Morgunblaðið - 12.10.1989, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 12.10.1989, Blaðsíða 5
jMQRGtl^BfcABJÐ. gIMM.ffVpA<SUR. ,13-;iQKTÓBÆg,^? • Olafur Ragnar Grímsson fjármálaráðherra: Ríkisútgjöld minnka að raun- gildi í fyrsta sinn á áratugnum „RIKISÚTGJÖLDIN verða um það bil fjórum milljörðum minni að raungildi á árinu 1990 samanborið við árið í ár. Það er í fyrsta skipti á þessum áratug að lagt er fram fjárlagafrumvarp sem felur í sér slíka minnkun ríkisútgjalda. Einnig einkennist frumvarpið af því að raungildi skatttekna ríkissjóðs á næsta ári verður um 500 milljónum króna minna heldur en í ár," sagði Ólafur Ragnar Grímsson fjármála- ráðherra, þegar hann kynnti fjárlagafrumvarpið á blaðamannafundi í gær, Hann sagði meginmarkmið fjárlaganna vera að viðskiptahalli aukist ekki og að verðbólga minnki, að skattar verði óbreytt hlutfall af landsframleiðslu og að halli ríkissjóðs verði innan þeirra marka að hægt verði að fjármagna hann innanlands. Ólafur sagði að þegar frumvarp árangur á þessum sviðum. Þenslan til fjárlaga þessa árs var lagt fram, hafi allt aðrar aðstæður blasað við í efnahagslífinu en nú ríktu. „Er- lendar lántökur höfðu aukist jafnt og þétt og meginviðfangsefni hag- stjórnarinnar var að framkvæma björgunaraðgerðir gagnvart at- vinnulífinu, koma á jafnvægi í pen- ingamálum, draga úr viðskiptahalla gagnvart útlöndum og minnka þörf- ina á erlendri skuldasöfnun." Ólafur sagði ljóst að það fjárlaga- frumvarp sem lagt er fram fyrir árið 1990 byggðist að verulegu leyti á að náðst hefði umtalsverður hefði hjaðnað verulega, jafnvægi skapást á peningamarkaði, við- skiptahallinn hefði farið minnkandi og mjög hefði dregið úr þörf ríkis- ins fyrir erlend lán. „Þetta hefur auðvitað ekki verið sársaukalaust tímabil og erfiðleik- arnir hafa komið víða við í okkar þjóðfélagi, en frumvarpið sem við leggjum fram hér í dag hefur það hins vegar sem höfuðeinkenni að festa í sessi þennan árangur og móta um leið áfanga að nýjum grundvelli í efnahagsstjórninni á Islandi, nýjum grundvelli sem hefur það höfuðeinkenni að það verða almenn skilyrði efnahagslífsins sem móta rammann fyrir atvinnulífið og fyrir einstaklinga og fjölskyldur, en millifærslutímabili liðins árs verður lokið, og jafnvægi hefur skapast á peningamarkaði, viðskiptahalli mun haida áfram að minnka og á annan hátt höldum við inn í nýtt tímabil þar sem atvinnulífið og almenning- ur í landinu getur lagað starfsemi sína að almennum efnahagslegum skilyrðum." Olafur sagði að auk framan- greinds væru höfuðeinkenni frum- varpsins tvíþætt. Síðan 1984/'85 hefðu útgjöld verið hærri en tekjur. „Þannig að í rúm fimm ár hefur hlaðist upp ójafnvægi, halli, í ríkis- rekstrinum á íslandi sem brýn nauðsyn er að ráða bót á." Hann segir að óraunsætt sé að gera ráð fyrir að hægt verði að ráða bót á því ástandi á tólf mánuðum, einkum í ljósi tillagna Hafrannsóknastofn- unar um aflasamdrátt á næsta ári. „I ljósi þess að næsta ár, vegna Ólafiir Ragnar Grímsson aflabrests, verður þriðja samdrátt- arárið í röð, hefur verið tekin sú ákvörðun að leggja fjárlagafrum- varpið í ár fram með tæplega þriggja milljarða króna halla. Sá halli er hins vegar á þann veg ákveðinn, að það á að vera hægt að fjármagna hann innanlands með lántökum hjá almenningi og sjóðum í landinu sjálfu án þess að auka nokkuð við erlendar skuldir. Ef hallinn væri hins vegar þrír og hálf- ur, fjórir millljarðar, væri ógerlegt að ráða við hann án þess að auka erlendar lántökur." Pálmi Jónsson alþingismaður: Sljórnin hefur gefist upp við að ná jafiivægi í ríkisfjármálum „MEGINBOÐSKAPUR þessa frumvarps er að ríkisstjórnin hefur gef- ist upp við að ná jafnvægi í ríkisfjármálum. Á hinn bóginn er megi- neinkenni í málflutningi fjármálaráðherrans og fréttatilkynningum til fjölmiðla villandi samanburður og margs kónar feluleikur," segir Pálmi Jónsson alþingismaður og fulltrúi Sjálfstæðisflokks í fjárveitinganefnd. Hann segir samanburð talna í frumvarpinu vera villandi og forsendur þess séu hæpnar, meðal annars að ekki sé gert ráð fyrir neinum launa- hækkunum á næsta ári. „Fjármálaráðherra ber þetta fjár- lagafrumvarp saman við líklega út- komu í tekjum og gjöldum ríkissjóðs á þessu ári," segir Pálmi. „Til að sýna fram á hve sá samanburður er villandi er rétt að rifja það upp, að fjárlagafrumvarp fyrir árið 1989 var með tæplega 12 hundruð millj- óna króna rekstrarafgangi og fjár- lögin, þegar þau voru afgreidd, með 635 milljóna króna rekstrarafgangi. Á örfáum vikum eftir að Alþingi hafði farið heim i vor breyttist þessi niðurstaða í 4-5 milljarða halla og nú er gert ráð fyrir að halli ríkis- sjóðs á árinu verði um 5 milljarðar." Pálmi segist engin merki sjá um að þetta fjárlagafrumvarp sé trú- verðugra heldur en það sem lagt var fram fyrir tæpu ári. „Veigamestu atriðin í feluleik fjármálaráðherrans koma fram nú, eins og í fyrra, í forsendum frumvarpsins. Það er byggt á því að á næsta ári hækki verðlag um 16% að meðaltali. En ekki er geit ráð fyrir neinum launa- hækkunum. og svari nú hver fyrir i sig að það sé trúlegt að laun standi óbreytt í 16% verðbólgu." Gengis- forsendur frumvarpsins segir Pálmi einnig vera^ í hæpnasta lagi. „Launagreiðslur ríkissjóðs sam- kvæmt frumvarpinu á næsta ári og lífeyristryggingar nema samtals tæpum 40 milljörðum króna og eru þá ekki talin launatengd gjöld né laun í rekstri og viðhaldi. Hækkun lífeyristrygginga er alla jafnan í nokkru samræmi við launabreyting- ar. Af þessu sést að 1% hækkun launa að meðaltali yfir árið þýðir í útgjöldum ríkissjóðs 4-5 hundruð milljónir króna og þegar fjármála- ráðherra er að tala um að í frum- varpinu felist raunvemlegur niður- skurður á útgjöldum ríkisins um 4 milljarða, þá þarf ekki nema 10% launahækkun á næsta ári til þess að eyða þessari tölu." Pálmi segir frumvarpið vera þenslufrumvarp fyrir rekstur ríkis- sjóðs, því að á meðan gert er ráð fyrir 16% verðbólgu, vaxi rekstrarút- Pálmi Jónsson. gjöldin um 24,7%, á hinn bóginn séu framlög til fjárfestingar atvinnuvega og millifærslna skorin niður. „Miðað við áætlanir hækka tekjur ríkisins á þessu ári frá fjárlögum um 2,7 millj- arða, en útgjöldin um 8 milljarða og ég sé ekkert sem bendir til þess að breyting verði á þessari þróun miðað við það fjárlagafrumvarp sem fjármálaráðherra lagði fram í dag," sagði Pálmi Jónsson. Tekjur ríkisins hækka milli ára um 13.502 milljónir króna HEILDARTEKJUR ríkissjóðs á árinu 1990 eiga að verða 90.352 milljón- ir króna, samkvæmt fjárlagafrumvarpinu. I fjárlagafrumvarpi fyrir árið 1989 voru heildartekjurnar áætlaðar 77.300 milljónir og er hækkun- in 13.502 milljónir króna, eða 16,88%. Sé borið saman hver raunbreyt- ingin er, að teknu tilliti til verðlags, kemur fram í fjárlagafrumvarp- inu, að samdráttur verður að raungildi sem nemur 1.348 milljónum króna, eða um 1,5%. Þá er miðað við að verðbólga á milli ára verði á bilinu 15%-16%. Tekjur ríkissjóðs á þessu ári eru áætlaðar verða 27,1% af vergri landsframleiðslu og eiga að halda því hlutfalli á næsta ári. Helstu breytingarnar sem verða á tekjuöfluninni verða gildistaka 26% virðisaukaskatts um næstu áramót og álagning tekjuskatts á fjármagns- tekjur, en ekki hefur enn verið gengið fyllilega frá með hvaða hæ'tti hann verður lagður á. Tekjum ríkissjóðs er skipt í þijá flokka, beina skatta, óbeina skatta og aðraf tekjur. Skattarnir hækka um nálægt 16% á milli ára. Beinir skattar eiga að lækka að raungildi um 3% og munar mest um lækkun eignarskatts í sambandi við álagn- mgu tekjuskatts á fjármagnstekjur. Óbeinir skattar eiga að lækka að raungildi um 0,5% og munar ítiest um lækkun tekna af innflutningi. Aðrar tekjur skiptast í tvennt, vaxta- tekjur sem eiga að verða rúmir fjór- ir milljarðar og hækka úr þremur á þessu ári. Arðgreiðslur eru hinn hlut- inn og hækka talsvert, eiga að verða 1.457 milljónir samanborið við tæpan milljarð samkvæmt áætlun þessa árs. Mest munar þar um arðgreiðslur Seðlabanka, Pósts og síma og Fríhafnarinnar á Keflavíkurflugvelli. Eignarskattar eiga í heild að lækka að raungildi um 10% og verða 2.880 milljónir króna. Eignarskatts- auki á að verða 270 milljónir, en á þessu ári er gert ráð fyrir að 230 milljónir , innheimtist. Hækkunin er 17,4%. Tekjuskattar eru áætlaðir 12.330 milljónir króna, en eru þó háðir ýms- um óvissuþáttum. Þar má nefna álgningu tekjuskatts á fjármagns- tekjur, sem enn á eftir að útfæra. Þá verða teknar upp vaxtabætur í stað vaxtaafsláttar í tengslum við húsbréfakerfi. Tekjuskattur einstakl- inga er áætlaður verða 10,3 milljarð- ar, fyrirtækja 1,8 milljarðar og 230 milljónir verða innheimtar í sérstöku gjaldi til Framkvæmdasjóðs aldr- aðra. Gjöld af innflútningi eiga að drag- ast saman, úr um 10 milljörðum í 9,8. Samdráttur í bifreiðainnflutningi vegur þar þungt, en miðað er við sjö þúsund innfluttar bifreiðir og tekjur af þeim um milljarð. Bensíngjald á ekki að hækka jafn mikið og verðlag gæti gefið tilefni til, hækkunin á að verða um fjórðungur af áætlaðri heimildarhækkun á næsta ári. Vöru- gjaldshækkun um síðustu áramót var að nokkru tekin aftur á árinu og verða tekjur af þeim lið því minni en á þessu ári. Þær eru áætlaðar verða 1,8 milljarðar. Virðisaukaskatturinn á að skila ríkissjóði hlutfallslega jafn miklum tekjum á næsta ári og söluskatturinn gerði að óbreyttu og er þá miðað við að skatthlutfallið hækki úr 22% eins og það er samkvæmt núgildandi Iög- um og verði 26%. Endurgreiða á hluta virðisaukaskatts af nokkrum matvörum, þannig að þær beri jafn- gildi 13% virðisaukaskatts. Heildar- tekjur af virðisaukaskattí eiga að verða 40.550 milljónir króna, en áætlað er að söluskattur skili rúmum 33 milljörðum í ríkissjóð á þessu ári. Bifreiðaskattar eiga að skila 2,1 milljarði og er þá miðað við að bif- reiðagjald verði hækkað um tvær til þrjár krónur á kíló. Það mun skila 300 milljóna króna tekjuauka þannig að heildartekjur af gjaldinu verði um 900 milljónir. Flugstöðin: 88 milljónir vantar svo endarmætist . MIÐAÐ við þá tekjustofha, sem Flugstöð Leifs Eirikssonar hef- ur, er áætluð fjárvöntun á næsta ári 88/2 milljón króna. Rekstur fríhafharinnar á að gefa ríkissjóði 314 milljónir á næsta ári, sem er 44% hækkun frá fjárlögum 1989. Heildarútgjöld flugstöðvarinn- ar eru áætluð 554 milljónir og 550 þúsund krónur og hækka þau um .104% frá fjárlögum 1989. Þar af eru vextir tæpar 328 millj- ónir. Heildartekjur eru áætlaðar rúmar 376 milljónir og er þar að mestu um leigutekjur að ræða, en leiga er greidd af um 95% af húsrými stöðvarinnar. Póstur og sími: Tekjur þurfa að hækka um 9,5% TEKJUR Póst- og símamála- stofhunarinnar verða að hækka um 9,5% á næsta ári, til að áætlun fjárlagafrum- varps gangi eftir. Gert er ráð fyrir að stofhunin skili 350 milljónum í ríkissjóð. Rekstrargjöld stofnunarinnar með afskriftum eru áætluð 7 milljarðar, 571 milljón og 950 þúsund krónur og hækka um 21% frá fjárlögum 1989. Rekstrar- tekjur eru áætlaðar 7 milljarðar, 19 milljónir og 430 þúsund krón- ur og hækka um 8%. Er þá ekki gert ráð fyrir breytingum á gild- andi gjaldskrá. Fjárfestingar eru áætlaðar 800 milljónir, en hluti þessarar fjárfestingarheimildar felur í sér skuldbindingar íslands vegna frumfjárfestingar í upp- setningu lóran-staðsetningar- kerfis. Kostnaður við það er áætl- aður 65 milljónir á ári næstu þrjú árin. Þá er Pósti og síma ætlað að skila 350 milljónum í ríkissjóð á næsta ári. Til að það gangi eftir þurfa tekjur að aukast um 9,5% á næsta ári. Þjóðarbókhlaða: Háskólinn leggi fram 60 milljónir ÁÆTLAÐ er að veita 120 miflj- ónum króna til framkvæmda við Þjóðarbókhlöðu á næsta ári. Helmingurinn, eða 60 milh'- ónir, er úr sjóði vegna sérstaks eignaskattsauka, en áætlað er að hinar 60 milljónirnar leggi Haskóli íslands fram. Eignaskattsaukinn á að gefa af sér 270 milljónir á næsta ári og er áætlað að leggja um 215 milljónir til framkvæmda við þær byggingar, sem lögin um Þjóðar- bókhlöðu og endurbætur menn- ingarbygginga ná til. Áætlað er að nota 60 milljónir til Þjóðarbók- hlöðu, 125 til Þjóðleikhúss, 13 til Þjóðminjasafns, 10 til Þjóðskjala- safns og um 7 milljónum er óráð- stafað. í fjárlagafrumvarpinu kemur fram að þeim markmiðum, að ljúka byggingu Þjóðarbók- hlöðu á fjórum árum, verður ekki náð. Framlag Háskóla íslands til Þjóðarbókhlöðu er rökstutt með því að Háskólabókasafn verði þar til húsa. Því sé eðlilegt að Hapþ- drætti Háskólahs kosti þessa byggingu engu síður en aðrar byggingar skólans.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.