Morgunblaðið - 07.04.1993, Blaðsíða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 7. APRÍL 1993
Frakkar
játa land-
helgisbrot
FRANSKUR togaraskipstjóri,
Michel Mesnage, játaði í gær
fyrir breskum dómstóli að skip
hans Calypso hefði verið að veið-
um í breskri landhelgi þann 28.
mars. Skip úr breska flotanum,
sem var við landhelgisgæslu-
störf, stóð skipið að veiðunum
og fóru þrír skipveijar um borð
í franska togarann. Voru þeir
teknir höndum af Frökkunum
og siglt með þá til hafnarborgar-
innar Cherbourg. Skipstjórinn
var handtekinn á föstudag af
bresku strandgæslunni og á
hann yfir höfði sér allt að 55
þúsund punda sekt og að veiðar-
færi verði gerð upptæk. Fransk-
ir sjómenn draga í efa kröfu
Breta um landhelgisréttindi í
kringum bresku eyjarnar í Erm-
arsundi.
Lögreg’la
stöðvar
þingfund
VOPNAÐIR lögreglumenn í
Zaire lokuðu í gær ráðstefnum-
iðstöð í höfuðborginni Kinshasa
og komu þar með í veg fyrir
að bráðabirgðaþing landsins
gæti fundað. Þingið, þar sem
stjórnarandstæðingar eru í
meirihluta, á í deilum við Mob-
utu Sese Seko sem farið hefur
með alræðisvald í Zaire í 28 ár.
Setti Mobutu forsætisráðherra
landsins af í síðustu viku og
skipaði nýjan hliðhollann sér í
staðinn.
Innrás af ótta
við Iran?
ODD Arne Westad, sem er yfir
rannsóknum Nóbelstofnunar-
innar í Osló, sagði í gær að
Sovétmenn hefðu ráðist inn í
Afghanistan árið 1979 til að
koma í veg fyrir að íslamska
byltingin í íran breiddist út.
Westad, sem er sagnfræðingur,
hefur undanfarið rannsakað
leynileg sovésk skjöl. Hann seg-
ir einnig að sendiráð Sovét-
manna í Kabúl og yfirmenn so-
vésku leyniþjónustunnar, KGB,
þar í landi hafi verið andvígir
innrásinni. Að sögn Westad hafa
rannsóknir hans leitt í ljós að
Sovétmenn óttuðust að ef heit-
trúaðir múslimar kæmust til
valda í Afghanistan gæti það
haft alvarleg áhrif í hinum
íslömsku iýðveldum Sovétríkj-
anna.
Landgöngu-
liði dæmdur
BANDARÍSKUR herdómstóll í
Sómalíu komst í gær að þeirri
niðurstöðu að bandarískur land-
gönguliði hefði gerst sekur um
> að hafa að ósekju ráðist að
tveimur Sómölum og sært þá
skotsárum. Var landgöngulið-
inn, sem starfað hafði í hernum
í þrettán ár, sviptur tign sinni
sem liðþjálfi og hýrudreginn í
mánuð. Landgönguliðinn segist
hafa skotið á Sómalana í sjálfs-
vörn.
Flugrán í
Kína
TVEIR vopnaðir Kínverjar
rændu aðfaranótt þriðjudagsins
þotu með 204 farþegum í inn-
anlandsflugi í Kína og skipuðu
flugstjóranum að fljúga til Tæv-
an. Þar gáfust þeir upp og báðu
um pólitískt hæli. Þeir voru enn
í varðhaldi í gær en flugvélinni
var leyft að fljúga aftur til Kína.
Kínveijar hafa farið fram á að
fá mennina framselda.
Greenpeace berst gegn hvalveiðum Norðmanna
Hvalveiðibann verði sett
sem skilyrði fyrir EB-aðild
Brussel. Frá Kristófer M. Kristinssyni, fréttaritara Morgunblaðsins.
Umhverfisverndarsamtökin Greenpeace birtu í gær áskorun til
framkvæmdastjórnar Evrópubandalagsins (EB) og aðildarríkja þess
um að banna hvalveiðar aðildarrikjanna í hvaða formi sem er. Bann-
ið beinist fyrst og fremst að fyrirhuguðum hvalveiðum Norðmanna
en umsókn þeirra um aðiid að EB var formlega tekin til umfjöllunar
á mánudag. Forsvarsmenn Greenpeace hyggjast á næstunni hefja
almennan áróður fyrir því innan EB að Norðmenn falli frá fyrirætl-
unum um hvalveiðar en verði af aðild að bandalaginu ella.
Talsmenn Greenpeace vísuðu á
bug röksemdum norskra stjóm-
valda fyrir því að hefja veiðar á
hrefnu að nýju. Þeir fullyrtu að
Norðmenn hefðu ekki frekar en
aðrir sannanir fyrir því að hrefnu-
stofninn væri að rétta við og að
sama skapi ríkti mikil óvissa um
stærð stofnsins.
Fulltrúarnir bentu á að drápsað-
ferðunum og þeirri spurningu hvort
þær væru mannúðlegar yrði ekki
haldið utan við umræðuna. Gre-
enpeace teldi engar efnahagslegar
forsendur fyrir því að hefja hvala-
dráp að nýju. Almennt gæfu Norð-
menn falska mynd af ástandinu,
m.a. með fullyrðingum um að
hrefnustofninn væri norskur þegar
vitað væri að hann væri einungis
árstíðabundið við Noreg og flakkaði
annars allt suður til Afríkustranda.
Talsmenn Greenpeace sögðu að
hvalveiðibann ætti í framtíðinni að
vera skilyrði fyrir aðild að EB.
Þrýst á Belgíustjórn
Greenpeace hyggst leggja sér-
staka áherslu á að hafa áhrif á
belgísk stjórnvöld í þessu efni en
Belgar verða í forsæti í ráðherra-
ráði EB frá 1. júlí til loka þessa
árs. Boðað er til áróðursherferða
til að vekja athygli almennings á
fyrirætlunum Norðmanna. Tals-
menn Greenpeace fullyrða að al-
menningsálitið innan EB sé hvölum
vinsamlegt en hvalveiðimönnum
mjög fjandsamlegt.
Lögð verður áhersla á að safna
nauðsynlegu fjármagni til að standa
undir friðsamlegum aðgerðum til
að fæla Norðmenn frá hvalveiðum.
Talsmenn samtakanna sögðu að
allt kæmi til greina og augljóslega
yrði fólk hvatt til að sniðganga
norskar afurðir og þrýsta á stjórn-
málamenn, m.a. með undirskrifta-
listum, til að leggjast gegn aðild
Norðmanna að EB snúi þeir ekki
til betri vegar.
Kabun Muto
Nýr utan-
ríkisraðherra
í Japan
Tókýó. Reuter.
FORSÆTISRÁÐHERRA Japans,
Kiichi Miyasawa, hefur tilnefnt
reyndan samningamann, Kabun
Muto, til að gegna embætti utan-
ríkisráðherra í stað Michio Wat-
anabe er hefur sagt af sér af
heilsufarsástæðum.
Muto er 66 ára gamall og hefur
verið landbúnaðar- og viðskiptaráð-
herra. „Nú eru mjög erfiðir tímar
fyrir japönsku utanríkisþjónustuna,“
sagði Muto í sjónvarpsviðtali en hann
verður skipaður formlega í dag.
Hann hrósaði jafnframt fyrirrennara
sínum fyrir gott starf. í næstu viku
hittast ráðherrar frá sjö helstu iðn-
ríkjum heims í Tókýó til að ræða
hvernig best verði hægt að styðja
framgang umbótastefnu í Rússlandi.
Japanar hafa verið sakaðir um að
hundsa vandann en þeir deila um
eign á nokkrum smáeyjum við Rússa
sem hertóku þær í stríðslok.
Landstj órnarmenn ræða við forsætisráðherra Dana
Vilja ráða meira um
endui’skipiilagiiingn
Kaupmannahöfn. Frá Sigrúnu Davíðsdóttur, fréttaritara Morgunblaðsins.
FÆREYSKA landstjórnin ræddi I gær við Poul Nyrup Rasmussen,
forsætisráðherra Danmerkur. Ráðherrann sagði að Færeyingar yrðu
að reyna að ná betri árangri í sparnaði, en hins vegar mætti athuga
hvort þeir ættu ekki að fá meiri áhrif í Fjármögnunarsjóðnum, sem
komið var á fót til að styðja atvinnuuppbyggingu eyjanna. Ennfrem-
ur dró ráðherrann úr því að ætlunin væri áð steypa fyrirtækjum
saman.
Fyrir fundinn hafði færeyski
þingmaðurinn Oli Breckmann, er
situr á danska þinginu fyrir Fær-
eyjar, verið þungorður og sagt að
Danir hegðuðu sér eins og nýlendu-
veldi. Í viðtali við Morgunblaðið
sagði hann að danskir bankastjór-
ar, sem sætu í stjórn Pjármögnun-
arsjóðsins, virtust líta á sig sem
einhvers konar hreinsunardeild,
senda út af „sjálfum Guði al-
máttugum í. Danmörku". Þeir
hefðu ekki hundsvit á fiskveiðimál-
um, en hefðu sýnt stjórnendum
færeyskra fiskvinnslufyrirtækja
ótrúlegan yfirgang, nánast sett
þeim afarkosti með hnífínn á háls-
inum.
„Bankamafían
Breckmann sagði að besta
niðurstaða fundarins væri að
ákveðið hefði verið að auka áhrif
uppbyggingarnefndarinnar, þar
sem Færeyingar úr fískvinnslunni
eru í meirihluta. Þar með yrði ekk-
ert úr áformum dönsku „bankam-
afíunnar“ um að steypa öllum físk-
vinnslufyrirtækjum saman í fáein
fyrirtæki, sem öll fiskiskipin yrðu
sett undir og þar sem bankarnir
gætu ákveðið allt frá verði til
markaða.
Um ásakanir Breckmanns sagði
Nyrup Rasmussen að fólk í Færeyj-
um talaði öðruvísi en Danir væru
vanir. Breckmann sagði að það
væri ef til vill rétt, en hann væri
vanur að kalla hlutina réttum nöfn-
um. Yfirgangurinn væri staðreynd,
en nú yrði vonandi breytt um
stefnu.
Fram af flugbrautinni
BOEING 767-þota flugfélags E1 Salvador hafnaði á húsum utan
flugbrautar er hún lenti í Guatemalaborg í fyrrakvöld. Kom þot-
an of hátt til lendingar og dugði flugbrautin því ekki flugmönnun-
um til að stöðva hana. Þotan skemmdist talsvert en engan af 213
farþegum eða níu manna áhöfn sakaði.
Forsíðugrein í tímaritinu Newsweek um hrefnuveiðar Norðmanna
Sagðar geta stuðlað að hvalavernd
New York. Frá Huga Ólafssyni, frétfarilara Morgunbiaðsins.
AÐGERÐIR græningja gegn hvalveiðum og annarri nýtingu dýrateg-
unda eru oft gagnslausar og jafnvel skaðlegar tegundum sem á að
vernda, segir í forystugrein nýjasta heftis bandaríska tímaritsins
Newsweek. Sagt er að hrefnuveiðar Norðmanna samrýmist vel hug-
myndinni um sjálfbæra þróun og geti jafnvel komið sjaldgæfum
hvölum, sem keppni við hrefnuna um æti, til góða.
Forsíðumynd tímaritsins er af
pandabirni og ber yfirskriftina
„Elskuð til bana - hvernig baráttan
við að bjarga dýrum í útrýmingar-
hættu getur snúist upp í ranghverfu
sína.“ Gagnrýni á áherslur og fjár-
öflun umhverfis- og dýraverndar-
samtaka hefur sést víða í fjölmiðlum
og nýjum bókum í Bandaríkjunum
upp á síðkastið, en hefur ekki verið
kynnt almenningi áður með jafn
áberandi hætti, þegar næstútbreidd-
asta fréttatímarit landsins, með um
3,5 milljónir áskrifenda, slær henni
upp og lofar jafnvel gildi hvalveiða.
I greininni segir: „Hvergi sést hin
nýja endurskoðunarstefna í um-
hverfismálum betur en í andmælum
gegn þekktustu slagorðum græn-
ingja: „Björgum hvölunum". Al-
þjóðahvalveiðiráðið bannaði allar
veiðar fyrir sjö árum, en í fyrra
hófu Norðmenn þær að nýju og hval-
bátarnir halda aftur úr höfn í þessum
mánuði. Þeir segja að veiðar á örfá-
um hundruðum hrefna af 86.000
hvala stofni séu í fullu samræmi við
sjálfbæra þróun, nýjustu kennisetn-
ingu vistkerfisvina, sem boðar hóf-
lega nýtingu auðlinda þannig að þær
gangi ekki til þurrðar."
Enn fremur: „Meira að segja nátt-
úruvemdarsinnar í Noregi styðja
takmarkaðar hvalveiðar í nafni
rannsókna. Er hvalveiðibannið þá
misheppnað? Já, ef friðun á hrefnum
vinnur gegn öðrum hvalategundum.
Hrefnan keppir hugsanlega um æti
við steypireyðina; ef hrefnustofninn
er ekki grisjaður nær steypireyðurin
kannski aldrei að rétta úr kútnum."
Misheppnaðar aðgerðir
Tímaritið nefnir mörg fleiri dæmi
um misheppnaðar aðgerðir til að
bjarga dýrum eins og fílum, tígris-
dýrum og pandabjörnum frá al-
dauða. Það er auðvelt fyrir friðunar-
samtök að afla fjár til björgunar
slíkra skepna, sem hvert mannsbarn
þekkir, en oft vill minnstur hluti fjár-
ins renna til raunhæfra friðunarað-
gerða.
Áróður af svipuðu tagi og
Newsweek gagnrýnir sást í fyrri
viku í heilsíðuauglýsingu í stórblað-
inu The New York Times, þar sem
fjöldi dýraverndar- og umhverfis-
samtaka boðaði fjáröflunarherferð í
því skyni að senda háhyrninginn
Shamu í lystigarðinum Sea World á
Flórída aftur á sínar heimaslóðir, svo
hún nái að sjá „fjölskyldu sína“ á
ný áður en hún deyr. Foreldrar eru
hvattir til að að Iesa sorgarsögu
Shamu fyrir börn sín og tekið er
fram að dýrið muni fá tannhirðu og
læknisþjónustu frá sérstökum bát
ef því verður sleppt aftur í sjóinn.