Morgunblaðið - 21.08.1993, Blaðsíða 10

10
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. ÁGÚST 1993
Svört náttúruvernd
eftir Hermann
Sveinbjörnsson
Upp á síðkastið hefur nýtt hugtak
- „svört náttúruvernd"- rutt sér til
rúms meðal þeirra sem starfa að
endurheimt landgæða hér á landi.
Er hugtakið notað um hugsjónir
þess fólks sem mótmælir og berst
gegn útbreiðslu innfluttra tegunda
til skógræktar og landgræðslu - fólk
sem dásamar hina ósnortnu fegurð
uppblásinna auðna og sandfláka. í
hugum þess fólks, sem aðhyllist
svarta náttúruvernd, felur náttúru-
vernd í sér viðhald á óbreyttu
ástandi, sem í daglegu tali kallast
stöðnun. I hugum þessa fólks flokk-
ast því uppgræðsla oft undir' hrein
náttúruspjöll, sérstaklega ef um er
að ræða innfluttar tegundir. Slíkum
plöntum hefur sumum tekist í lítil-
læti sínu að tóra og jafnvel dafna
og bjóða íslenskri veðráttu og eyð-
ingaröflum byrginn. Þá breytist
ásýnd landsins úr svörtu í grænt -
og jafnvel blátt!
Þjónustuíbúð fyrir aldraða
Til sölu þjónustuíbúð í Hæðargarði 35, 65 fm.
Innangengt í Þjónustumiðstöð Reykjavíkurborgar.
Upplýsingar í símum 45186 og 75894.
ÓDAL f asteignasala.
Skeifunni 11A, 3. hæð,
® 679999.
Laufvangur - Hafn.
Erum með í einkasölu 4ra herb. endaíbúð 125,9 m2 á
3. hæð í 3ja hæða blokk. Gott sjónvarpshol, rúmgott
eldhús, þvottahús og búr innaf eldhúsi, stór stofa og
borðstofa, suðursvalir, 3 svefnherbergi á sérgangi,
baðherbergi með kari og sturtu. íbúðin er laus strax.
Áhvílandi hagstæð lán ca kr. 3.700.000,-.
Verð kr. 8.400.000,-.
ÓÐAL f asteignasala.
Skeifunni 11A, 3. hæð,
® 679999.
Mosfellsbær
Glæsilegt parhús
Erum með í sölu sérlega glæsilegt og vandað parhús
á einni hæð samtals 164,2 m2 ásamt bílskýli. 4 rúm-
góð svefnherbergi, eldhús með glæsilegum innrétting-
um og borðkrók. Parket á gólfi, þvottahús innaf eld-
húsi, stofa með marmara, sólstofa út frá stofu, sjón-
varpshol með parketi, snyrting með kari og sturtu, flís-
ar á gólfi. Húsið er einstaklega vandað að allri gerð.
Sjón er sögu ríkari. Áhvílandi hagstæð lán ca
6.200.000,-. Verð 12.950.000,-.
21150-21370
LARUS Þ. VALDIMARSS0N framkvæmdastjori
KRISTINN SIGURJÓNSSON, HRL. loggiltur fasteignasali
Til sýnis og sölu - eignir sem vekja athygli:
Vesturborgin - allt sér - bílskúr
Glæsileg 6 herbergja efri hæö í þríbýlishúsi. Innbyggöur bílskúr meö
geymslu 37,4 fm. Glæsileg lóð með háum trjám. Grunnflötur hússins
154,8 fm. Einn vinsælasti staður í Vesturborginni. Sanngjarnt verð.
Fyrir smið eða laghentan
í Smáibúðahverfi endaraðhús með 4ra-5 herb. íbúð á tveimur hæðum,
115 fm. Þvottahús og geymsla í kjallara. Þarfnast nokkurra endur-
bóta. Skipti æskileg á 2ja-3ja herb. íbúð í hverfinu. Gott verð. Einkasala.
Skammt frá Borgarspítalanum
Neðri hæð í tvíbýli, 3ja herbergja, 82 fm. Allt sér. Öll eins og ný.
40 ára húsnæöislán kr. 3,6 millj. Tilboð óskast. Laus fljótlega.
Safamýri - Stóragerði - endaíbúðir
Vel með farnar 4ra herbergja íbúðir á 1. hæð. Geymslur og þvottahús
í kjallara. Vinsamlegast leitið nánari upplýsinga.
Góð eign í Garðabæ
4ra herbergja ibúð á 2. hæð við Lyngmóa. Þrjú svefnherb. Sér þvotta-
aðstað. Bílskúr. Útsýni. Tilboð óskast.
Nokkrar 2ja, 3ja og 4ra herb. íbúðir
Með „gömlu og góöu“ 40 ára húsnæðislánunum, 2,5 - 3,6 millj.
Vinsamlegast leitið nánari upplýsinga.
Litlar ódýrar íbúðir
M.a. viö Njálsgötu og Gunnarsbraut. Vinsaml. leitið nánari upplýsinga.
• • •
Opiðídag kl. 10-14.
Fjöldi eigna í makaskiptum.
Almenna fasteignasalan sf.
var stofnuð 12. júlí 1944.
AIMENNA
FASTEIGNASALAH
LAUGAVEG118 SÍMAR 21150-21370
Lifi lúpínan!
Á undanfömum vikum hef ég
verið á ferð víða um landið. Á slíkum
ferðum gleður fátt mig meira en að
sjá myndarlegar bláar lúpínubreiður
í blóma, hvort sem er í hlíðum Siglu-
fjarðar, í bröttum skriðum Skorra-
dais, við Rauðavatn í útjaðri Reykja-
víkur, eða á svörtum Mýrdalssandi.
Ég fyllist lotningu og aðdáun á
dugnaði og þegnskap þessa land-
nema við að þekja sanda og vindsorf-
in holt með grænum og bláum litum.
Jafnframt verður mér oft hugsað til
dugnaðar og framsýni Hákonar
Bjarnasonar, skógræktarstjóra, sem
m.a. sótti lúpínuna til_ Alaska í lok
fimmta áratugarins. í dag er svo
komið að Landgræðsla ríkisins flytur
út lúpínufræ og grasfræ til Alaska.
Það er stórkostlegt þegar slík sam-
vinna tekst milli þjóða, báðum aðil-
um til hagsbóta og blessunar.
Það er ekki að undra að lúpínan
skuli vera einn helsti þyrnir í augum
þess fólks á íslandi sem aðhyllist
svarta náttúruvernd. Sagt er að lúp-
ínan setji blett á ásýnd íslenskrar
náttúru, það sjáist grænir og bláir
litir í landslaginu þar sem einungis
ættu að vera sandar og grámyglu-
legar auðnir. Heyr á endemi! Þessu
halda jafnvel fram annars vel mennt-
aðir og málsmetandi menn á sviði
náttúrufræða. Hefur þetta jafnve!
náð svo langt að á vegum Náttúru-
verndarráðs er háð heilagt stríð gegn
lúpínu í þjóðgarðinum í Skaftafelli.
Er því m.a. haldið fram að þjóðgarð-
urinn fái ekki einhveija evrópska
viðurkenningu sem óspjallaður þjóð-
garður ef þar finnst innflutt plöntu-
tegund! En hvað er ekki innflutt?
Þyrftu þá ekki tún, skjólbelti, og
ýmis fleiri mannanna verk einnig
að víkja í Skaftafelli og öðrum hlið-
stæðum stöðum? Hvar ætti slík vit-
leysa að enda, t.d. varðandi trjágróð-
ur við Þingvelli? Ég sendi neðanjarð-
ar- og andspyrnuhreyfingu lúpín-
unnar innilegt hugskeyti og vona
að hún sigri klippur Náttúruverndar-
ráðs og spretti aftur upp að vori.
Blómlegur gróður er miklu meira
virði í okkar fáklædda landi heldur
en einhver erlend viðurkenning.
Eflum flóruna
Vegna landfræðilegrar einangr-
unar Islands er tegundafjöldi flór-
unnar ekki í neinu samræmi við
breiddargráðu landsins. Það sést
best þegar borið er saman gróðurfar
Hermann Sveinbjörnsson
„Það er hryggilegt til
þess að vita að vormenn
Islands, starfsmenn við
landgræðslu og skóg-
rækt, þurfi að ryðja
brautina framhjá hælbít-
um svartrar náttúru-
verndar.“
í Alaska, Norður-Noregi, og Rúss-
landi. Tegundafæðin er stór ástæða
fyrir veikleika íslenskra gróðurlenda
femá&ináQ
Umsjónarmaður Gísli Jónsson
„Mig langar að minnast hér
á málvillu sem er orðin nokkuð
algeng, að hafa stutt sérhljóð í
stað langs við tilteknar aðstæður
I orðum á borð við_ brú, á, slá,
rá, kló, spá o.s.frv. í þolfalli ein-
tölu með greini höfum við venju-
lega langt sérhljóð: við brúna
yfir ána, hann málaði slána og
rána, réttu mér klóna, heyrðirðu
spána? Þetta er líka það sem við
er að búast miðað við ritaða
mynd orðsins þar sem eitt sam-
hljóð, n, fylgir, en sérhljóð eru
venjulega löng í áhersluatkvæð-
um á undan einu samhljóði eða
engu. Nú ber þó svo við að
ósjaldan hefur fólk þarna stutt
sérhljóð en samhljóðið lengist
að sama skapi: við „brúnna“
yfir „ánna“, hann málaði
„slánna“ og „ránna“, réttu mér
„klónna“, heyrðirðu „spánna"?
Þetta er rangur framburður og
á ekki að heyrast í Ríkisútvarp-
inu. Á hinn bóginn koma orð-
myndir á borð við brúnna, ánna,
slánna, ránna, klónna, spánna
réttilega fyrir í eignarfalli fleir-
tölu með greini: brýrnar, um
brýrnar, frá brúnum, til brúnna,
spárnar, um spárnar, frá spán-
um, til spánna og svo framveg-
is. Þarna, þegar verið er að tala
um margar brýr eða spár, og
greinir hafður með, er hárréttur
framburður að segja brúnna,
spánna og þar fram eftir götun-
um enda í samræmi við ritmynd-
ina með tveimur /i-um. Þegar
átt er við eina brú, eina spá
o.s.frv. tölum við um brúna,
spána, ána, klóna - teygjum á
sérhljóðinu enda er þar aðeins
eitt n í rituðum myndum orð-
anna. Við eigum sem sé að játa
trúna en ekki „trúnna", vaða
yfír ána en ekki „ánna“, hlusta
á spána en ekki „spánna".
Sú villa, sem hér var gerð að
umtalsefni, virðist þegar allt
kemur til alls frekar vera beyg-
ingarlegs eðlis en hreinræktuð
framburðarvilla enda þótt rugl-
ingur milli beygingarmynda
komi auðvitað fram í fram-
burði.“
(Tungutak, júní 1993,
ritstj. Ari Páll Kristinsson.)
Birt með þökk til ritstjórans
fyrir gott og árangursríkt starf.
Kjartan Ragnars í Reykjavík
bregður ekki tryggð sinni við
þáttinn. Honum er I nöp við
dönskuslettur eins og að „reikna
með“ í staðinn fyrir að búast
við eða gera ráð fyrir. Hann
saknar, eins og umsjónarmaður,
orðsins bjarndýr. Honum leiðist
orðið hvítabjörn og ísbjörn og
finnst erlendur keimur að því
seinna. Orðrétt segir Kjartan í
bréfi:
„Þegar við strákar á Akureyri
þreyttum jakahlaup þar sem nú
skarta Ráðhústorg og Nýja bíó,
varaði amma mín, fjörgömul,
stranglega við bjarndýrum sem
sætu ævinlega um börn þegar
sjór væri ísi lagður. Hún hefur
sjálfsagt viljað forða piltum úr
glæfraleik jakahlaups sem gat
vissulega verið hættulegt. Síðan
hef ég ávallt nefnt þessar skepn-
ur bjarndýr, enda er það heiti
einnig skráð á gamlar bækur. -
Reyndar er landbjörn einnig
bjarndýr, en þá nefnist hann
skógarbjörn."
Að lokum vonar Kjartan
Ragnars að umsjónarmanni líði
vel, en hann óskar þess ekki að
neinn „hafí það gott“. Umsjón-
armaður þakkar Kjartani á sama
hátt.
Vilfríður vestan kvað:
Ég er háþróuð hindúasál,
ét hálftannað námskeið i mál;
ég er röff, ég er töff,
fæ mér stera og stöff
og sting mig til spari með nál.
Oft má sjá í blöðum og tíma-
ritum hörmulega skiptingu orða
milli lína, og hafa margir að
vonum komið að máli við um-
sjónarmann vegna þessa, nú síð-
ast Guðrún Kristín Magnúsdóttir
í Reykjavík. Henni þótti um
þverbak keyra, er hér í blaðinu
var svo skipt samsetningu af
orðinu hestur, að í fyrri línunni
voru aðeins stafírnir he.
Ég hef nokkrum sinnum um
þetta fjallað og rækilegast í
629. þætti. Þótt ekki sé lengra
um liðið tek ég þann kost að
706. þáttur
endurbirta það sem um þetta
efni stóð þar:
„Umsjónarmaður verður fyrst
að svara fyrir sig og sinn þátt,
svona eins og Ragnar Reykhás
fyrir sig og sína fjölskyldu. Próf-
arkalestur á þættinum íslenskt
mál hefur lengst af verið, og
einkum nú um langt skeið, til
mikiilar fyrirmyndar og er þó
sérlega vandasamur á þætti sem
þessum.
Að öðru leyti svarar Ingvar
Hjálmarsson starfsmaður Morg-
unblaðsins spurningunni um
prófarkalestur á þessa leið:
Við erum með orðaskiptingar-
forrit sem hannað var fyrir okk-
ur í Noregi, og ég held að þeir
hafí lesið alla Orðabók Menning-
arsjóðs inn í kerfíð. Síðan er til
önnur skrá innan þessa forrits
sem heitir undantekningarlisti,
og þar eiga að skrást þau orð
sem kerfíð skiptir ítrekað skakkt
hjá okkur, t.d. Hallgrímur sem
verða vill Hal-lgrímur. Þannig
reynum við allt sem tölvutæknin
leyfir til þess að vanda orða-
skiptingu sem best. En auðvitað
verður aldrei sett undir allan
hugsanlegan leka.
Um prófarkalesara er það að
segja, að þeir hafa ekki tæki-
færi til að fylgjast með orða-
skiptingum í öllum þeim ókjörum
lesmáls sem í blaðinu birtist. Þar
verða helst útundan fréttaskrif
og annað það sem lendir í mestu
tímahraki hveiju sinni, ef svo
mætti segja. En kunnugt er mér
um það að hlutfallsiegur fjöldi
prófarkalesara hjá Morgun-
blaðinu er mjög hár, þrír á
hverri vakt, og ailt úrvalsfólk.
Að lyktum þessa máls segir
umsjónarmaður að auðvitað
verður ekki sæst á annað en
réttar orðaskiptingar í blöðum
og bókum. Hann óskar tölvusér-
fræðingum og prófarkalesurum
góðs sigurs í viðskiptum við vill-
urnar.“
Það er almenningsálit í sveitinni,
að ást séra Marteins á geitinni
megi hreint ekki lá
þegar litið er á
hve lík hún er Jórunni heitinni.
(Jóhann S. Hannesson)