Morgunblaðið - 23.05.1991, Blaðsíða 45

Morgunblaðið - 23.05.1991, Blaðsíða 45
MORGUNBLADIÐ FIMMTUDAGUR 23. MAI 1991 45 Sigríður J. Skag- an - Minning Fædd 21. janúar 1900 Dáin 19. febrúar 1991 Af eilífðar ljósi bjarma ber sem brautina þungu greiðir vort líf sem svo stutt og stopult er það stefnir á æðri leiðir og upphiminn fegri en augað sér mát öllum oss faðminn breiðir. (Einar Ben.) Móðir mín, Sigríður Jenný Gunn- arsdóttir, síðar Skagan, fæddist í Sævarlundi í Laxárdal í Skagafjarð- arsýslu árið 1900. Tveggja ára gömul fluttist hún með foreldrum sínum, Ástríði Jónsdóttur ljósmóður og Gunnari Eggertssyni, bónda og formanni, að Selnesi á Skaga í Skefilsstaðahreppi í sömu sýslu. Ólst hún þar upp ásamt eldri systur sinni, Áslaugu Fanneyju, sem enn lifir í hárri elli. Afi minn var af svokallaðri Skíðastaðaætt þar nyrðra og hafði numið við Hóla- skóla, en amma mín var aðflutt, komin sunnan af Kjalarnesi, og átti m.a. ættir að rekja til séra Jóns Steingrímssonar eldprests. Þau voru bæði miklir dugnaðarforkar og byggðu sér nýjan bæ. Bjuggu þau þar góðu búi og ólust þær syst- ur upp við öll algeng sveitastörf, beittu auk þess oft línuna fyrir föð- ur sinn er hann reri til fiskjar. Oft var móðir mín sárfætt við smölun fjár á heiðinni, sauðskinnsskórnir þá gatslitnir. Arið 1918 fór móðir mín að haustlagi til Reykjavíkur. Varð það þá í fyrstu hennar hlutskipti að hjúkra fólki, sem fengið hafði hina mannskæðu spönsku veiki, sem þá geisaði. Tók það vitanlega mikið á unglinginn sem sannarlega gerði sitt besta við þær erfiðu aðstæður, sem þá voru fyrir hendi. Síðar fór móðir mín á saumanámskeið þar sem hún lærði allan algengan fata- saum. Tók það hana stuttan tíma. Fór hún þá á hússtjórnarskóla frú ísafoldar Hákonsen í Iðnó. Um sumarið var hún hjá foreldrum sínum, voru þær nokkrar stöllur sem fóru með skipi til Borgarness og gengu síðan þaðan alla leið norð- ur, 6ðu ár og klöngruðust yfir fjöll og klungur, en fengu gistingu á bæjum. Næsta haust var ætlunin að móðir mín færi í Flensborgar- skólann, því hún var bókhneigð og námsfús, en augnlæknir réði henni eindregið frá því sökum augnveiki, sem þá hrjáði hana. Réðst hún þá sem verslunarmær til Ingibjargar Johnsen í nokkra mánuði, en flutti svo í verslun Björns.Kristjánssonar þar sem hún vann í fjögur ár. Var hún þá trúlofuð föður mínum, Jóni Skagan, sem þá var við háskólanám hér og var hún honum ómetanlegur styrkur því hann hafði brotist til mennta í sárri fátækt og einhvern veginn komist af með dugnaði og ráðdeild. Foreldrar mínir þekktust frá barnæsku þvtf aðir minn var frá Þangskála á Skaga og hafði bæði róið um tíma hjá afa mínum Gunn- ari og einnig verið þar kaupamaður eitt sumar. 28. júní árið 1924 giftu þau sig og vígðist faðir minn það ár prestur til Landeyjaþinga í Rangárvalla- sýslu. Bjuggu þau á Bergþórshvoli í Vestur-Landeyjum í tuttugu ár. Gekk móðir mín til allra verka bæði úti og inni og er það eitt, sem ég fyrst man til mín að faðir minn, sem þá var að semja sína sunnu- dagsræðu heima, bar mig um það bil tveggja ára gamla vestur á hól til að taka á móti mömmu, sem þá var að koma heim af engjum með kaupafólkinu. Teygði ég þá báðar hendur í átt til hennar og þóttist alsæl þegar hún tók mig í fang sér og þrýsti mér að sér. Vitaskuld gekk faðir minn einnig flesta daga til heyanna. Þegar ég var tæpra sex ára dvaldi móðir mín alls um eitt ár í Reykjavík sökum alvarlegra veik- inda. Fór hún að heiman í kviktrjám því að þá voru ekki bílvegir og vötn öll óbrúuð. Botnlanginn var sprung- inn og fékk hún hastarlega lífhimnubólgu eftir skurðaðgerð og svo blóðtappa sem þá voru engin ráð við. Mikill var fögnuðurinn þeg- ar mamma kom loks alkomin heim og er mér sá dagur enn í fersku minni. „Því hvað er ástar og hróðr- ardís og hvað er engill úr paradís hjá góðri og göfugri móður" segir skáldið Matthías Jochumsson. Móð- ir mín hafði áður kennt mér að lesa og nú kom brátt að því að hún kenndi mér að draga til stafs. Fyrsta forskriftin, sem ég fékk, var vísa eftir Steingrím Thorsteinsson: Eitt kærleiksorð það sólbros sætt um svartan skýjadag. Ó hve það getur blíðkað bætt og betrað andans hag. Onnur vísa sem móðir mín kenndi mér er mér enn í barnsminni: Sérhvert vinarorð vermir sem vormorgunljós sérhver greiði og góðvild er gæfunnar rós, hvar sem leiðin þin liggur um lönd eða höf f ærðu sérhverjum sumar og sólskin að gjöf. Þessar tvær vísur lýsa móður minni einkar vel. Hún var afar hjartahlý kona og mátti ekkert aumt sjá án þess að reyna þar úr að bæta. Jafnframt var hún dugn- aðarforkur til allrar vinnu, en hafði einkar gott lag á því að stjórna vinnufólki sínu af ljúfmennsku og alúð. Átti hún því láni að fagna að hafa afbragðs stúlkur í sinni þjón- ustu. Voru þær mér og síðar systur minni sérstaklega umhyggjusamar og góðar, en árið 1933 fæddist for- eldrum mínum dóttirin Ástríður, heitin eftir móðurömmu minni, og var hún mikill sólargeisli í lífi okkar allra. Einhvern tíma á þessum árum stofnaði móðir mín Kvenfélagið Bergþóru í Vestur-Landeyjum. Fékk hún til liðs við sig margar góðar og dugmiklar konur, enda gott fólk í Landeyjum, og kom kvenfélagið ýmsu góðu til leiðar. Móðir mín var bókhneigð kona og sérstaklega ljóðelsk, kunni mikið af ljóðum, en til lestrar gafst jafnan naumur tími á svo umsvifamiklu heimili. Hún var mjög hög í hönd- um, saumaði, heklaði, máiaði og skar út í tré, en til þess notaði hún einn lítinn hníf. Allt var þetta lista- vel gert. Jafnan var mjög gest- kvæmt heima og kom m.a. margt útlendinga að skoða sögustaðinn. Var 'óllum vel veitt og i engu til sparað. Árið 1944 fluttu foreldrar mínir með okkur systur og föðurafa minn til Reykjavíkur. Afi hafði komið til okkar að Bergþórshvoli árið 1929 eftir lát ömmu, með tvo yngstu syni sína sem ólust upp hjá okkur á Bergþórshvoli fram á unglingsár. Áttum við fyrst lengi heima á Sól- vallagötu 54. Lágu þar saman leið- ir systur minnar og vinkonu henn- ar, Sigríðar Jónsson, síðar Lister. Máttu þær ekki hvor af annarri sjá og var Sigríður, eða Kitty, eins og hún var jafnan kölluð og er enn, oftast með annan fótinn hjá okkur. Hún hafði misst móður sína tveggja ára gömul, en f faðmi móður minnar fann hún það skjól og þá ástúð sem hún þráði. Varð hún okkur öllum einkar kær. Undu þær stöllur hún og systir mín saman við leik og störf, luku báðar námi úr Kvenna- skólanum í Reykjavík. Lá síðan leið þeirra beggja tíí London þar sem Sigríður stundaði hjúkrunarnám, en systir mín lærði fótaaðgerðir og sérstaklega það að forma skó á bæklaða fætur. Hafði hún jafnan undir höndum menn sem höfðu bæklast í seinni heimsstyrjöldinni. Árið 1966 fluttust foreldrar mínir ásamt mér í Sólheima 23 hér í borg. Árið 1969 veiktist systir mín skyndilega og lést eftir skamma legu. Varð hún okkur öllum mikill harmdauði, hafði alltaf verið hjá okkur í fríum sínum og voru fjöl- skyldutengsl afar sterk. En nú kom nýr en þó gamall sólargeisli inn í líf okkar. Sigríður, sem giftist ensk- um manni, Kenneth Lister, þá bú- sett í Englandi og tveggja barna móðir, kom til okar í fríum sínum og rifjuðust upp gamlar og góðar minningar. Árið 1976 fluttu þau hjón alkomin til íslands, og gerðu foreldrar mínir Sigríði að kjördóttur sinni. Það var mikið heillaskref, því að æ síðan hefur Kitty okkar reynst foreldrum mínum sem besta dóttir og mér sem besta systir. Einnig hefur maður hennar, sem er mikill ágætismaður, reynst okkur ómet- anleg hjálparhella. Kitty, sem nú er hjúkrunarforstjóri sjúkrahússins á Akranesi, var hjá föður minum er hann lést og var einnig löngum stundum yfir móður minní í hennar helstríði og líknaði henni eftir mætti. Verður það aldrei metið að verðleikum né fullþakkað. Sá hún um útför bæði föður míns og móður með miklum ágætum. Síðustu æviárín dvaldi móðir mín í hjúkrunarheimilinu Skjóli við Kleppsveg, fékk þar stórt og vist- legt herbergi, þar sem hún gat haft mikið af sínum listaverkum hjá sér. Var faðir minn þar fyrir, hafði áður verið einn heima, en hún í Hafnarbúðum, örkumla eftir lær- brot, handleggsbrot og mjaðmarað- gerð. Urðu samvistir þeirra þar unaðslegar, því að þau máttu hvor- ugt af öðru sj'á. Faðir minn var mjög vel á sig kominn eftir aldri, en hann dó skyndilega eftir skurð- aðgerð á Borgarspítalanum 4. mars 1989 þá 91 árs gamall. Var það mikið áfall fyrir móður mína, því að þau voru ekki búin að vera sam- vistum nema stuttan tíma, en hún tók þessu áfalli með æðruleysi og þakkaði guði fyrir, að faðir minn hafði ekki þurft að líða og stríða, því að móðir mín var^trúuð og bænheit, en laus við alla öfga og bókstafsdýrkun svo sem verið hafði faðir minn. Hún hélt sjón og heyrn fram að níræðu og stytti sér stund- ir með lestri og föndri, og átti gott safn ljóðabóka sem hún greip nú einatt til. Fór hún oft með ljóð fyr- ir mig þegar við töluðum saman í síma, en það gerðum við nær alltaf tvisvar á dag. Og svo kom Kitty blessuð með hana næstum vikulega til mín, hafði áður komið með þau bæði. Voru það sannkallaðar unaðs- stundir,_ sem æ geymast mér í minni. í Skjóli tók móðir mín öllu sínu mótlæti og sjúkleika af ein- stöku æðruleysi. Þar naut hún frá- bærrar umhyggju og hjúkrunar og verður það aldrei fullþakkað. Ber að þakka bæði hjúkrunarkonum og öðru starfsfólki, sem allt lagði sig fram um að gera sitt besta. Og ekki má gleyma öðlingnum Árna bílstjóra, sem oft leit til hennar, boðinn og búinn að gera henni hvern þann greiða, sem hann gæti. Bið ég öllu þessu góða fólki allrar blessunar. Móðir mín var mjög björt yfiriit- um, en ekki aðeins að ytri ásýnd, því að frá henni stafaði ætfð irmri birta, ástúð og friður. Hún var kona fíngerð og viðkvæm en jafnframt ótrúlega sterk, afar jafnlynd og minnist ég þess ekki að hafa séð t Eiginmaður minn, sonur, faðir, tengdafaðir, afi og bróðir, ELFAR SCHIÖTH HARALDSSON lést á Borgarspítalanum 22. maí. Eygló Ingvadóttir, Guðrún Sch. Lárusdóttir, Kristín Sch. Elfarsdóttir, Jóhannes Sigurðsson, Elfa Sch. Elfarsdóttir, Jóhann Þorsteinsson, Haraldur Sch. Elfarsson, Bergþóra Grétarsdóttir, Gunnar Þór Sch. Elfarsson, barnabörn og systkini hins látna. Birtíng afmælis- og minningargreina Morgunblaðið tekur afmæjis- og minningargreinar til birting- ar endurgjaldslaust. Tekið er við greinum á ritstjórn blaðsins á 2. hæð í Aðalstræti 6, Reykjavík og á skrifstofu blaðsins í Hafn- arstræti 85, Akureyri. Athygli skal á því vakin, að greinar verða að berast með góðum fyrirvara. Þannig verður grein, sem birtast á í miðvikudagsblaði að berast síðdegis á mánudegi og hliðstætt er með greinar aðra daga. í minningargreinum skal hinn látni ekki ávarpaður. Ekki eru tek- in til birtingar frumort ljóð um hinn látna. Leyfilegt er að birta til- vitnanir í ljóð, tvö erindi, eftir þekkt skáld, og skal þá höfundar getið. Sama gildir ef sálmur er birtur. Meginregla er sú, að minning- argreinar birtist undir fullu nafni höfundar. Við birtingu afmælisgreina gildir sú regla, að aðeins eru birtar greinar um fólk sem er 70 ára eða eldra. Hins vegar eru birtar afmæl- isfréttir með mynd í dagbók um fólk sem er 50 ára eða eldra. hana skipta skapi svo að á því bæri, en hún var föst fyrir og ákveð- in ef því var að skipta, afar trygg og vinföst, og ekki eitt í dag og annað á morgun. Hún gat samt ætíð séð tvær hliðar á hverju máli og rataði þá jafnan manna best hinn gullna meðalveg í afstöðu sinni. Hún var ætSð grandvör og lastvör í orðum og heyrði ég hana stundum hafa yfir þennan vísna- helming. Að dæma hart það er harla létt en hitt er örðugra að dæma rétt. Síðasta æviár sitt var móðir mín hálfblind, hlustaði þá mikið á hljóð- snældur og útvarp, hafði hún mikið yndi af sígildri tónlist, og bætti það henni nokkuð upp fyrrnefndan missi. Hún lék sjálf á orgel á sínum yngri árum og naut þess ríkulega í stopulum frístundum. Hún hélt minni og skírleik í hugsun til hinstu stundar. Síðast sá ég móður mína á jóladag, en 'þá kom blessuð Kitty með hana í hjólastól. Hún var þá mjög þrotin að kröftum, en yfir henni þessi sama innri birta og frið- ur sem aldrei gleymist. 7. janúar veiktist hún af lungnabólgu og lést aðfaranótt 19. febrúar stödd lífdaga, því hún hafði oft í'lífi sínu liðið mikil veikindi og staðið við dauðans dyr. í fyrsta sinn er það henti, og hún var talin af í þrjár vikur, þá bar það við dag nokkurn, að hún leystist frá líkama sínum og hvarf út í geiminn uns hún kom á stað þar sem fyrir var fjöldi fólks, * og heyrði hún undursamlegan söng fegri öllu öðru sem hún hafði áður heyrt eða látið sig dreyma um. En brátt var hún aftur hrifm til jarðar og inn í sinn sárþjáða líkama. Þetta mundi móðir mín alla sína ævi og ljómaði andlit hennar jafnan af gleði er hún minntist þessa. Nú er móðir mín búin að fá sjónina, horfin á vit ástvina sinna, sem taka fagnandi á móti henni og vafalaust fær hún að hlýða á sönginn undursamlega, sem engin orð fá lýst. Lýk ég þessum fátæklegu minn- ingarorðum um móður mína með örstuttu ljóði sem er að finna í Eld- fuglinum, fyrstu ljóðabók minni. Ljóðið ber heitið Til móður minnar. Þú gafst mér lífið varst mér ljós og líf mín líkn og hlíf. Mig studdir þú í stormum varst minn styrkur og aldrei var það myrkur að þar ei lýstir þú. Mér gafstu ást og trú og allt sem á ég kærast best og blíðast - það ert þú. María Skagan t Þökkum auðsýnda samúð við andlát og útför móður okkar, tengda- móður, ömmu og langömmu, KRISTÍIMAR BJARNADÓTTUR, Biönduhlíð 3. Sérstakar þakkir færum við öllu starfsfólki á öldrunardeild Hvíta bandsins fyrir frábæra umönnun. Guðjónía Bjarnadóttir, Alfreð Eyjólfsson, Sigurbjörn Þór Bjarnason, Guðrún Stephensen, barnabörn og barnabarnabörn. t Útför móður minnar, ÁSTU STEFÁNSDÓTTUR, Hávallagötu 38, er lést á hjúkrunarheimilinu Skjóli 13. maí, fer fram frá Dómkirkj- unni í Reykjavik föstudaginn 24. maí kl. 13.30. Reynir Björnsson. t Astkær faðir minn, GUÐNI ÞORGEIRSSON frá Ásvelli í Fljótshlíð, til heimils í Grænumörk 1, Selfossi, verðurjarðsetturfráSelfosskirkjulaugardaginn25. maíkl. 15.00. Þórhallur Guðnason.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.