur
í fyrsta kafla einhverrar af stóm
skáldsögunum hans Kafka greip
mig fjarskalega sterkt undireins við
fyrstu réttarhöldin í þessu „glæpa-
máli“ mínu. Það vom þó ekki
grimmileg bamsaugun í dómaran-
um né klaufalegir yfirburðatilburðir
hans sem þessu ollu. Tilfinning
þessi kom þegar ég hafði spurt
dómarann:
— Hvar er fulltrúi ákæravalds-
ins?
Og hann tilkynti mér að hann
væri fulltrúi bæði ákæmvalds og
dómsvalds þama í herberginu. Þá
hríslaðist þetta um mig því ég hafði
samstundis þama erindi að bera
undir dómsvaldið. Það varðaði al-
varleg mistök sem ákæmvaldið
hafði gert. Altíeinu þótti mér svo
örvænt um það að slíkt gæti fengið
réttláta meðhöndlun fyrst bæði
þessi öfl vom. mnnin saman í eina
persónu. Samt las ég upp fjórðu
gjein Höfundalaga frá 1972:
— Óheimilt er að breyta verki
höfundar eða birta það með þeim
hætti eða í þvi samhengi, að skert
geti höfundarheiður hans eða
höf undarsérkenni.
Þessi brot varða altað þriggja
mánaða fangelsi, skilst mér.
Þá varð dómarinn andartak eins-
og niðursoðin síld á svipinn, en
þannig verða menn í framan þegar
dómarapartur sálarinnar ávítar
saksóknarapart hennar sem vita-
skuld svarar fullum hálsi.
— Er nokkmm blöðum um það
að fletta að ákæmskjalið brýtur
þessa lagagrein með því að slíta
einstaka, valda hluta útúr máli mínu
og heimta mig dæmdan eftir því?
Nú var kominn þessi svipur á
dómarann sem gefur það til kynna
að dómarapartur sálarinnar hefur
náð samstöðu við ákæmvaldspart-
inn. Það er nokkuð strangur svipur
og mjög fullorðinslegur. Ekki feng-
ust þessar athugasemdir bókaðar
heldur. Einbeitt þögnin var eina
svarið við þvílíkri beiðni.
Og við þetta sat.
Ég lít svo til að þama hafi dóms-
vald og ákæmvald sameinast um
að nema höfundalögin úr gildi í
þessu tilviki. Nú hefði varla þurft
að grípa til slíkra ráða ef dómarinn
hefði treyst sér tilað gera mig sekan
með því móti að fjalla um texta
minn einsog þau lög segja fyrir.
Þetta er þaðsem forysta RSÍ hefði
eiginlega þurft að kynna sér áðuren
hún tróð upp með traustsyfírlýsingu
á vinnubrögð dómstólsins.
Nú vil ég taka það skýrt fram
að Pétur dómari hefur ekkert gert
í þessu máli sem hann sjálfur telur
órétt. Fróðir menn segja mér að
sakbomingur minn hafi fengið að
mörgu leyti réttlátari meðferð en
fjöldinn allur þama fær, hvað sem
Pétur svo fullyrðir um það að dóm-
urinn veiti rithöfundum engin sér-
réttindi. Það er því ekkert persónu-
legt ámæli fólgið i því sem ég er
að segja um störf hans, né heldur
um þá aðra sem nafngreindir hafa
verið í þessu greinarkomi mínu.
Ekki fremuren ég væri að borða
fisk uppúr menguðu hafsvæði, liti
með fylusvip niðrá diskinn minn og
segði:
— Andskotans óbragð er að
þessum fiski!
Ekki væri það ámælisdómur um
blessaða skepnuna sem ég ríf í mig
þráttfyrir bragðið. En það væri
gagnrýni á vatnið sem dýrið var
látið synda í lengstaf. Ef þá einhver
nennir að hlusta. Því vitaskuld
lætur almenningur sér ritfrelsi í
léttu rúmi liggja, bæði hér og
annarstaðar. Mætti þó líklega huga
að því að það hangir jafnaðarlega
fleira á spýtunnl þarsem farið er
að „terrorísera" höfúnda með lög-
reglu og dómstólum. Þá stendur
réttlætið yfirleitt völtum fótum í
fleiri dæmum og sum þeirra kynnu
að skipta almenning meira máli en
atvinnuréttindi fámens hóps rit-
höfunda. Mín skoðun er sú — og
henni kann ég ekki að leyna fremur
en öðmm skoðunum mínum — að
það ætti vissulega að vera brýnt
áhugaefni þjóðarinnar allrar (nema
kanski Rithöfundasambands,
Blaðamannafélags og Lögreglufé-
lags) að skipt verði um vatn á
skrautfiskunum sem nú synda um
búrin þama í Borgartúni númer 7
þarsem kallað er Sakadómur
Reykjavíkur. Það gæti trygt alment
réttaröryggi í landinu og þarafleið-
andi málfrelsið líka. Því orð löggjaf-
ans em það ekki heldur verk dómar-
ans sem búa okkur lífskilyrði í þessu
landi rétteinsog annarstaðar á jörð
manna.
Reykjavík 16.—28. júní 1986
Þorgeir Þorgeirsson
Ps: Með þessu greinarkomi lýkur
endanlega skrifum mínum um saka-
dómsmál nr. 3445/1983. Ég vil
því nota tækifærið tilað þakka
Morgunblaðinu og Matthíasi Jó-
hannessen alveg sérstaklega fyrir
það að hafa frá upphafi lofað sjón-
armiðum mínum að birtast. Við
lifum þvímiður á tímum þegar sér-
staklega þarf að þakka fólki sem
gert hefur blábera skyldu sína án
neinskonar skoðanaverslunar eða
skilmála.
Sami Þorgeir
Höfundur er rithöfundur.
Tækniskólinn:
Fjölbreyttara náms-
framboð og mögnleiki
á „tæknistúdentinum“
Tækniskóla íslands var slitið
30. maí. Samkvæmt upplýsing-
um frá skólanum voru haustið
1985 430 nemendur skráðir í
skólann. Skólaárið 1985—1986
brautskráðust 9 útvegstæknar
og 18 iðnrekstrarfræðingar frá
rekstrardeild, 13 meinatæknar
frá heilbrigðisdeild, 16 tækni-
fræðingar og 2 iðnfræðingár
frá byggingadeild, 6 iðnfræð-
ingar frá véladeild og 12 frá
rafmagnsdeild.
Þá lauk 41 nemandi raun-
greinadeildarprófi frá frum-
greinadeild. Einnig luku 14
nemendur fyrsta ári í tækni-
fræði í rafmagnsdeild og 13 i
véladeild, en ekki er hægt að
taka annað og þriðja árið hér
á landi. Verða þeir að fara til
Danmerkur til þess.
Þá var bryddað upp á ýmsum
nýmælum á árinu. Kennsla
hófst á röntgentæknabraut en
Röntgentæknaskólinn lagður
niður. Þá verður rafmagns-
deild frá og með næsta hausti
skipt í veikstraums- og sterk-
straumsbraut, og þeir sem ijúka
raungreinadeildarprófi og
iðnnámi kallast tæknistúdent-
ar. Verður iðnnámið metið til
40 eininga af 140 sem áskildar
eru til stúdentsprófs.
Til kelinslu í röntgentækni þarf
töluverðan tækjabúnað. Til þess
hefur m.a. verið keypt „sjúklings-
líkan" með raunvemlega beina-
grind og gervilíffæri. Þá gaf
Röntgentæknafélag íslands skól-
anum raunvemlega beinagrind til
notkunar við kennsluna.
Margar aðrar góðar gjafir bár-
ust skólanum. LIÚ gaf verðlaun
fyrir bestan árangur í útvegs-
tækni, Tæknifræðingafélag ls-
lands gaf fé til bókakaupa, Meina-
Útvegstæknar sem útskrifuðust frá Rekstrardeild Tækniskólans
30. mai sl.
Iðnrekstrarfræðingar, útskrifaðir frá Tækniskólanum 30. mai, ásamt deildarstjóra rekstrardeildar-
innar, Aage Steinsson.
Tæknistúdentar (raungreinadeildarpróf) sem útskrifuðust 30. maí, ásamt deildarstjóra Frumgreina-
deildar, Ólafi Jens Péturssyni. Á myndina vantar nokkra af þeim sem útskrifuðust í ár.
tæknafélag íslands stofnaði sjóð
til kaupa á kennslutækjum í
meinatækni, og 10 og 15 ára ár-
gangar meinatækna gáfu skólan-
um tæki til kennslu. Félög meina-
og röntgentækna höfðu forgöngu
um útgáfu kynningarbæklinga
um sínar brautir.
Með tilkomu röntgentækni-
brautar skiptist heilbrigðisdeild
Tækniskólans í tvær brautir, hin
er meinatæknibraut. Ifyrstu
röntgentæknamir útskrifast í
október 1988. Einnig verður raf-
magnsdeild skipt í tvær brautir.
Á veikstraumsbraut fara útvarps-
og símvirkjar o.þ.h., en á sterk-
straumsbraut fara rafvirkjar.
Fmmgreinadeild í Tækniskól-
anum er 4 annir, eða tvö ár.
Menn hafa til þessa getað farið
að því loknu inn á afmörkuð svið
í t.d. verkfræði- og raunvísinda-
deild HÍ. Samkvæmt bráðabirgða-
námsskrá framhaldsskóla frá því
í vor geta menn nú orðið tækni-
stúdentar. Er þá iðnnám eða
sambærilegt nám metið til 40
eininga af 140. Þetta er í fyrsta
skipti sem það er metið inn. Af
hinum einingunum, sem menn
taka hluta í frumgreinadeild
Tækniskólans, em 69 bóklegar, 7
í íþróttum og 24 samhliða iðnnám-
inu.
í byggingardeild er frá hausti
1985 starfrækt samfelld náms-
braut með prófgráðum bygginga-
iðnfræðingur (4 annir og sveins-
próf) og byggingatæknifræðingur
(9 annir eftir undirbúningsdeild
eða 7 annir eftir stúdentspróf).
Þá er hafín kennsla á þriggja
anna nám.sbraut í iðnrekstri í
rekstrardeild. Einnig em útskrif-
aðir iðnrekstrarfræðingar sem
vegna fyrri menntunar sinnar
þurftu aðeins að taka síðustu
önnina. Það em helst. vél- og
rafmagnsiðnfræðingar, sem em
búnir með þijár annir í því.
Nokkuð þröngt er nú orðið í
skólanum. Aðsókn hefur aukist,
ekki síst með tilkomu rekstrar-
deildar um áramót 1984—1985.
Þá hefur orðið að taka tvær
kennslústofur undir annað vegna
hávaðamengunar og annarrar
mengunar frá iðnaði í sama húsi.