Morgunblaðið - 16.09.1989, Blaðsíða 20

Morgunblaðið - 16.09.1989, Blaðsíða 20
20 MORGÚNBLAÐÍÐ LAUGARDAGUR16. SÍPTÉMBER:lð89 Bandaríkin: Tilraun með MX- flaug mistekst Var grandað með fjarstýrðri sprengjuhleðslu er bilun kom í ljós Washington. Reuter. LANGDRÆG bandarísk eld- flaug af gerðinni MX var sprengd í Ioft upp á fimmtu- dagskvöld skömmu eftir að henni hafði verið skotið á loft í tilraunaskyni. Bandáríkjamenn ráða yfír 50 eldflaugum af gerð- inni MX en þær eru öflugustu landeldflaugar kjarnorkuher- aflans. Eldflauginni var skotið á loft Reuter Jeltsín í hættu staddur Borís Jeltsín, sem sæti á í sovéska Æðsta ráðinu, er nú á ferðalagi í Bandarikjunum. Á fimmtudag heilsaði hann upp á John Hardin, bónda í Indiana-riki. Á myndinni sést Jeltsin kanna holdafar eins af aligrísum bóndans sem heldur undir afturenda fer- fætlingsins. Það kom sér vel þar sem dýrið þurfti skyndi- lega að létta á sér. frá Vandenberg-herstöðinni skammt frá Los Angeles. Hún var í rúmlega 160 kílómetra fjarlægð frá skotpallinum er bilunar varð vart og var henni þá snimhendis tortímt með fjarstýrðri sprengju- hleðslu. Talsmenn bandaríska varnarmálaráðuneytisins kváðust ekki vita hvers eðlis bilunin hefði verið. Er unnið var að þróun og smíði MX-eldflaugarinnar fóru 18 til- raunaskot fram og heppnuðust þau ðll. 50 eldflaugar þessarar gerðar hafa nú verið settar upp og hefjast þá frekari tilraunir, sem miða m.a. að því að meta áreiðan- leika vopnabúnaðarins. Ráðgert hafði verið að skjóta MX-eldflaug- um þrisvar eða fjórum sinnum á loft í þessum tilgangi á hverju ári. Keppt ígullgreftri Reuter Gullgrafari virðir gaumgæfilega fyrir sér malarhrúgu á pönnu sinni og reynir að greina hvert korn af málminum dýra. Maðurinn er í hópi 200 gullgrafara frá 27 löndum á móti sem haldið er í Gold- kronach, skammt frá Bayreuth í Vestur-Þýskalandi. Þar er keppt um heimsmeistaratitil í þessari iðju. Sovétlýðveldið Azerbajdzhan: Krafist umráða Azera yfir héraðinu Nagorno-Karabak Moskvu. Reuter. FULLTRÚAR á þingi sovétlýð- veldisins Azerbajdzhan kröfð- ust þess í gær að héraðið um- deilda Nagorno-Karabak yrði á ný fært undir stjórn lýðveldis- ins. Frá því í janúarmánuði hef- ur Nagorno-Karabak verið sljórnað beint frá Moskvu en deilur Armena og Azera um yfirráðarétt yfir héraðinu hafa kostað um 120 manns lífið frá því þær blossuðu upp í byrjun síðasta árs. Ajaz Mutalíbov, forsætisráðherra Azerbajdzhan, fór fyrir fylkingu þingmanna er gagnrýndu harðlega Arkadíj Volskíj en hann er formað- íran eftir fráfall Khomeinis: Hófsamir hafa treyst völd sín og ýtt strangtrúarmönnum frá Níkósía. Reuter. FYRIR rúmuni þremur mánuðum þyrptust hátt í tíu miljónir Irana út á götur í Teheran og syrgðu fallinn leiðtoga sinn, Ruhollah Khomeini, sem með ósveigjanlegum kennisetningum og óskoruðu valdi hafði stjórnað landinu frá því hann steypti Rheza Pahlavi, fyrrum keisara landsins, af st.óli 1979. Sefasjúkir syrgjendur bitust um líkklæðin af leiðtoganum og töfðu útförina um nokkrar klukku- stundir. f fyrstu töldu flestir að einnig yrði bitist um völdin þegar Khomeini væri allur. Stjórnmálamenn og klerkar sem höfðu staðið í skugga Khomeinis fram til þessa stigu frani á sjónarsviðið og valdabarátta upphófet. Það hefur hins vegar komið flestum stjórn- málaskýrendum á óvart á hve friðsamlega sú barátta var háð. Vestrænar ríkisstjórnir hafa lýst yfir ánægju með stjórnmálaþróun- ina í klerkaríkinu. Hófsamir klerk- ar á borð við Ali Khamenei, fyrrum forseti landsins og eftirmaður Kho- meinis, og Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, núverandi forseti, hafa hreiðrað um sig í valdamestu emb- ættunum og ýtt strangtrúarmönn- um á borð við Mir-Hossein Mo- usavi, fyrrum forsætisráðherra, og Ali Akbar Mohtashemi, fyrrum inn- anríkisráðherra, út í ystu myrkur eða fengið þeim í hendur valdalítil embætti. Mousavi gegnir nú ráð- gjafaembætti innan ríkisstjórnar- innar og virðist sig hvergi geta hrært fyrir forsetanum. Helsta verkefni hinnar nýju for- ystu verður að reisa við efnahag landsins en átta ára stríð við ír- aka, sem lauk með vopnahléi fyrir einu ári, var þjóðarbúinu afar kostnaðarsamt. Flestir stjórnmála- skýrendur telja að bætt samskipti við þjóðir heims verði lykilatriði í efnahagsviðreisn íranskra stjórn- valda. Stjórnarskrá írans hefur verið endurskoðuð í mörgum veigamikl- um atriðum, og hlutverk ríkisstofn- ana verið skilgreind á þann hátt að ekki fari á milli mála hvaða hlutverki hver þeirra gegnir. „Á dögum Khomeinis markaði forseti landsins eina stefnu og forsætis- ráðherrann aðra. Innanríkisráð- herrann átti til að hlutast til um utanríkismálefni," segir Baqer Mo- in, blaðamaður búsettur í London sem hefur skrifað ævisögu Kho- meinis. Völd strangtrúarmanna í stjórn landsins höfðu aukist allt fram að andláti Khomeinis. Hatur þeirra á Vesturlöndum fékk byr undir báða vængi þegar Khomeini skoraði á múslima um allan heim að ráða breska rithöfundinn Salman Rush- die af dögum, en Khomeini sakaði hann um að hafa saurgað trúna í bókinni Söngvar Satans. Þessari þróun var snúið við í einni andrá þegar Khamenei var útnefndur eftirmaður Khomeinis. Þegar Rafsanjani, bandamaður Khameneis, var kjörinn forseti í júlí voru öll trúarleg og pólitísk völd komin á hendur hófsemdar- manna í fyrsta sinn frá 1979. Rafs- anjani, sem íranir sjálfir telja valdamesta mann landsins, hefur ásamt Khamenei með undrahröð- um hætti tryggt völd hófsamari afla í landinu. Valdadreifingin á dögum Kho- meinis gerði forystu landsins mjög erfitt fyrír að sameinast um stefnu- mál, einkum á sviði efnahagsmála. Mousavi var hlynntur ríkisbúskap en Khamenei, þáverandi forseti, vildi að einhverju marki koma á einkavæðingu. Hófsemdarmenn í utanríkisráðuneytinu gátu engu andmælt þegar Mohtashemi hóf herferð gegn Vesturlöndum og lýsti yfir stuðningi við öfgatrúarmenn sem héldu Vesturlandamönnum í gíslingu í Libanon. Mohtashemi, sem átti þátt í að stofna Hizbollah-flokkinn (Flokk Guðs), í sendiherratíð sinni í Sýr- landi, andmælti aðgerðum sem kynnu að hafa leitt til frelsunar gíslanna. Rafsanjani hefur boðið fram aðstoð til að frelsa þá að uppfylltum vissum skilyrðum. ur nefndar sem ráðamenn í Moskvu skipuðu til að hafa stjórn héraðsins með höndum. Sagði forsætisráð- herrann að Volskfj og undirsátar hans hefðu látið ógert að fordæma starfsemi samtaka öfgafullra Arm- ena, sem krafist hafa þess að hérað- ið verði innlimað í Armeníu-lýðveld- ið. Aðrir þeir sem tóku til máls kröfðust þess að nefndin yrði þegar í stað leyst frá störfum og að hérað- ið yrði snimhendis fært á ný undir stjórn yfirvalda í Azerbajdzhan en Azerar hafa ráðið héraðinu frá því á þriðja áratug aldarinnar þó svo Armenar séu þar í meirihluta. Á meðal þeirra sem héldu þessu sjón- armiði fram var fulltrúi Álþýðufylk- ingarinnar í. lýðveldinu en fylgis- menn hreyfíngarinnar hafa skipu- lagt mótmæli og verkföll til að Ieggja áherslu á þessa kröfu sína. Arkadíj Volskfj sagði í sjónvarps- viðtali á fimmtudagskvöld að spennan í Nagorno-Karabak og nágrenni hefði aldrei verið meiri. Járnbrautarstarfsmenn í Azerbajdzhan hafa lagt niður störf en tæp 90 prósent allra aðfanga til Armeníu fara um azerískt land- svæði. Þegar er tekið að bera á skorti á nauðsynjum. Armenskur blaðamaður sagði í viðtali við Reut- ers-fréttastofuna að höfuðborg Armeníu, Jerevan, væri í „efna- hagslegri herkví" og kvað Azera hafa sagt Armenum stríð á hendur með þessum hætti. „Vörurnar safn- ast upp í Azerbajdzhan m.a. hjálp- argögn erlendis frá sem ætluð eru fórnarlömbum landskjálftans ógur- lega í desember," bætti hann við og kvað ástandið verra en umsátur hersveita nasista um borgina Leníngrad á árum síðari heimsstyrj- aldarinnar. Færeyjar: Bölmóður mun ekki gera neinum gagn —segir einn þingmanná jafhaðar- manna um efinahagsvandann Þórshöfh. Frá Snorra Halldórssyní, fréttaritara MorgunbJaðsins. „MARGIR finna hvöt hjá sér til að sá svartagalli í hugi fólksins hérna, en við þekkjum það af reynslunni að við höfum alltaf koniist af þótt gefið hafi á bátinn hjá okkur á stundum — bölmóður mun ekki gera neinum gagn." Svo mælir Jógvati Adolf Johann- esen, þingmaður Jafnaðarmanna- flokksins á Lögþingi Færeyja og útgerðarmaður tveggja nýjustu tog- báta færeyska fiskiskipaflotans, Hádegiskletts og Stígarkletts. Hann telur að bátarnir muni tryggja vinnslustöðvunum á heimaey sinni, Sandey, nægt hráefni á komandi árum. Bátarnir verða „tvílembing- ar" og fara strax á veiðar með svo- kallað tveggja báta troll. Tórshavnar Skipasmiðja afhenti Hádegisklett opinberlega á laugar- daginn í síðustu viku, en Stígar- klettur var afhentur í fyrra. Kostn- aðarverð beggja bátanna er 70 milljónir danskra króna (tæplega 570 millj. ísl. kr.). Til að utgerð bátanna standi undir sér þarf 3.000 tonna ársafla. Jógvan Adolf Johannesen telur rekstrarhorfurnar góðar. „Lánin sem tekin voru vegna skipakaup- anna eru hagstæð," segir hann, „og veiðar með tveggja báta trolli létta okkur einnig róðurinn." Fyrra skipið hefur reynst af- bragðsvel og séð fiskvinnslunni fyr- ir eins góðu hráefni og hægt er að hugsa sér. Aðeins 2% aflans hafa farið í annan flokk.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.