Morgunblaðið - 21.08.1993, Blaðsíða 13

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. ÁGÚST 1993
13
Athugið! Símanúmer prentaöist rangt á forsíðu fyrsta blaösins sem kemur út í dag.
Rétt símanúmer er 91-68 78 26 og fax 68 78 27. Sja TtTs.
Það er komið
nóg, Peres!
Bosnía — liildar-
leikur og samstaða
Menn úr hersveitum múslíma skiptast á skotum við Serba í útjaðri
Sarajevo.
Víet Nam-hreyfingin varð svona
öflug má að sönnu rekja til að þess
að henni var stýrt, ef nokkur man
svo langt, af þessari nýju vinstri-
bylgju og maoistum sem urðu að
finna sér fótfestu með sjálfstæðum
viðhorfum og pólitískri afstöðu án
afskipta frá Moskvu. Að sjálfsögðu
voru menn heilir í afstöðu sinni fyrir
friði í Víet Nam, en því skal ekki
gleymt, að baráttan fyrir nýrri
vinstrihreyfingu, jafnvel nýjum
kommúnistaflokki, var ekki síður
mikilvæg.
Þess má að lokum geta að Þjóð-
frelsishreyfing Víetnama (FNL), var
alla tíð mjög sigursæl í baráttunni
gegn Bandaríkjunum. Samstöðu-
hreyfingamar uxu í samræmi við
það. Múhameðstrúarmenn í Bosníu
fara nú mjög halloka í stríðinu.
Gæti það verið ástæðan fyrir því að
engar afgerandi samstöðuhreyflngar
spretta upp þeim til stuðnings?
Höfundur er lögfræðingur
búsettur í Svíþjóð.
FÆST \ MÆSTU
SHELL STÖÐ
eftir Ragnar
Tómasson
ísraelsmenn hafa alla tíð notið
almenns stuðnings á íslandi. Sú
afstaða er nú gjörbreytt.
Hatur, heift og skeytingarleysi
um skoðanir annarra einkenna
samskipti þeirra við aðrar þjóðir.
Vináttuheimsókn forsætisráð-
herrans okkar notuðu þeir til
þess að ákæra íslenskan ríkis-
borgara í heimspressunni fyrir
stríðsglæpi.
íslenskur forsætisráðherra var
þannig auðmýktur fyrir þjóðum
heims. Háaldraður maður sem
mu'n aldrei geta borið hönd fyrir
höfuð sér hefur þurft að sæta
því að vera nafngreindur í fjöl-
miðlum sem stríðsglæpamaður.
íslenskur ríkisborgari er þannig
æru sviptur án dóms og laga.
ísraelsmenn segjast fagna
ákvörðun íslensks saksóknara
um rannsókn málsins.
Komist íslenskur dómstóll að
þeirri niðurstöðu að _ sýkna beri
hinn ákærða, hafa ísraelsmenn
Ragiiar Tómasson
tjáð umheiminum að þeir muni
ekki taka neitt mark á slíkum
dómi.
íslensk réttýísi er þannig fyrir-
fram ómerk og léttvæg fundin.
Það er komið nóg, Peres!
Höfundur er lögmaður.
eftir Skúla
Thoroddsen
Bosnía dregur nafn sitt af ánni
Bosnu sem vellur úr uppsprettu í
fjalli í útjaðri Sarajevó.
Fyrir örfaúm árum barst sá kvitt-
ur meðal túrista að til stæði, innan
skamms, að sigla ferðalöngum í þar
til gerðum kafbátum um neðanjarð-
arfarveg árinnar Bosnu. Engum datt
þá í hug skelfileg borgarastyrjöld í
ævintýraparadís ferðamannsins,
Júgóslavíu.
Svo sem flestum er kunnugt, eru
íbúar Bosníu Króatar, Serbar og
múhameðstrúarmenn. Allir tala þeir
sama tungumál. Króatar nota latn-
eskt letur í sínu ritmáli, Serbar nota
kyrillískt letur af grískum stofni og
múhameðstrúarmenn hvoru tveggja.
Orðið „Balkan" er tyrkneska og
þýðir fjall. Þegar Tyrkir hertóku
Balkan á miðöldum völdu margir
bosnískir landeigendur þann kostinn
að snúa til múhameðstrúar og fengu
þannig haldið jörðum sínum og ábúð.
Almúginn fylgdi fordæmi þeirra til
þess að halda friðinn. „Að slíta í
sundur trúna er að slíta í sundur
friðinn," var sagt þegar við íslend-
ingar tókum kristni árið 1000 og
annað svipað dæmi þekkjum við einn-
ig úr okkar sögu þegar sú ákvörðun
var tekin fyrir þjóðina að hún skyldi
heldur vera lútersk-en katólsk á 16.
öld.
Ríkisstjóm Bosníu ræður nú
minna en flmmtungi eigin landsvæð-
is. Serbar og Króatar hafa hertekið
landið að mestu. Þrátt fyrir að friðar-
gæslusveitir SÞ hafi bjargað einstaka
afmörkuðum svæðum frá útrýmingu,
verður varla anriað sagt en að bosn-
íska ríkið sé liðið undir lok. Það sem
eftir stendur em misstórar flótta-
„Borg skoðanafrelsis,
samstöðu og lýðræðis
er skotin í kaf fyrir
augliti heimsins og í
algjöru skeytingarleysi
hans.“
mannabúðir. Sarajevó, borg olympíu-
leika, umburðarlyndis og jafnréttis
trúarbragða, þar sem kirkjan stendur
við hlið moskunnar og singógunnar,
er hmnin. Borg skoðanafrelsis, sam-
stöðu og lýðræðis er skotin í kaf
fyrir augliti heimsins og í algjöru
skeytingarleysi hans. Ríksstjómir
heimsins sem ætla mætti að gætu
skorist í leikinn em fullkomlega
áhugalausar. Í Bosníuer ekkert að
hafa, engin hráefni sem eru þess
virði að fómað sé lífi eigin dáta til
bjargar landinu.
En hvað með hugsjónina, lýðræðið
og manngildið? Er það þá einskis
virði? Er engin samstaða til með
þjáningum þess fólks sem líður fyrir
augum vomm í sjónvarpsfréttunum?
Hvar em friðar- og samstöðuhreyf-
ingarnar eins og t.d í „Viet Nam-
hreyfingin" á 7. og 8. áratugnum?
Er æskulýður hins vestræna heims
eitthvað kaldlyndari nú en þá? Varla.
Samstöðuhreyfíngar verða ekki til
af engu. Þær þarf að skipuleggja,
það þarf húsnæði, síma áróðursefni,
fjármagn o.fl. Hin alþjóðlega Víet
Nam-hreyfmg sem barðist gegn
stríðinu í Víet Nam var e.t.v. sterk
vegna klofnings í vinstri hreyfíng-
unni, m.a. á Norðurlöndum og í Evr-
ópu. Áður höfðu kommúnistaflokkar
og æskulýðsfylkingar þeirra nær
einkarétt á baráttu gegn nýlendu-
stefnu og heimsvaldastefnu og þeirri
baráttu var oft a einn eða annan
hátt stýrt frá Moskvu. Eftir innrásina
í Ungveijaland 1956 og einkum
Tékkóslóvakíu 1968 urðu margir til
þess að hafna forræðishyggju Sovét-
ríkjanna fyrir „friði“ og gegn heims-
valdastefnu. Þeir völdu sér annan
vettvang. Maoista- og kvennahreyf-
ingar urðu víða leiðandi fyrir sam-
stöðu með þjóðfrelsisfylkingu Víet-
nama (FNL) og stuðningshópar urðu
til. Hóparnir börðust síðan fyrir friði
með markvissum aðgerðum, áróðri
og upplýsingum á svo áhrifaríkan
hátt að almenningsálitið ekki síst í
Bandaríkjunum, snérist gegn stríð-
inu í Víet Nam. Þetta verklag, starfs-
hópar án stjóma, varð síðar leið út
úr öngstræti vinstrihreyfingarinnar,
frá sovéska forræðissósíalismanum
og úr þeim jarðvejgi spruttu ýmsar
aðrar hreyfíngar. A íslandi t.d rauð-
sokkuhreyfíng, kvennaframboð,
kvennalisti, námsmannahreyfingar
og „68-kynslóð“ sem svo var nefnd
eftir stúdentauppþotunum í Frakk-
landi og Þýskalandi fyrir frelsi, lýð-
ræði og fijálsri skoðanamyndun. Að
SELJIÐ! KAUPIÐ! SKIPTIÐ!
jr
l.tbl. I.árg. 21. ágúst 1993 pr ** Aðeins kr. 100,-
VIÐSKIPTANNA
Nýtt tölubiað annan hvern föstudag á 70 sölustöðum Shell,
hjá bílasölum, í varahlutaverslunum og miklu víðar.
Tækifæri til að auglýsa á stærsta markaðstorgi islands.
Hafið samband í síma eða fyllið út seðilinn á blaðsíðu 6 og sendið okkur.
Auglýsingar: "ZT91-68 67 26. Fax: 68 67 27
NOVELL
Tæknival
Skeifan 17, sími 681665
NOVELL umboöiö á íslandi