Morgunblaðið - 29.12.1992, Blaðsíða 28

Morgunblaðið - 29.12.1992, Blaðsíða 28
28 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. DESEMBER 1992 Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Ritstjórnarfulltrúi Árvakur h.f., Reykjavík Haraldur Sveinsson. Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen. Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson. Björn Vignir Sigurpálsson. Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðal- stræti 6, sími 691111. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 691122. Áskriftar- gjald 1200 kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 110 kr. eintakið. Fjárlög’in 1993 Fjárlögin fyrir næsta ár, sem samþykkt voru á Alþingi rétt fyrir jólin, einkennast af óvenju erfiðum aðstæðum í þjóðarbúskapnum. Efnahags- samdrátturinn heldur áfram, fyrst og fremst vegna niður- skurðar þorskafla í 205 þúsund tonn, og afleiðingin er vaxandi atvinnuleysi. Minnkandi tekjur þjóðarinnar hafa óhjákvæmi- lega í för með sér rýrnandi kaupmátt heimilanna og minni tekjur ríkissjóðs. Ríkisstjórnin setti sér það markmið að halda fjárlögunum innan þeirra marka sem sett voru í vetrarbyijun þegar fjár- lagafrumvarpið var lagt fram. Það tókst, þótt það kostaði tals- verð átök innan stjórnarliðsins, og er hlutur meirihluta fjár- laganefndar mikill í þeirri nið- urstöðu. Það er afrek út af fyr- ir sig að stjórnarliðinu tókst að koma í veg fyrir hækkun út- gjalda frá upphaflegu frum- varpi í meðförum Alþingis, enda fáheyrt. Fjárlögin gera ráð fyrir að heildartekjur ríkissjóðs verði 104,8 milljarðar króna á næsta ári og útgjöldin 111 milljarðar. Ríkissjóðshallinn verður sam- kvæmt þessu 6,2 milljarðar króna, eða sá sami og stefnt var að. Af þessum halla eru 2 milljarðar króna ætlaðir til að auka atvinnu. Heildartekjur ríkissjóðs verða 26,8% af lands- framleiðslu og er það óbreytt hlutfall frá yfírstandandi ári. Það er tvennt sem einkennir frjárlögin fyrir 1993, annars vegar aðgerðir til að stöðva vöxt útgjalda og sníða þau að efnahagssamdrættinum og hins vegar tilfærsla á skattbyrði af atvinnufyrirtækjunum yfir á einstaklinga. Munar þar mestu um afnám aðstöðugjaldsins af atvinnuvegunum og hækkun á tekjusköttum einstaklinga í staðinn, svo og nýtt 14% virðis- aukaskattþrep og hækkun ýmissa gjalda, t.d. bensíngjalds. Yfirlýst markmið ríkisstjórnar- innar með þessum aðgerðum er fyrst og fremst að styrkja stöðu atvinnufyrirtækjanna og treysta þar með atvinnu í land- inu og er það í samræmi við viðræðurnar í haust og vetur við aðila vinnumarkaðárins. Það fer hins vegar ekkert milli mála að aðgerðirnar leggja þungar byrðar á einstaklinga og heimili, einkum fólk með miðlungs- og hærri tekjur. Til- gangurinn er að hlífa láglauna- hópum svo sem kostur er, eins og Morgunblaðið hefur ítrekað hvatt til, og vinna gegn vax- andi atvinnuleysi, sem er mesti vágestur launþega. Friðrik Sophusson fjármála- ráðherra sagði í viðtali við Morgunblaðið eftir að Alþingi hafði afgreitt fjárlögin að tals- vert hefði þokast í rétta átt í ríkisfjármálum þrátt fyrir erfið- ar aðstæður í efnahagsmálum. Hann sagði ennfremur: „Vandinn í ríkisfjármálunum er fýrst og' fremst til kominn vegna þess að ríkisútgjöldin hafa verið að aukast samfleytt í tíu ár og það hefur kallað á stöðugar skattahækkanir. Frá 1987 hafa ríkisútgjöldin hækk- að um tíu milljarða króna að raungildi. Samkvæmt áætlun- um fyrir árið 1992 og fjárlögum ársins 1993 snýst þessi þróun hins vegar við. Á árinu 1992 verða útgjöld ríkissjóðs líklega um fjórum milljörðum minni en árið 1991 þegar þau voru 119,5 milljarðar á verðlagi næsta árs. Þetta gerist þrátt fyrir að út- gjöld til atvinnuleysisbóta hafi aukist umtalsvert. Samkvæmt fjárlögum næsta árs verða rík- isútgjöldin enn um fjórum millj- örðum króna lægri en í ár, eða átta milljörðum lægri en 1991.“ Þessi orð fjármálaráðherra gefa góðar vonir um að ríkis- stjórnin ætli sér að snúa við þeirri sjálfvirku útþenslu ríkis- útgjalda sem hér hefur verið um langt árabil. Og þá ekki síður sú staðfesta meirihluta fjárlaganefndar sem hann sýndi gegn kröfum háværra þrýsti- hópa um aukin útgjöld við loka- afgreiðslu fjárlaganna. Það er hins vegar hollt fyrir ríkis- stjórnina og stjórnarflokkana að minnast þess að löng reynsla er fyrir því að ríkisútgjöldin fari fram úr áætlun íjárlaga með tilheyrandi fjárlagahalla. Þess vegna verður að standa fast á þeirri stefnu sem fjárlög- in marka, enda er nauðsynlegt að draga úr umsvifum ríkis- báknsins til að skapa einstak- lingum og fyrirtækjum svigrúm til aukinna athafna og þar með aukins hagvaxtar og atvinnu. Fjárlögin fyrir 1993 og þær efnahagsaðgerðir sem í þeim felast munu rýra kjör alls al- mennings og metur fjármála- ráðuneytið kjararýrnunina um 3,5%. ASI telur hins vegar að hún verði tvöfalt meiri, eða 7,5%. Boðskapur fjárlaganna er þess vegna ekkert gleðiefni, en hann endurspeglar erfiða stöðu efnahags- og atvinnulífs. Höfuðatriði er að sigurinn yfir verðbólgunnj haldi og að stöð- ugleiki ríki áfram. Það er eina raunhæfa leiðin til að skapa ný sóknarfæri í atvinnulífinu og vinna bug á atvinnuleysinu. Börn af bamaheimilum Borgarspítalans sungu nokkur jólalög á samkomunni. Morgunbiaðið/Knatmn Borgarspítalinn 25 ára í gær Styrkjum úthlut- að úr Vísindasjóði Félag velunnara gefur píanó STYRKJUM að upphæð samtals einni og hálfri milljón króna var veitt úr Vísindasjóði Borgarspít- alans á 25 ára afmæli spítalans í gær. Egill Skúli Ingibergsson, formaður Félags velunnara spít- alans, færði afmælisbarninu píanó að gjöf fyrir hönd félags- ins. Efnt var til hátíðarsamkomu í spítalanum í tilefni afmælisins. Hófst hún með því að börn af barna- heimilum starfsmanna spítalans sungu nokkur jólalög en að því loknu flutti Jóhannes Pálmason, framkvæmdastjóri spítalans, ávarp. Næst afhenti Árni Sigfússon, formaður stjórnar sjúkrastofnana í Reykjavík, styrki úr Vísindasjóði Borgarspítalans. Önnu Gyðu Gunn- laugsdóttur hjúkrunarfræðing var veittur 300.000 kr. styrkur til rann- sókna á verkjum og verkjameðferð skurðsjúklinga. Birni Zöega lækni var veittur 150.000 kr. styrkur til fullvinnslu á tveimur rannsóknum, rannsókn á ræktunum sem teknar eru í gerviliðaaðgerðum og rann- sókn á ofbeldi í Reykjavík frá 1974- 1991. Brynjólfi Mogensen yfirlækni var veittur 300.000 kr. styrkur til að kanna barnaslys í Reykjavík sl. 18 ár og kanna dánarmein fólks Árni Sigfússon, formaður sljórnar sjúkrastofnana í Reykjavík, og þeir 7 aðilar sem fengu styrk úr Vísindasjóði. sem látist hefur í umferðarslysum sl. 5 ár. Guðmundi Geirssyni lækni var veittur 70.000 kr. styrkur til kliniskrar athugunar á notkun og gagnsemi á svo kölluðu ísvatns- prófi við urodynamiskar rannsóknir hjá sjúklingum sem þjást af þvag- leka. Gunnari Sigurðssyni yfirlækni var veittur 200.000 kr. styrkur til samanburðar á beintapi í hryggjarl- iðum og framhandlegg íslenskra kvenna. Hannesi Péturssyni yfir- lækni var veittur 200.000 kr. styrk- ur til rannsókna á arfgengi nýs greiningarkerfis á geðklofa. Maríu Kristínu Jónsdóttur sálfræðing var veittur 180.000 kr. styrkur til að rannsaka áhrif hálsslinks á minni og athygli. Að styrkveitingunni lokinni af- henti Egill Skúli Ingibergsson, for- maður Félags velunnara spítalans, Borgarspítalanum píanó að gjöf fyrir hönd félagsins og Sigfús Hall- dórsson lék á hljóðfærið. Að lokum var boðið upp á léttar veitingar. Nýtt Hæstaréttarhús í undirbúningi Kostnaður áætlaður 360-400 milljónir kr. SAMKVÆMT frumáætlun um kostnað við byggingu nýs Hæstaréttar- húss er gert ráð fyrir að kostnaður geti numið allt að 200 þúsund kr. á hvern fermetra og heildarkostnaður verði á bilinu 360-400 milljónir kr. 100 milljónum kr. er veitt til byggingar Hæstaréttarhúss á fjárlögum næsta árs. Gert er ráð fyrir að húsið verði 1.800-2.000 fermetrar að stærð. Dómsmálaráðherra hefur skipað byggingarnefnd til að vera til ráðu- neytis um undirbúning og fram- kvæmd byggingar hússins. Formaður nefndarinnar er Dagný Leifsdóttir, deildarstjóri í dómsmálaráðuneytinu. Aðrir í byggingarnefnd eru: Garðar Halldórsson húsameistari ríkisins, Hrafn Bragason hæstaréttardómari, Steindór Guðmundsson forstöðumað- ur framkvæmdadeildar Innkaupa- stofnunar ríkisins, Þorleifur Pálsson sýslumaður í Kópavogi, Þór Vil- hjálmsson hæstaréttardómari og Þór- hallur Arason skrifstofustjóri í fjár málaráðuneytinu. Að því er fram kemur í frétt frí dóms- og kirkjumálaráðuneytinu ei til athugunar að staðsetja húsið á lóc norðan við Safnahúsið, þar sem ní er bílastæði, en lóðin er í eigu ríkis ins. Hefur ríkisstjórnin samþykkt a( dómsmálaráðherra og fjármálaráð herra kanni afstöðu Reykjavíkurborg ar til atriða sem tengjast lóðinni oj nýtingu hennar. MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 29. DESEMBER 1992 29 Margar erfíðar hryggj- araðgerðir nú fram- kvæmdar hér á landi Sparar um helming kostnaðar við um 50 aðgerðir árlega Slæmt tilfelli af hryggskekkju fyrir og eftir aðgerð. Á röntgenmynd- inni til hægri má sjá teinana sem notaðir voru til að rétta úr skekkjunni. NÁLÆGT fimmtíu skurðaðgerðir við hryggskekkju og öðrum mein- semdum í baki eru framkvæmdar á íslendingum árlega. Hingað til hefur orðið að flytja sjúklinga til útlanda í slíkar aðgerðir, en nú hefur verið hafin framkvæmd þeirra hér á landi. Mikil hagræð- ing hefur orðið af því að færa aðgerðirnar heim, en kostnaður við dæmigerða hryggskekkjuað- gerð erlendis er um 1 milljón króna, meðan aðeins kostar um helming þess að framkvæma hana hér á landi, að sögn Brynjólfs Mogensen, yfirlæknis slysa- og bæklunardeildar Borgarspítal- ans. „Þetta hefur snúist um að færa kunnáttuna heim,“ sagði Brynjólfur. „Við höfðum hér allt nema sérþekkinguna, og það var sáralítil fjárfesting því samfara að hefja framkvæmd þessara að- gerða hér á landi. Aftur á móti sparast mikið fé og fyrirhöfn, að ógleymdum þeim kvíða og erfið- leikum sem hljótast af því að fara til útlanda í stóra aðgerð." Borgarspítalanum hefur nýlega borist liðsauki í bæklunarlækning- um. Ragnar Jónsson, sérfræðingur í bæklunarlækningum með sér- menntun í hryggjarskurðlækning- um, er eini íslendingurinn sem hefur þá menntun sem til þarf í aðgerðir gegn hryggskekkju. í Gautaborg vann hann undir handleiðslu Alf Nachemsson, brautryðjanda á sviði hryggskurðaðgerða í Svíþjóð, en hefur nú hafið störf á slysa- og bæklunardeild Borgarspítalans. Að sögn Ragnars eru gerðar um 10-20 hryggskekkjuaðgerðir árlega á íslenskum unglingum, auk 20-30 annarra meiriháttar bakaðgerða á fólki á öllum aldri. „Hryggskekkjan lýsir sér þannig, að hryggurinn sveigist til hliðar og skekkist eða börnin fá kryppu. Ef skekkjan fer yfir visst stig, þarf að gera á þessu aðgerð. Hingað til hafa börn verið send til útlanda - til Malmö, Gauta- borgar eða jafnvel Bandaríkjanna. Það hefur kostað mikla peninga, því Morgunblaðið/Kristinn Ragnar Jónsson, bæklunarlæknir, og Brynjólfur Mogensen, yfirlæknir slysa- og bæklunardeildar Borgarspítalans. bæði hefur ríkissjóður þurft að greiða af því kostnaðinn og foreldrar hafa þurft að taka sér frí frá vinnu. Hryggskekkjuaðgerðir eru erfiðar og krefjandi, og það þarf að vera hjá börnunum allan sólarhringinn til að byija með.“ Ragnar sagði að hryggskekkju á vægu stigi væri reynt að meðhöndla með belti til að fyrirbyggja að hún versnaði. Ef aðgerðar þarf með, er gerður langur skurður eftir öllu bak- inu og rétt úr skekkjunni eins og frekast er unnt með því að strekkja á skekkta kaflanum með stálpinna sem festur er með krókum undir hryggjarliði að ofan og neðan. Þá er beinið milli hryggjarliðanna sem rétta á ýft upp, og bætt ofan á þá beinfrauði sem tekið er úr mjaðma- grind sjúklingsins eða úr beinabanka Borgarspítalans. Síðan gróa hrygg- jarliðirnir saman, og sú rétting sem fengist hefur, verður varanleg. Við aðgerðirnar hefur verið notað tæki sem ekki hefur verið notað áður á íslandi, svonefnd blóðskilja. Tækið tekur við blóði sem rennur í sárið, hreinsar það í sérstakri skil- vindu og skilar svo aftur í sjúkling- inn. Að sögn Ragnars sparar þetta blóðgjafír sem alltaf fylgir einhver áhætta. Þá önnur nýjung rutt sér rúms hér á landi, því notað er bein úr beinabanka spítalans þegar bein úr sjúklingnum sjálfum dugir ekki til. Ragnar sagði að meðal annarra aðgerða sem framkvæmdar væru hér' á landi væri lagfæring á skriði á hryggjarliðum, aðgerðir við hrygg- broti, gegn þrálátum verkjum eftir bijósklosaðgerðir, og lækningar á slitsjúkdómum og æxlum í baki. „Árangurinn af þessum aðgerðum er góður ef þær eru gerðar á réttan hátt af þeim sem hafa lært til þess,“ sagði Ragnar. „Það er þó ekki bara á bæklunarlækninum sem eitthvað mæðir, því þetta er þetta hópvinna, með krefjandi svæfíngu og nauðsyn á góðri aðhlynningu þjálfaðs starfs- fólks á legudeild." Að sögn Brynjólfs og Ragnars verður næsta stig í hryggjarlækn- ingum á íslandi að hefja lækningar vegna afleiðinga af klofnum hrygg, heilasköddun og ýmsum taugasjúk- dómum í börnum og unglingum. Aðstæður hafí ekki boðið upp á slíkt hér á landi fyrr, en ætlunin sé að hefja slíkar aðgerðir á næsta ári. Doktor í bygg- ingarverkfræði JENS Bjarnason verkfræðingur varði 10. desember sl. doktorsrit- gerð í byggingarverkfræði við Northwestern University í Banda- ríkjunum. Ritgerðin nefnist Effect of Substructures on the Vibration of FIuid-Loaded Shells. í ritgerðinni er sett fram stærð- fræðilegt líkan sem segir fyrir um sveiflur burðarvirkis, sem er umlukið vökva. Líkanið tengir saman hreyfing- arjöfnur, sem lýsa sveiflueiginleikum burðarvirkis í tómarúmi, þ.e. án áhrifa vökvans, hér með talin orkueyðandi bylgjuútbreiðsla. í ritgerðinni eru sett- ar fram nálgunarlausnir, sem taka fullt tillit til samspils virkis og vökva, og gilda á breiðu tíðnisviði. Hagnýtt gildi rannsóknanna tengist hönnun hverskonar mannvirkja, sem eru umlukin vökva, til dæmis skip, kafbát- ar og neðansjávarlagnir. Andmælend- ur við vörn ritgerðarinnar voru bygg- ingarverkfræðiprófessorarnir Jan D. Achenbach og Takeru Igusa ásamt vélaverkfræðiprófessomum Wing K. Liu. Jens Bjarnason er fæddur í Reykja- vík 11. október 1960, sonur Bjarna Jenssonar flugstjóra, sem nú er lát- inn, og Halldóru Áskelsdóttur starfs- mannastjóra Búnaðarbanka Islands. Hann lauk stúdentsprófi frá Mennta- skólanum í Reykjavík árið 1980, B.Sc. prófi í flugvélaverkfræði (Aerospace Engineering) frá Iowa State Univers- ity 1983 og M.Sc. prófi í vélaverk- fræði frá Stanford University 1984. Að námi loknu hóf hann störf sem verkfræðingur í tæknideild Flugleiða og starfaði þar til ársins 1988. Þá réðst hann til rannsóknastarfa hjá Verkfræðistofnun Háskóla íslands jafnframt því sem hann kenndi burð- arþolsfræði við verkfræðideild Háskól- ans. Árið 1989 hóf hann rannsóknir Dr. Jens Bjarnason sínar við Northwestem University, sem nú er lokið með áðurnefndri rit- gerð. Rannsóknir Jens eru þegar orðnar all umfangsmiklar og nokkuð fjöl- breyttar. Hann hefur kynnt þær á nokkrum ráðstefnum erlendis. Þá hafa einnig birst greinar eftir hann í virtum erlendum fagtímaritum, meðal ann- arra: Journal of Vibrations and Aco- ustics, Wave Motion, Journal of Aco- ustical Society of America og Journal of Sound and Vibrations. Dr. Jens Bjarnason hefur verið ráð- inn dósent við verkfræðideild Háskóla íslands frá næstu áramótum. Hann mun einnig starfa á Verkfræðistofnun Háskóla Islands að rannsóknum á sviði sveiflu- og bylgjufræði (structur- al asoustics). Fnðsöm jól á Húsavík Húsavík. FRIÐHELGI jólanna var í heiðri höfð á Húsavík. Á að- fangadagskvöld fjölmenntu menn til aftansöngs í Húsavík- urkirkju til séra Sigurðar Guð- mundssonar, biskups, og var kirkjan þéttsetin og áttu menn þar virkilega hátíðarstund. Veðrið var gott hátíðardagana en á föstunni hefur verið allrisj- ótt veðrátta og nokkrir erfiðleikar með samgöngur. Flugleiðum tókst þó að koma öilum farþeg- um, sem þess höfðu óskað, á áfangastað. Það var meira um það nú fyrir þessi jól en oft áður og flogið var með farþega í báðar áttir. Áður fyrr var það yfirleitt unga fólkið sem dvalið hafði í fjarlægð sem leitaði til sinna heimahaga en nú eru þó nokkur brögð að því að foreldrar séu famir að flúga suður og eiga jól með börnum sínum búsettum í fjarlægð. Venjulegt opinbert samkomu- hald um jólin fór hið besta fram að sögn lögreglunnar, „hér voru helg og friðsöm jól“. —Fréttaritari
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.