Morgunblaðið - 13.01.1988, Qupperneq 20

Morgunblaðið - 13.01.1988, Qupperneq 20
20 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 13. JANÚAR 1988 Hvert fara nýju húsnæðislánin? Höfuðborgarsvæðið tekur bróðurpartinn af fjármagninu á næstu 2—4 árum eftirPálma Kristínsson Eins og kunnugt er voru sam- þykktar breytingar á húsnæðislög- unum á Alþingi nú skömmu fyrir jólafrí þingmanna. Eftir mikla og á köflum harða umræðu um frumvarp félagsmálaráðherra tókst að ná samkomulagi innan stjómarflokk- anna um breytingar á upphaflegu frumvarpi ráðherrans. Þar með tókst að afstýra því að felldar yrðu út ýmsar veigamiklar forsendur er lágu til grundvallar endurreisn hús- næðislánakerfísins sem samið var um í Febrúarsamningunum 1986. Meginmarkmið þessara breyt- inga voru þau að tryggja betur en áður forgang þeirra til lána, sem eru í brýnni þörf fyrir lánafyrir- greiðslu vegna kaupa á íbúðar- húsnæði (stytta biðtíma þeirra), draga úr þenslu á fasteignamark- aði, takmarka sjálfvirkni í útlánum og að draga úr eftirspum og þar með fjárþörf húsnæðislánakerfis- ins. Nú er unnið að því að semja reglugerð um framkvæmd nýju lag- anna og því er ekki ljóst hvaða áhrif þau munu endanlega hafa á framangreind atriði. Ýmislegt bendir þó til þess, að þau verði minni en stefnt var að einkum ef litið er til næstu 2—4 ára. Ifyrir því eru einkum þijár ástæður: 1. Hinn mikli umsóknafjöldi sem borist hefur á þessu rúma ári frá því að kerfið tók gildi veldur því, að ekki er hægt að hliðra tíl inn- byrðis afgreiðsluröð einstakra umsókna fyrr en eftir mitt árið 1989. Enn á eftir að vinna úr u.þ.b. 6.000 umsóknum sem bárust eftir að hætt var að senda út lánsloforð á síðasta ári og því mun umsækj- andi I forgangshópi sem sækir um á þessu ári þrufa að bíða eftir sem áður í 3—4 ár eftir afgreiðslu láns. 2. Skerðing lánsréttar þeirra umsækjenda sem eiga fieiri en eina íbúð breytir litlu í þessu sambandi, enda hefðu lán til þeirra aðeins numið um 0,3% af heildarútlánum. 3. Skerðingarákvæði vegna stærðarmarka íbúðar (180 m2) munu einnig hafa lítil áhrif, þar eð óverulegur hluti umsækjenda á íbúðir sem eru yfir þessum mörkum. Eins og áður segir, miða nýju lögin fyrst og fremst að því að neita fámennum hópi umsækjenda um lán og að því að færa aðra til í bið- röðinni. Ekkert I lögunum miðar að því að taka á þeim tveimur meginvandamálum sem nú blasa við i húsnæðislánakerfinu, þ.e. fjár- hagsvanda kerfisins og hins vegar miklum tilfærslum á íjármagni frá landsbyggðinni til höfuðborgar- svæðsins. Fjárhagsvandi Bygg- ingarsjóðs ríkisins í forsendum húsnæðislaganna vorið 1986 var gert ráð fyrir að Byggingarsjóður ríkisins gæti borið 1—2% vaxtamun til lengdar m.v. „Þær staðreyndir sem hér blasa við um þróun húsnæðismála vekja upp margar spurningar um hver verði þróun byggðar í landinu á næstu árum. Líkur eru á því, að þetta muni leiða til meiri byggða- röskunar en þekkst hefur hér á landi á und- anförnum árum, verði ekki brugðist við með raunhæfum aðgerð- um.“ að framlag rfkisins á hveiju ári yrði ákveðið hlutfall af útlánum sjóðsins. Á þeim tíma var almennt reiknað með því að vextir væru lækkandi og að 3,5% vextir á útlán- um sjóðsins gætu staðið undir sér. Ljóst er að þessar forsendur eru ekki lengur fyrir hendi og því blas- ir nú við mikill fjárhagsvandi hjá sjóðnum vegna gífurlegrar vaxta- niðurgreiðslu útlána og skerðingar á fjárframlagi ríkisins. Sjóðurinn mun á næstu árum ganga verulega á eigið fé og verða gjaldþrota innan 10—15 ára, verði ekki gripið fljót- lega til róttækra aðgerða til að draga úr vaxtamun inn- og útlána. Stjómvöld hafa veigrað sér við að taka á þessum alvarlega vanda en á hinn bóginn hafa þau enn aukið á hann með því að draga úr beinum framlögum ríkisins til sjóðs- ins á þessu og síðasta ári. Vandan- um hefur því verið ýtt til_ hliðar í bili og yfir á næstu ár. Á meðan þetta ástand varir á sér því stað gífurleg peningatilfærsla í þjóð- félaginu. Miðað við óbreytt ástand út allan lánstímann (40 ár) má reikna með að vaxtaniðurgreiðsla á hámarks húsnæðisláni (2,9 m.kr. á verðl. janúar ’88) sé um 3,2 m.kr. á föstu verðlagi., Þetta samsvarar um 10—11 miljjörðum kr. í vaxtanið- urgreiðslur til allra þeirra sem fengið hafa lán/lánsloforð á liðnu ári, en það eru um 5.920 aðilar (1.700 þ.kr. meðalniðurgreiðslur á hvert lán). Sé hins vegar miðað við allar lánsumsóknir sem Hús- næðisstofnun hafa borist (12.901 umsókn til 31.12.87) má áætla að heildar vaxtaniðurgreiðsiur vegna þeirra geti numið um 20 milljörðum kr. Þessa þróun verður að stöðva enda óeðlilegt að komandi kynslóðir (skattgreiðendur og húsbyggjend- ur) taki á sig þessar byrðar. Miðað við óbreytt ástand er líklegt að eftir- spum eftir lánum og þar með biðtími fari enn vaxandi og muni keyra úr hófí áður en langt um líður. Brýn nauðsyn er að ná sem fyrst ákveðnu jafnvægi í kerfinu og minnka núverandi vaxtamun. Það verður ekki gert með öðru móti en að hækka tímabundið vexti á öllum almennum lánum hjá Bygg- ingarsjóði ríkisins og/eða lækka vexti á innlánum frá lífeyrissjóðun- um. Tímabundin hækkun útlánavaxta og minni eftirspum eftir lánum í kjölfarið myndi án efa slaka á þeirri þenslu sem nú er á peningamark- aðnum og þar með leiða til meira jafnvægis og almennrar vaxtalækk- unar. Jafnhliða slíkum aðgerðum verð- ur að gera ráðstafanir til að létta Pálmi Kristinsson undir með þeim sem em að eignast sína fyrstu íbúð svo og þeim sem þurfa á sérstakri aðstoð að halda t.d. vegna stækkunar íbúðar af fjöl- skylduástæðum. í því sambandi er heppilegast að fara hina svokölluðu skattaleið, þ.e. að láta stóran hluta af framlagi ríkisins sem nú fer til vaxtaniðurgreiðslna á almennum húsnæðislánum (1.150 m. kr. á þessu ári) renna til viðkomandi íbúðaeigenda með því að hækka húsnæðisbætur (þ.e. til þeirra sem em að eignast sína fyrstu íbúð) og bamabætur (til þeirra sem eiga stórar fjölskyldur). Með slíku fyrirkomulagi yrði hin opinbera aðstoð jafnari (félagslega) en nú er, enda yrði hún óháð skuld- um viðkomandi íbúðareigenda. Þessi leið hvetur jafnframt til spamaðar og aðhalds í lántökum þannig að þær verði meira í takt við eðlilegar þarfir hvers og eins. Þessum atriðum er mjög áfátt í núverandi lánakerfi eins og hin gífurlega lánseftirspum ber glögg- lega vott um'. Þannig virðast ýmsir sjá sér beinan hag í því að taka þátt í „húsnæðislottóinu" enda er vinningshlutfallið (nb. ef rétt er með farið) þrátt fyrir allt óvenju hagstætt, a.m.k. miðað við önnur lottó sem í gangi em. Eftirspurn — Fjöldi umsókna Frá gildistöku húsnæðislaganna þann 1. september 1986 og fram til síðustu áramóta eða á 16 mánuð- um hefur Húsnæðisstofnun ríkisins borist alls 12.091 umsókn frá ein- BYGGINGARSJÓÐUR RÍKISINS Umsóknir og lán á tímabilinu 01.09.86-15.11.87 — Töluleg dreifing eftir landshlutum — íbúafíöldi [bl, fjöldi innkominna umsókna [d], fyöldi afgreiddra lánsloforða [f], Iánsupphæðir m.v. lög heimili umsækjenda [h], fíöldi lána sem búið er að festa til íbúðakaupa/bygginga í viðkomandi landshluta (veðstaður ákveðinn) [j], áætlað fjárstreymi húsnæðislána sem fer til viðk. landshluta á ámnum.’87- -’88 (og 1989 að hluta) [1], og áætluð tilfærsla á útlánum Byggingarsjóðs ríkisins milli landshluta [n]. Tafla 1. Allir lánaflokkar a b c d e £ 9 h i 3 * 1 « n 0 íbóa- Fjöldi Fjöldi Upphæð Fj. lána Áxtlað Áætiuð fjöldi hlut- unókna hlut- lána/lof .hlut- lánslof• 4/of- til íb.k.hlut- fjárstr. hlut- f járm. hlut- Landshluti: l.dei. hU frilfc. hll til ums. íill til UIH. fill í viðk. fill í viðk. hll tilf. frá hll 1986 < í fldk. i i viðk. l 1 landahJ 1 landshl. I landahl. l DSR l landahl. landahl • (M.kr.) veðst.ákv (M.kr.) (M.kr.) 1. Beykjavik 91,349 11 5,208 45 2,7/2 41 4,325 44 2,423 4i 4,424 49 1063 u 2. Reykjanes 57,489 U 2,843 15 1,451 15 2,192 14 1,342 11 2,372 li 257 ] 3. Vesturland 14,940 í 562 5 300 5 418 5 210 4 355 4 -J 94 -2 4. Vestfirðir 10,191 4 374 J 188 ) 280 } 121 2 211 2 -164 -2 5. Norðurland vestra 10,(18 4 327 1 150 J 209 1 112 i 183 i -210 -i 6. Norðurland eystra 15,764 11 908 i 473 8 673 1 401 i 668 i -200 -) 7. Austurland 13,131 1 464 4 204 j 298 3 176 j 301 i -182 -i 8. Suðurland 70,065 1 680 í 347 6 502 f 266 5 450 5 -288 -] (9) Ótilgreint * 165 / 35 l 60 1 “ ■ - - - - S A M T A L S : þar af: 243,687 1» 11,531 m 5,920 m 8,957 m 5,059 m 8,964 m 0 t 1 og 2 148,(38 (1 8,051 70 4,223 71 6,517 73 3,765 74 6,796 76 1319 15 3 t.o.m. 9 94,789 39 3,315 30 1,662 29 2,380 27 1,294 26 2,168 2( -1319 ■15 (9) þ.m.t. umsóknir frá íslendingum búsettum erlendis HEIMILD: Hásnœðisstofnun rfkisins Reiknað: Páimi Kristinsson, 05.01.88 Tafla 2. Nýbyggingarlán *) a b c d e f 9 h i j * 1 I n 0 lUu- f jöldi “ Fjöldi Upphzð Fj. lána Óstlað Aetluð fjöldi hlut- uæókna hlut- lána/lof .hJut- lánslof. hlut- til Ib.k.Wof- fjárstr. hlut- f járm. hlut- Landahluti: 1. du. hll frilb. fill til irns. íiíi til uns. fill í viók. fill í viðk. fill tilf. frá hll 19(6 1 f viðk. 1 1 viðk. i 1 landahl 1 landshl. 1 landshl. 1 BSR 1 ludihl. landshl. (M.kr.) veðst.ákv (M.kr.) (M.kr.) 1. Reykjavík 91,149 11 844 50 734 51 1,367 50 724 51 1,376 51 355 13 2. Reykjanea 57,489 14 430 15 348 25 693 15 373 n 758 11 115 4 3. Vesturland 14.940 í 71 4 52 4 113 4 39 ] 86 i -81 -3 4. Vestfiróir 10,191 4 41 1 33 1 71 } 25 ; 55 1 -59 -1 5. Norðurland vestra 10,678 4 35 1 29 1 64 1 20 í 45 1 -74 -] 6. Norðurland eystra 25,764 11 104 6 66 5 148 5 84 i 192 7 -96 -4 7. Austurland 13,131 í 60 4 45 ] 99 4 40 j 90 ] -57 -i 0. Suðurland 20,065 8 89 5 69 5 152 6 54 4 121 4 -103 -4 (9) Ótilgreint - 13 1 11 1 26 i - * - * - • S A M T A L S : þar af: 243,697 100 1.6(9 1H 1,387 m 2,733 m 1,359 m 2,724 m 0 0 1 og 2 148.8)8 61 1,374 75 1,082 78 2,060 75 1,097 (i 2,134 79 470 n 3 t.o.ra. 9 94,789 39 402 25 294 22 647 25 262 19 590 21 -470 ■17 (9) þ.m.t. umsóknir frá Islendingum búsettum erlendis *) Gildir aðeins fyrir umsóknir þar sem sótt er um 4j 1 'I l 'S' Ath: Alls eiga liðlega 5.000 umsækjendur eftir að ákveða hvort sótt verði uni nýbysrfijngarlán eða lán til kauna á notaðri íbúð HEIMILD: Húsnæðisstofnun ríkisins Reiknað: Pálmi Kristinsson, 05.01.88 Munið Einkennisfötin Frá GARÐASTRÆTI 2 - SÍMI 1 7525

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.